Eπιθεωρητές Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία: «Πασχίζουμε να κάνουμε τη δουλειά μας, χωρίς υποστήριξη»

Πέρα από τη μάχη των στατιστικών – για το πόσα είναι και πώς μετριούνται τα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα στην Ελλάδα – είναι καιρός να περάσουμε στην ουσία: Πώς θα εφαρμοστούν επιτέλους, ουσιαστικά και αποτελεσματικά μέτρα ΥΑΕ και πρόληψης επαγγελματικών κινδύνων ώστε να μην έχουμε άλλους νεκρούς και σακατεμένους στους χώρους δουλειάς;

Αφήνοντας κατά μέρος την τοξικότητα των κυβερνητικών χαρακτηρισμών, ας δώσουμε τον λόγο στους ανθρώπους που εδώ και χρόνια παλεύουν, υπό αντίξοες συνθήκες, για να μην είναι η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων  κενό γράμμα.

Πού οφείλεται η απόκλιση των  αριθμών στα εργατικά δυστυχήματα

Η Παναγιώτα Ρόζου είναι η Πρόεδρος του Συλλόγου Επιθεωρητών Ασφάλειας και  Υγείας και υπαλλήλων Επιθεώρησης Εργασίας. Είναι μία από εκείνες τις φωνές που αναδεικνύουν επίμονα, εδώ και καιρό, τα σημαντικά προβλήματα στους χώρους εργασίας στην Ελλάδα αλλά και στους ίδιους τους ελεγκτικούς μηχανισμούς: Υποστελεχωμένες υπηρεσίες, απαρχαιωμένες υποδομές, υποβάθμιση του  ρόλου των επιθεωρητών Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία, όπως είναι οι γιατροί της Επιθεώρησης Εργασίας.

Δυστυχώς, η συζήτησή μας δεν μπορεί παρά να ξεκινήσει από το θέμα των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων. Η κυβέρνηση επιμένει ότι έχουμε από τα λιγότερα εργατικά δυστυχήματα στην Ευρώπη, ενώ ανεξάρτητες έρευνες αναφέρουν πολύ μεγαλύτερο αριθμό. Γιατί υπάρχει τόσο μεγάλη αναντιστοιχία;

«Στα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα που ανακοινώνει η Επιθεώρηση Εργασίας, τα οποία είναι 48, 43, 45, ανάλογα κάθε χρονιά, δεν συμπεριλαμβάνονται τα παθολογικά και τα τροχαία. Δεν τα συμπεριλαμβάνει, γιατί αξιολογείται ότι τα παθολογικά οφείλονται σε παράγοντες που δεν σχετίζονται με την εργασία, οφείλονται στον οργανισμό του εργαζόμενου, σε μια πάθηση που έχει.

Τα τροχαία οφείλονται σε παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, σε ένα τυχαίο περιστατικό που μπορεί να πέσει ο διανομέας αν πρόκειται για μηχανάκι την ώρα που οδηγεί και τα λοιπά.

Δεν περιλαμβάνονται επίσης τα όποια άλλα θανατηφόρα εργατικά για τα οποία είναι αρμόδιες άλλες υπηρεσίες. Γι’αυτά που γίνονται στα ορυχεία-μεταλλεία είναι υπεύθυνη η Επιθεώρηση Εργασίας Μεταλλείων. Αυτά που γίνονται στους λιμενεργάτες είναι υπεύθυνο να τα διερευνήσει το Λιμενικό.

Αυτά που γίνονται στους ελεύθερους επαγγελματίες, κάποια τα διερευνούμε μέχρι ένα βαθμό, αλλά δεν συντάσσουμε εκθέσεις γιατί δεν υπάρχει σχέση εξαρτημένης εργασίας και άρα δεν είναι αρμοδιότητά μας. Γι’αυτό παρουσιάζονται διαφορετικοί αριθμοί. Μπορεί να λέει κάποιος για παράδειγμα ότι τα θανατηφόρα είναι 150 και η επιθεώρηση εργασίας να λέει ότι έιναι 48».

