Πού πάνε τα ευρωπαϊκά κονδύλια για τους μετανάστες;

Ήρθε η ώρα του λογαριασμού για τη μεταναστευτική πολιτική της Ελλάδας η οποία στηρίχθηκε με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ τα προηγούμενα χρόνια από την Ευρωπαϊκή Ένωση με στόχο να μείνουν έξω από τα “τείχη” της Ευρώπης οι πρόσφυγες και μετανάστες. Την ώρα που που η μεταναστευτική πολιτική στη χώρα μας αφέθηκε στο ρατσιστικό λόγο του υπουργού Μετανάστευσης και ασύλου Θ. Πλεύρη, αρμόδιοι ελεγκτικοί μηχανισμού στην Ε.Ε εκφράζουν ερωτηματικά για το πως χρησιμοποιήθηκαν οι επιδοτήσεις της Ευρώπης για τις “ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης” σε κλειστές δομές η κατασκευή των οποίων χρηματοδοτήθηκε με ευρωπαϊκά κεφάλαια.

Αποκαλυπτικά είναι τα τελευταία δημοσιεύματα της γερμανικής εφημερίδας TAZ και της ελβετικής Neue Zürcher Zeitung για τις συνθήκες διαβίωσης αλλά και το καθεστώς ελέγχου και απαγορεύσεων στις κλειστές δομές προσφύγων-μεταναστών σε Σάμο και Χίο. Σε εκτενή ρεπορτάζ τους ζητούν απαντήσεις για το που πήγαν τα χρήματα που πλήρωσε η Γερμανία αλλά και η Ελβετία για τς “κέντρα υποδοχής αιτούντων άσυλο” στην Ελλάδα, σημειώνοντας με έμφαση πως οι ελληνικές αρχές απαγορεύουν την είσοδο σε διεθνή Μέσα και δεν απαντούν σε ερωτήσεις που τους έχουν τεθεί. 

Ο Θάνος Πλεύρης ανέλαβε υπουργός συμπτωματικά όταν ολοκληρώθηκαν τα ευρωπαϊκά κονδύλια, κάνει πολιτική καριέρα με δηλώσεις του τύπου “τέλος οι μωρομάνες” και παρουσιάζει ως επίσημη κυβερνητική πολιτική τις εγκληματικές απωθήσεις του Λιμενικού στο Αιγαίο που έχουν αποτέλεσμα τον πνιγμό ανθρώπων. Όπως το πρόσφατο πολύνεκρο ναυάγιο στη Χίο με 18 γυναίκες και παιδιά που πνίγηκαν από τη θανατηφόρα εμβολή του σκάφους του Λιμενικού, για την οποία τα αποδεικτικά στοιχεία είναι συντριπτικά. Λίγες ημέρες μετά το πολύνεκρο ναυάγιο και ενώ αναζητούνται οι ευθύνες για τον πνιγμό των 18 προσφύγων, ο Θ. Πλεύρης επισκέφθηκε τη Χίο για να υποσχεθεί στους κατοίκους ότι η κυβέρνηση πάντοτε θα φροντίζει οι άνθρωποι στη κλειστή δομή-φυλακή να μη δημιουργούν πρόβλημα στις τοπικές κοινωνίες.

Όπως καταδεικνύει το εκτενές αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της ελεβετικής NZZ, η δήλωση Πλεύρη είναι ακριβής. Στις κλειστές δομές που μοιάζουν σαν φυλακές, υπάρχει 24ωρη παρακολούθηση και καταγραφή και στα συρματοπλέγματα υπάρχουν λεπίδες!

“Προβληματικές συνθήκες διαβίωσης σε κέντρο υποδοχής μεταναστών στη Σάμο”

Η ελβετική εφημερίδα παρουσιάζει στο εκτενές αφιέρωμά της τη δομή στη Σάμο και τις συνθήκες διαβίωσης μέσα σε αυτήν, έχοντας εξασφαλίσει φωτογραφίες και συνεντεύξεις από ανθρώπους που μένουν φυλακισμένοι σε αυτήν.

