Τριγμοί ξανά στη Μέση Ανατολή από τα μέτρα του Ισραήλ για τη Δυτική Όχθη: Ο κεντρικός ρόλος ακροδεξιού υπουργού και η ανατροπή της Συμφωνίας του Όσλο

Η κυβέρνηση του Ισραήλ προχώρησε σε μονομερή μέτρα που της δίνουν αυξημένο έλεγχο στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, αμφισβητώντας ευθέως τη ρητή αντίθεση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ στην προσάρτηση της περιοχής – ή και μέρους αυτής – και θέτοντας σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με το διεθνές δίκαιο.

Τα μέτρα διευκολύνουν την αγορά γης από Εβραίους εποίκους και αποδυναμώνουν την Παλαιστινιακή Αρχή σε περιοχές της Δυτικής Όχθης που βρίσκονται υπό τη διοικητική της ευθύνη. Παράλληλα, φαίνεται να παρακάμπτουν βασικές δεσμεύσεις που το Ισραήλ ανέλαβε στο πλαίσιο της ειρηνευτικής διαδικασίας του Όσλο πριν από δεκαετίες.

Οι αλλαγές εγκρίθηκαν σε κλειστή συνεδρίαση του συμβουλίου ασφαλείας της κυβέρνησης, υπό τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ενισχύοντας σταδιακά τον ισραηλινό έλεγχο σε εδάφη που οι Παλαιστίνιοι διεκδικούν για μελλοντικό κράτος, και επί της ουσίας προωθώντας στην πράξη μια στρατηγική «προσάρτησης δια της διολίσθησης» – μια γραμμή που η παρούσα κυβέρνηση ακολουθεί συστηματικά εδώ και χρόνια.

Το πολιτικό «timing» είναι κρίσιμο. Οι αποφάσεις έρχονται μετά τη σαφή απόρριψη της προσάρτησης από τον Ντόναλντ Τραμπ, την αναγνώριση των παλαιστινιακών προσδοκιών για κρατική υπόσταση – όπως αποτυπώνονται στο σχέδιό του για τη Γάζα – και τη στήριξή του στην επανεκκίνηση πολιτικών συνομιλιών. Ο Νετανιάχου, ο οποίος ετοιμάζεται να μεταβεί στην Ουάσιγκτον για συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο, δεν ανακοίνωσε ο ίδιος τις αλλαγές. Την ενημέρωση ανέλαβαν δύο υπουργοί αρμόδιοι για τη Δυτική Όχθη.

Ο κεντρικός ρόλος ανήκει στον Μπεζαλέλ Σμότριτς, τον ακροδεξιό υπουργό Οικονομικών, ο οποίος έχει πρωτοστατήσει σε σειρά μέτρων επέκτασης της ισραηλινής παρουσίας στην περιοχή. «Βαθαίνουμε τις ρίζες μας σε όλα τα μέρη της Γης του Ισραήλ και θάβουμε την ιδέα ενός παλαιστινιακού κράτους», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η κυβέρνηση Νετανιάχου – η πιο δεξιά στην ιστορία του Ισραήλ – έχει σκληρύνει περαιτέρω τη στάση της μετά την εισβολή της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και τον πόλεμο που ακολούθησε στη Γάζα. Με τη διεθνή προσοχή στραμμένη εκεί, το Ισραήλ επιτάχυνε ανεμπόδιστα την επέκταση των εποικισμών στη Δυτική Όχθη, υπό ισραηλινό στρατιωτικό έλεγχο. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν οδηγήσει και στη μεγαλύτερη εκτόπιση Παλαιστινίων αμάχων από το 1967.