Τα τροχαία εργατικά ατυχήματα δεν διερευνώνται απο την Επιθεώρηση Εργασίας

«Την κοινωνία την ενδιαφέρει το σύνολο των ατυχημάτων»

Η κυρία Ρόζου, δεν θέλει να παίξει το μακάβριο παιχνίδι των αριθμών αλλά μας ξεκαθαρίζει το εξής: «Την κοινωνία προφανώς την ενδιαφέρει το σύνολο των ατυχημάτων. Αυτό πρέπει να ενδιαφέρει και το κράτος κανονικά. Όμως η Επιθεώρηση Εργασίας γνωστοποιεί τα ατυχήματα τα οποία η ίδια έχει αρμοδιότητα να διερευνήσει, στα θανατηφόρα».

Η ίδια παραδέχεται ότι τόσο τα παθολογικά όσο και τα τροχαία ατυχήματα και δυστυχήματα, χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, γιατί μπορεί να οφείλονται στις συνθήκες εργασίας. «Ένα περιστατικό που καταγράφεται ως παθολογικό, μπορεί μετά από έρευνα να προκύπτει ότι έχει εκτεθεί ο εργαζόμενος σε υψηλές θερμοκρασίες ή χημικούς παράγοντες. Στα τροχαία επίσης υπάρχει περίπτωση, ο διανομέας να είναι πάρα πολλές ώρες στον δρόμο, και το ατύχημα να συνδέεται άμεσα με την εντατικοποίηση της εργασίας».

Εργασία στο χωράφι

Τι συμβαίνει με τους θανάτους στις αγροτικές εργασίες, που σύμφωνα με την ΟΣΕΤΕ είναι ο δεύτερος πιο επικίνδυνος κλάδος μετά τις κατασκευές;  Γιατί δεν καταγράφονται; Δεν πρόκειται κι εκεί για εργατικά ατυχήματα; Η απάντηση της κυρίας Ρόζου αποκαλύπτει μια άλλη αντίφαση: «Άλλο η φύση του ατυχήματος που είναι εργατικό, γιατί εργάζεται ο άνθρωπος, και άλλο η αρμοδιότητα της Επιθεώρησης Εργασίας. Η αρμοδιότητα είναι να ελέγχει τα ατυχήματα που συμβαίνουν σε εργαζόμενο με σχέση εξαρτημένης εργασίας».

Τα θανατηφόρα που καταγράφονται ως «παθολογικά» αφαιρούνται από το σύνολο των εργατικών δυστυχημάτων

Αλλαγή μεθοδολογίας

Η κυρία Ρόζου μας αποκαλύπτει  κάτι πολύ σημαντικό, που εξηγεί εν μέρει και την απόκλιση των δεδομένων: Μέχρι πριν κάποια χρόνια, δημοσιοποιούνταν και τα παθολογικά θανατηφόρα δυστυχήματα. Εξού και οι αριθμοί των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων που καταγράφονταν ήταν διπλάσιοι από ό,τι σήμερα. Πλέον έχει αλλάξει η μεθοδολογία και στις τελικές εκθέσεις δεν συμπεριλαμβάνονται όσα αποδίδονται σε παθολογικά αίτια.

Πράγματι, διαβάζοντας παλαιότερες εκθέσεις πεπραγμένων του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), πριν μετονομαστεί σε Ανεξάρτητη Αρχή, βλέπουμε ότι καταγράφονται στα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα και τα παθολογικά και τα τροχαία.

Το 2022 αναγγέλθηκαν 103 θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα. Το υπουργείο Εργασίας αναφέρει μόνο τα 46, αφαιρώντας τα λεγόμενα «παθολογικά» – πηγή: Επιθεώρηση Εργασίας.

Πώς μειώνονται στα χαρτιά τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα: Αφαιρούνται τα παθολογικά

Στην έκθεση πεπραγμένων του 2022 αναφέρεται ότι «τα εργατικά ατυχήματα που αναγγέλλονται στην Επιθεώρηση Εργασίας, καταχωρίζονται μεν αλλά δεν διερευνώνται ως προς τα αίτιά τους όσα έχουν παθολογική ή τροχαία αιτιολογία, καθώς και τα ατυχήματα σε βάρος απασχολουμένων χωρίς σχέση εργασίας (ελεύθεροι επαγγελματίες, εργοδότες κλπ.)»