Η Ελβετία και η ΕΕ χρηματοδοτούν κέντρα ασύλου που μοιάζουν με φυλακές στην Ελλάδα. Τι συμβαίνει μέσα; ρωτούν οι ερευνητές δημοσιογράφοι της εφημερίδας. Σε αυτό το κέντρο οι μετανάστες περνούν ολόκληρη τη διαδικασία ασύλου, καταγράφονται τα στοιχεία τους και εξετάζονται οι λόγοι της αίτησής τους. Τα κέντρα αυτά χρηματοδοτούνται τόσο από την ΕΕ όσο και από την Ελβετία. “Παρά τη δημόσια χρηματοδότηση και τον κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική, τα μέσα ενημέρωσης δεν έχουν πρόσβαση. Οι ελληνικές αρχές απέρριψαν αίτημα πρόσβασης της ΝΖΖ χωρίς να δώσουν εξηγήσεις”, σημειώνεται στο ρεπορτάζ. Τα μέτρα ασφαλείας στη δομή της Σάμου είναι δρακόντεια

Όπως εξηγεί η εφημερίδα, παρ’ ότι τα μέσα ενημέρωσης δεν έχουν πρόσβαση και δυνατότητα επίσκεψης στο κέντρο, “η NZZ ταξίδεψε στη Σάμο και με τη βοήθεια μεταναστών απέκτησε βίντεο και φωτογραφίες από το εσωτερικό του κέντρου ασύλου”, παρουσιάζοντας στο δημοσίευμα μία εντυπωσιακή “χαρτογράφηση” της δομής.

Με διπλό φράχτη από αγκαθωτό συρματόπλεγμα, παρατηρητήρια και ομοιόμορφα τοποθετημένα κτήρια, το κέντρο ασύλου της Σάμου μοιάζει με φυλακή υψίστης ασφαλείας

Η έρευνα του ελβετικού μέσου έγινε σε συνεργασία και με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα και “αναδεικνύει πόσο απέχει η πραγματικότητα του κέντρου από την εικόνα μίας οργανωμένης και λειτουργικής δομής που παρουσιάζουν η ΕΕ και η Ελλάδα”.

Ο διπλός φράχτης ασφαλείας που περιβάλλει ολόκληρη την εγκατάσταση είχε αναπτυχθεί αρχικά για αμερικανικές φυλακές, έχει ύψος τρία έως τέσσερα μέτρα και στην κορυφή του δεν έχει συμβατικό αγκαθωτό σύρμα, αλλά ειδικό συρματόπλεγμα με λεπίδες.

Παντού στη δομή υπάρχουν φυλάκια και προσωπικό ασφαλείας. “Κάμερες παρακολουθούν κάθε γωνιά του κέντρου, ενώ ζωντανές εικόνες μεταδίδονται απευθείας στο ελληνικό υπουργείο Προστασίας του Πολίτη στην Αθήνα. Οι λήψεις αναλύονται με τεχνολογία AI σε πραγματικό χρόνο και διαπιστώνονται τυχόν ύποπτες συμπεριφορές”. Όπως λέει ένας μετανάστης από τη δομή, σημειώνονται συχνά διαπληκτισμοί με το προσωπικό ασφαλείας, “διότι μας φωνάζουν σαν να είμαστε ζώα”.

Το κέντρο ασύλου στη Σάμο εγκαινιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2021. Η κατασκευή του οφείλεται σε μια τραγωδία που είχε συμβεί ένα χρόνο νωρίτερα σε ένα άλλο νησί, σημειώνει το ρεπορτάζ. Τον Σεπτέμβριο του 2020, οι σκηνές στον καταυλισμό προσφύγων της Μόρια στη Λέσβο κάηκαν ολοσχερώς. Περίπου 12.500 άνθρωποι έχασαν το καταφύγιό τους εκείνο το βράδυ .

“Ακόμη και πριν από την πυρκαγιά, η Μόρια θεωρούνταν σύμβολο της αποτυχίας της ευρωπαϊκής πολιτικής για τους πρόσφυγες. Ο καταυλισμός είχε σχεδιαστεί για 2.800 άτομα, αλλά κατά καιρούς ζούσαν εκεί έως και 20.000 άτομα. Οι περισσότεροι κοιμόντουσαν σε σκηνές, άλλοι σε ανοιχτούς χώρους. Υπήρχαν λίγες τουαλέτες και ντους, και όσοι αρρώσταιναν σοβαρά συχνά δεν έβρισκαν ιατρική περίθαλψη. Γυναίκες και παιδιά παρενοχλούνταν σεξουαλικά, ενώ ξέσπασαν βίαιοι καβγάδες και συμπλοκές μεταξύ των ανδρών. Μερικοί μετανάστες απελπίστηκαν και αυτοκτόνησαν“.

Υπήρχε επίσης ένα τέτοιο στρατόπεδο στο χωριό Βαθύ της Σάμου. Οι κάτοικοί του το αποκαλούσαν «ζούγκλα».