Οκτώ αραβικές και μουσουλμανικές χώρες – μεταξύ τους η Αίγυπτος, η Ιορδανία, η Τουρκία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – κατήγγειλαν τις αποφάσεις, κατηγορώντας το Ισραήλ για επιτάχυνση της «παράνομης προσάρτησης και του εκτοπισμού του παλαιστινιακού λαού». Ο Χουσεΐν αλ-Σέιχ, υπ’ αριθμόν δύο της Παλαιστινιακής Αρχής, κάλεσε τον Αραβικό Σύνδεσμο, τον Οργανισμό Ισλαμικής Συνεργασίας και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να απαιτήσουν την άμεση ανάκληση των μέτρων.

Στην πράξη, οι αλλαγές αίρουν παλαιούς περιορισμούς στις αγοραπωλησίες γης, καταργώντας νόμο προ του 1967 που απαγόρευε την πώληση ακινήτων σε μη ντόπιους. Καταργείται επίσης η υποχρέωση ειδικής άδειας για την ολοκλήρωση συναλλαγών – ένα εργαλείο που χρησιμοποιούνταν για τον εντοπισμό απάτης και για την αποτροπή αγορών σε «ευαίσθητες» τοποθεσίες. Παράλληλα, ανοίγει για δημόσιο έλεγχο το κτηματολόγιο της Δυτικής Όχθης, εξέλιξη που εκθέτει Παλαιστίνιους πωλητές σε σοβαρούς κινδύνους, δεδομένου ότι η πώληση γης σε Εβραίους τιμωρείται από την Παλαιστινιακή Αρχή ακόμη και με θάνατο…

Τα μέτρα αποδυναμώνουν περαιτέρω την Παλαιστινιακή Αρχή, αφαιρώντας της αρμοδιότητες ακόμη και σε περιοχές που της είχαν αποδοθεί με τις Συμφωνίες του Όσλο – περίπου το 40% της Δυτικής Όχθης. Η ισραηλινή επιβολή νόμου επεκτείνεται πλέον σε ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς, περιβάλλοντος και υδάτων, με δυνατότητα κατεδαφίσεων. Στη Χεβρώνα, ο έλεγχος της πολεοδομίας περνά στον ισραηλινό στρατό, ενώ στη Βηθλεέμ δημιουργείται νέα αρχή για τη διαχείριση του Τάφου της Ραχήλ.

Αναλυτές και οργανώσεις, όπως το Peace Now, μιλούν για κατάφωρη παραβίαση των Συμφωνιών του Όσλο και του διεθνούς δικαίου. Σύμφωνα με το τελευταίο, μια δύναμη κατοχής δεν μπορεί να αλλάζει την ισχύουσα νομοθεσία παρά μόνο για λόγους ασφάλειας ή προς όφελος του τοπικού πληθυσμού – κριτήριο που τα συγκεκριμένα μέτρα δύσκολα πληρούν.

Ο Μάικλ Μίλσταϊν, πρώην επικεφαλής παλαιστινιακών υποθέσεων στη στρατιωτική αντικατασκοπεία του Ισραήλ, εκτιμά ότι πρόκειται για έναν «σιωπηλό» τρόπο προώθησης της ατζέντας Σμότριτς χωρίς ανοιχτή σύγκρουση με την Ουάσιγκτον. Βήματα προς την προσάρτηση χωρίς να χρησιμοποιείται η λέξη προσάρτηση, όπως ανέφερε συγκεκριμένα.

Με τις εκλογές να πλησιάζουν και τη δική του πολιτική επιβίωση αβέβαιη, ο Σμότριτς φαίνεται αποφασισμένος να αξιοποιήσει τον χρόνο που απομένει για να παγιώσει τον ισραηλινό έλεγχο στη Δυτική Όχθη. Οι υποστηρικτές του μιλούν για άρση διακρίσεων. Οι επικριτές του – εντός και εκτός Ισραήλ – για de facto προσάρτηση με υψηλό πολιτικό και νομικό κόστος.

Την εικόνα στην κατεχόμενη δυτική όχθη είχε αναδείξει σε σχετικό επεισόδιο και το «Πρώτο Θέμα» με ειδική εκπομπή της Medusa

protothema.gr