Από το 2020 και μετά αφαιρούνται τα θανατηφόρα που «διαπιστώνεται ότι έχουν παθολογικά αίτια». Έτσι μειώνεται «στα χαρτιά» σχεδόν κατά το ήμισυ ο αριθμός των εργατικών δυστυχημάτων. Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή, αφού υπό την ταμπέλα «παθολογικό» μπορεί να υποκρύπτονται επαγγελματικές ασθένειες ή επικίνδυνες και ανθυγιεινές συνθήκες – όπως η θερμική καταπόνηση – που επιδείνωσαν προϋπάρχουσες παθήσεις.

Επιθεωρητές Εργασίας… στο έλεος της υποστελέχωσης

Η Παναγιώτα Ρόζου, διαψεύδει τους ισχυρισμούς του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη ότι οι Επιθεωρήσεις Εργασίας είναι πλήρως καλυμμένες σε προσωπικό. «Αν θεωρεί ότι 190 με 200 επιθεωρητές στο πεδίο, σε όλη την Ελλάδα, επαρκούν να ελέγξουν 351.552 επιχειρήσεις, όπως τις καταγράφει το ΕΡΓΑΝΗ και 2,5 εκατομμύρια εργαζόμενους, δεν ξέρω τι να πω».

Συγκεκριμένα, οι Επιθεωρητές Ασφάλειας και Υγείας είναι 233, εκ των οποίων δεν διενεργούν όλοι επιτόπιους ελέγχους, αλλά κάνουν διοικητικές εργασίες. Περίπου διπλάσιοι είναι οι Επιθεωρητές Εργασιακών Σχέσεων. Ο αριθμός των 900 ατόμων που ανέφερε  ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, αφορά το σύνολο των εργαζομένων στην Ανεξάρτητη Αρχή, μαζί με τις κεντρικές υπηρεσίες.

Από όπου δώσει ο Θεός…

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αμφισβήτησε ότι είναι μόλις τέσσερις επιθεωρητές για Καρδίτσα και Τρίκαλα. Είπε ότι είναι «η μισή αλήθεια», γιατί πλαισιώνονται με υπαλλήλους από άλλα τμήματα.

«Πρόκειται για αδιαμφησβήτητο αριθμό, είναι στο οργανόγραμμα της Επιθεώρησης. Πάρα πολλοί νομοί δεν έχουν Τμήμα Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία: Δράμα – Ξάνθη είναι ένα τμήμα, στη Δράμα. Η Ξάνθη δεν έχει. Ροδόπη – Έβρος είναι ένα τμήμα στον Έβρο. Βοιωτία – Φωκίδα είναι ένα τμήμα. Φθιώτιδα – Ευρυτανία είναι ένα τμήμα. Τα Επτάνησα τα ελέγχουν από την Πάτρα, ή από τα Γιάννενα, από όπου δώσει ο Θεός».

Ένα υπηρεσιακό όχημα για 35 άτομα

Η κ. Ρόζου καταλήγει ότι «οι επιθεωρητές εργασίας αγαπάνε τη δουλειά τους, έχουν τεράστιο χρέος και αίσθηση ευθύνης απέναντι στην κοινωνία. Πασχίζουν ασθμαίνοντας να επιτελέσουν τον ρόλο τους, με ελάχιστα μέσα. Σε υπηρεσίες που είναι υποστελεχωμένες, χωρίς την επιβαλλόμενη υποστήριξη και τις απαραίτητες υλικοτεχνικές υποδομές. Χρησιμοποιούν τα δικά τους αυτοκίνητα πάρα πολλές φορές, διανύοντας τεράστιες αποστάσεις. Όταν έχουμε 35 ανθρώπους και ένα υπηρεσιακό αυτοκίνητο, εσείς τι συμπέρασμα βγάζετε;»

in.gr