“Μετά την πυρκαγιά στη Λέσβο, η ΕΕ ανέλαβε δράση. Με το σύνθημα “τέλος στη Μόρια”, διέθεσε περίπου 300 εκατομμύρια ευρώ για την κατασκευή σύγχρονων εγκαταστάσεων. Εννέα μήνες αργότερα, εγκαινιάστηκε επίσημα ο νέος καταυλισμός στη Σάμο. Λίγο αργότερα, κέντρα βασισμένα στο ίδιο μοντέλο χτίστηκαν σε δύο άλλα ελληνικά νησιά. Ένα τέταρτο βρίσκεται υπό κατασκευή στη Λέσβο.

Το στρατόπεδο προοριζόταν ως φίλτρο: οι ελληνικές αρχές έπρεπε να αποφασίσουν στο νησί ποιος θα λάμβανε άσυλο – και ποιος δεν θα μπορούσε να ταξιδέψει στην ηπειρωτική Ευρώπη. Οι διαδικασίες έπρεπε να είναι γρήγορες και αποτελεσματικές. Η ΕΕ υποσχέθηκε επίσης μεγαλύτερη ασφάλεια, τόσο για τους ανθρώπους στο στρατόπεδο όσο και για τον τοπικό πληθυσμό. Η στέγαση, όπως ειπώθηκε, θα ήταν ανθρώπινη. Η ΕΕ μίλησε για “καλές συνθήκες”. Ο τότε Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης (Νότης Μηταράκης) το έθεσε ακόμη πιο εμφατικά: Το νέο στρατόπεδο είχε σκοπό να “αποκαταστήσει την χαμένη αξιοπρέπεια όσων αναζητούν διεθνή προστασία”.

Κανονικά, όπως όλοι οι αιτούντες άσυλο, θα έπρεπε να λαμβάνουν οικονομική υποστήριξη, η οποία ανέρχεται στα 210 ευρώ τον μήνα για μια τετραμελή οικογένεια, επισημαίνει η NZZ. “Τα χρήματα αυτά προέρχονται από ευρωπαϊκά κονδύλια και πρέπει να καταβάλλονται από την ελληνική κυβέρνηση”.

Όμως οι οικογένειες δεν λαμβάνουν καθόλου χρήματα κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στη δομή. Η οργάνωση Refugee Support Aegean και οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα επιβεβαιώνουν στην ελβετική εφημερίδα πως οι πληρωμές έχουν ανασταλεί τουλάχιστον από τον Απρίλιο του 2025, με την ελληνική κυβέρνηση να κάνει λόγο για “δυσκολίες εξεύρεσης κατάλληλου εταίρου για την υλοποίηση του προγράμματος”.

Όλοι οι κάτοικοι που έδωσαν συνέντευξη στο NZZ ήταν κλειδωμένοι τις πρώτες ημέρες. Οι ελληνικές αρχές αρνήθηκαν να σχολιάσουν τις συνθήκες σε αυτά τα κοντέινερ. Οι διαφορετικές απόψεις της ΕΕ και των ελληνικών αρχών σχετικά με τον ρόλο των καταυλισμών είναι επίσης εμφανείς στην ορολογία που χρησιμοποιείται. Η ΕΕ τα αποκαλεί “πολυλειτουργικά κέντρα”, ενώ οι ελληνικές αρχές τα αποκαλούν “Κλειστά Κέντρα Ελεγχόμενης Πρόσβασης”. Μια προηγούμενη έκδοση του ιστότοπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρνήθηκε ότι οι εγκαταστάσεις ήταν κλειστές. Η δήλωση αυτή έχει έκτοτε αφαιρεθεί.

Για το διάστημα 2021-2027 “η ΕΕ έχει διαθέσει συνολικά 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ προς υποστήριξη της Ελλάδας στο μεταναστευτικό, δηλαδή περίπου 240 εκατομμύρια ευρώ ετησίως κατά μέσο όρο”, ενώ αντίστοιχα ποσά δίνει και η Ελβετία. “Σύμφωνα με τον κρατικό προϋπολογισμό τα χρήματα διατίθενται για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στις δομές υποδοχής. Στο κέντρο της Σάμου παραμένει ωστόσο ασαφές το πού δαπανώνται αυτά τα κονδύλια.

Ούτε το ελληνικό Υπουργείο Μετανάστευσης ούτε η διοίκηση της δομής απαντούν σε ερωτήματα της NZZ σχετικά με τις ελλείψεις στις υποδομές. Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διευκρινίζει πως η Ελλάδα οφείλει να υποβάλλει τακτικές εκθέσεις για τη χρήση των κονδυλίων της ΕΕ. Επιπλέον, έχει ανατεθεί σε εξωτερική εταιρεία η εποπτεία των δαπανών, έλεγχο κατά τον οποίο δεν έχουν διαπιστωθεί μέχρι στιγμής ενδείξεις κακοδιαχείρισης ή παρατυπιών”.

neostrategy.gr