Κύπρος: Δύο στρατοί του NATO στο ίδιο νησί

Λίγο προτού Μητσοτάκης και Μακρόν φτάσουν χτες στην Λευκωσία, η Τουρκία ανακοίνωσε πως 6 F16 και αντιαεροπορικά συστήματα είχαν φτάσει στην Β. Κύπρο στα κατεχόμενα. Τι είχε προηγηθεί; Τα ξημερώματα της 1ης Μαρτίου 2026, ένα drone τύπου Shahed χτύπησε τη βρετανική βάση RAF Ακρωτήρι στην Κύπρο. Περιορισμένες ζημιές, χωρίς θύματα. Από καθαρά στρατιωτική σκοπιά, ένα μικρό περιστατικό. Από γεωπολιτική σκοπιά, ένα γεγονός που άνοιξε ένα κουτί Πανδώρας κλειστό από το 1974.

Αυτό που δεν κατάφεραν χρόνια ελληνικής διπλωματίας στις Βρυξέλλες, να στρέψουν το ευρωπαϊκό βλέμμα νότια, το πέτυχε ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος αγνώστου προελεύσεως σε λίγες ώρες. Φρεγάτες από Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία, Ισπανία συγκεντρώθηκαν γύρω από το νησί. Η Ευρώπη, που επί χρόνια κοιτούσε αποκλειστικά ανατολικά, Ουκρανία, Βαλτική, Πολωνία, Ρωσία, ξαφνικά θυμήθηκε ότι έχει και νότια πτέρυγα.

Ο τυχοδιωκτισμός που «βγήκε»

Με την έναρξη επίθεσης στο Ιράν το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου συγκλήθηκε το ΚΥΣΕΑ . Οι κίνδυνοι εκτιμήθηκαν στην βάση της οικονομίας. Για αποστολή δυνάμεων στην Κύπρο ούτε λέξη. Σαράντα οκτώ ώρες αργότερα ένα drone χτύπησε το Ακρωτήρι. Και ο Μητσοτάκης, μόλις κυκλοφόρησε η είδηση, αποφάσισε αμέσως να στείλει δύο φρεγάτες και τέσσερα F-16 στην Κύπρο. Χωρίς να γνωρίζει ποιος εκτόξευσε το drone, γιατί το βρετανικό υπουργείο Άμυνας αργότερα ανακοίνωσε ότι «δεν εκτοξεύθηκε από το Ιράν». Πιθανολογείται από τον Λίβανο.

Κι όμως, και εδώ η ιστορία γίνεται ενδιαφέρουσα, ο τυχοδιωκτισμός αυτός έφερε ένα αποτέλεσμα που χρόνια ελληνικής διπλωματίας δεν είχε καταφέρει. Η Ευρώπη επί χρόνια είχε έναν μόνο νοητικό χάρτη ασφάλειας που τελείωνε στα Καρπάθια. Τα Βαλτικά κράτη και η Πολωνία είχαν επιβάλει μια αφήγηση: «η μοναδική υπαρξιακή απειλή είναι η Ρωσία, τα άλλα είναι περιφερειακά». Η Μεσόγειος ήταν «αμερικανική υπόθεση». Σε 72 ώρες αυτή η αφήγηση ράγισε. Αυτό που η Αθήνα δεν πέτυχε με επιχειρήματα σε δεκάδες Ευρωπαϊκά Συμβούλια, το έκανε ένα drone. Ο Μητσοτάκης βρέθηκε στο κέντρο μιας ευρωπαϊκής αναδιάταξης χωρίς να το έχει σχεδιάσει.

Αυτά είναι τα θετικά, αλλά είναι πρόσκαιρα.

Αυτό που κανείς δεν λέει δυνατά

Η Ευρώπη, αναζητώντας στρατιωτική ισχύ για να καλύψει το αμερικανικό κενό, κοιτάζει γύρω της ποιος έχει πραγματικό στρατό, μάχιμο, δοκιμασμένο. Και λογικά βλέπει την Τουρκία. Δεύτερος μεγαλύτερος στρατός του NATO, παρουσία στη Συρία, στη Λιβύη, στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Drones Bayraktar που άλλαξαν την αρχιτεκτονική των σύγχρονων πολέμων.

Η Ευρώπη βλέπει ευκαιρία, όχι απειλή. Κι αν η Ευρώπη αρχίσει να υπολογίζει την Τουρκία ως στρατιωτικό εταίρο στη νότια πτέρυγα, στο ίδιο ακριβώς θέατρο που μόλις άνοιξε ο Μητσοτάκης, τότε η Ελλάδα δεν είναι πια ο «νότιος πυλώνας». Είναι ένας παίκτης ανάμεσα σε δύο που η Ευρώπη θέλει και τους δύο.

Αυτό το είδαμε ξανά. Το 1974 το έκανε η Αμερική.

Η Τουρκία είπε ότι «κατανοεί την ανάγκη της Ελλάδας να υπερασπιστεί το έδαφός της». Και απάντησε στέλνοντας έξι F-16 στο Ερτζάν. Αυτό δεν είναι ευθυγράμμιση. Είναι υπενθύμιση αυτού που όλοι αποφεύγουν να πουν, η Τουρκία δεν χρειαζόταν να στείλει στρατό στην Κύπρο. Ήταν ήδη εκεί. Από το 1974. Με 40.000 στρατιώτες στο βορρά.

Άρα αυτό που έχουμε σήμερα στο νησί, ελληνικά F-16 στο νότο, τουρκικά F-16 στο βορρά, βρετανική βάση στη μέση, γαλλικές, ιταλικές, ολλανδικές, ισπανικές δυνάμεις περιμετρικά, και στο κέντρο η νεκρή ζώνη του ΟΗΕ που κανείς δεν αναφέρει. Ένα νησί διαιρεμένο από το 1974, γεμάτο οπλισμένους από όλες τις κατευθύνσεις, σε μια περιοχή που καίγεται, με απούσα την Αμερική.

Το τόξο που κανείς δεν σχεδίασε

Αλεξανδρούπολη – Λήμνος. Κάρπαθος. Κυπριακή Δημοκρατία, νότια. Κατεχόμενη Κύπρος, βόρεια. Τέσσερα σημεία, ένα τόξο, σχεδιασμένο ή αποσπασματικό;

Κάθε κινητοποίηση ξεχωριστά φαίνεται λογική. Αλεξανδρούπολη, αμερικανική παρουσία ως αντίβαρο στη Ρωσία. Κάρπαθος, Patriot για να κλείσει το γεωγραφικό κενό. Κύπρος: προστασία συμμάχου από drones. Σωστά. Αλλά μαζί δημιουργούν ένα σύστημα με πολλά ταυτόχρονα σημεία επαφής με τουρκικά συμφέροντα. Αιγαίο, ανατολική Μεσόγειος, Κύπρος, Θράκη. Οποιοδήποτε περιστατικό, οπουδήποτε σε αυτό το τόξο, δεν είναι πλέον τοπικό. Αυτοί που ανησυχούν για τις εξελίξεις έχουν σοβαρές αμφιβολίες αν όλα αυτά είναι καλοδουλεμένο σχέδιο στρατηγικών επιλογών της χώρας, με αρχή και τέλος.

Το σενάριο της ατιμωτικής αποκλιμάκωσης

Η κρίση ήδη εξελίσσεται και κλιμακώνεται σε όλη την περιοχή. Ωστόσο, αν η κρίση αποκλιμακωθεί, και πιθανότατα κάποια στιγμή θα αποκλιμακωθεί, οι ελληνικές δυνάμεις θα πρέπει να αποχωρήσουν να φύγουν. Σιωπηλά. Χωρίς πανηγυρικές τελετές. Ενώ ο τουρκικός στρατός παραμένει εκεί που ήταν πάντα, στο βορρά, μόνιμος, αναλλοίωτος. Και τα έξι τουρκικά F-16 στο Ερτζάν; Ποιος θα τα φέρει πίσω;

Ομως μια τέτοια αποκλιμάκωση δεν αφήνει απλώς πληγές. Αφήνει νομιμοποίηση και ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στο νησί.

Υπάρχει στρατηγική εξόδου;

Αυτή είναι η ερώτηση που κανείς στην Αθήνα δεν έχει απαντήσει δημόσια. Ποια είναι η κόκκινη γραμμή; Ποιο είναι το τέλος αυτής της ιστορίας; Πότε και πώς φεύγουμε;

Γιατί η Τουρκία ως συνήθως έχει ήδη απαντήσει στις δικές της ερωτήσεις.

Του Ηλία Φωτίου *

* Ο Ηλίας Φωτίου είναι δημοσιογράφος

neostrategy.gr