«Σπίτι μου ΙΙ»: Το μεγάλο φιάσκο και οι χιλιάδες εγκλωβισμένοι δανειολήπτες

Η οργή, η οικονομική ασφυξία και το αίσθημα εξαπάτησης κυριαρχούν πλέον σε χιλιάδες πολίτες που εντάχθηκαν στο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», το οποίο παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως η μεγάλη στεγαστική λύση για τη νέα γενιά, αλλά εξελίσσεται – σύμφωνα με καταγγελίες δικαιούχων και παραγόντων της αγοράς – σε έναν μηχανισμό απογοήτευσης, εκτόξευσης τιμών ακινήτων και έμμεσης στήριξης τραπεζών και servicers.

Πίσω από τις κυβερνητικές ανακοινώσεις περί επιτυχίας και εγκρίσεων δανείων, χιλιάδες ενδιαφερόμενοι βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε έναν κυκεώνα γραφειοκρατίας και αβεβαιότητας. Πολίτες που έλαβαν προέγκριση, εντόπισαν κατοικίες και προχώρησαν σε σημαντικά έξοδα για προκαταβολές, μηχανικούς, δικηγόρους και συμβολαιογράφους, βλέπουν πλέον τις αγορές να τινάζονται στον αέρα, καθώς οι διαδικασίες καθυστερούν ή τα ακίνητα απορρίπτονται την τελευταία στιγμή από τις τράπεζες λόγω τεχνικών και νομικών εκκρεμοτήτων.

Η κατάσταση στην αγορά ακινήτων χαρακτηρίζεται εκρηκτική. Οι ενδιαφερόμενοι καταγγέλλουν αντικρουόμενες οδηγίες, διαρκείς αλλαγές στους όρους και αλλεπάλληλους ελέγχους που οδηγούν τελικά σε αδιέξοδο. Το αποτέλεσμα είναι χιλιάδες νέοι και οικογένειες να μένουν χωρίς σπίτι και συχνά χωρίς τα χρήματα που ήδη κατέβαλαν, έχοντας υποστεί σοβαρή οικονομική ζημιά.

Το πλέον αποκαλυπτικό στοιχείο αφορά το χάσμα ανάμεσα στις εγκρίσεις και στις πραγματικές εκταμιεύσεις δανείων. Παρότι το πρόγραμμα διαφημίστηκε ως μια μεγάλη στεγαστική παρέμβαση για δεκάδες χιλιάδες πολίτες, τελικά χρηματοδοτήθηκε λιγότερο από το 10% των περίπου 125.000 αιτήσεων που κατατέθηκαν. Παράγοντες της αγοράς υποστηρίζουν ότι το πρόγραμμα σχεδιάστηκε κυρίως σε επικοινωνιακή βάση, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα κάλυψης της τεράστιας ζήτησης που δημιουργήθηκε.

Η κυβερνητική παρέμβαση, σύμφωνα με στελέχη της κτηματαγοράς, προκάλεσε μια τεχνητή έκρηξη ζήτησης σε μια ήδη επιβαρυμένη αγορά κατοικίας. Χιλιάδες νέοι αναζήτησαν ταυτόχρονα ακίνητα συγκεκριμένων προδιαγραφών, οδηγώντας μέσα σε λίγους μήνες σε εκτόξευση των τιμών. Ιδιοκτήτες, μεσίτες και επενδυτικά funds προσαρμόστηκαν άμεσα στη νέα πραγματικότητα της κρατικά χρηματοδοτούμενης ζήτησης, ανεβάζοντας δραματικά τις απαιτήσεις τους.

Κατοικίες που μέχρι πρότινος θεωρούνταν δύσκολα εμπορεύσιμες ή προβληματικές μετατράπηκαν ξαφνικά σε «επενδυτικά προϊόντα». Παλιά διαμερίσματα με σοβαρές φθορές, ενεργειακές ανεπάρκειες ή ακόμη και νομικές εκκρεμότητες άρχισαν να πωλούνται σε υπέρογκα ποσά, μόνο και μόνο επειδή οι υποψήφιοι αγοραστές διέθεταν προέγκριση μέσω του προγράμματος.

Το κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο μετά τον αιφνιδιαστικό τερματισμό του «Σπίτι μου ΙΙ», που ανακοινώθηκε πριν από λίγες ημέρες και προκάλεσε σοκ στους υποψήφιους δικαιούχους. Η κυβέρνηση όρισε ως νέα καταληκτική ημερομηνία για τη συμβασιοποίηση των δανείων την Τρίτη 2 Ιουνίου, αντί της προηγούμενης προθεσμίας της 31ης Αυγούστου. Η εξέλιξη αυτή υποχρεώνει χιλιάδες πολίτες να δώσουν έναν αγώνα δρόμου μόλις τριών εβδομάδων προκειμένου να μη χάσουν το δικαίωμα χρηματοδότησης.

Η κυβέρνηση αποδίδει την επίσπευση στην ανάγκη αναθεώρησης και ποσοτικοποίησης των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στο πλαίσιο του σχεδίου «Ελλάδα 2.0», το οποίο υποβλήθηκε ήδη προς έγκριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο, το ερώτημα που κυριαρχεί αφορά τους χιλιάδες πολίτες που βρίσκονται «στην ουρά» του προγράμματος, πολλοί από τους οποίους έχουν ήδη καταβάλει προκαταβολές που φτάνουν ακόμη και το 10% της αξίας του ακινήτου.

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, έχουν εγκριθεί 13.461 δάνεια συνολικού ύψους 1,62 δισ. ευρώ, ενώ απομένουν περίπου 380 εκατ. ευρώ στον προϋπολογισμό του προγράμματος, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 3.150 ακόμη δάνεια. Παράλληλα, οι υπαγωγές στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα φαίνεται να υπερβαίνουν κατά πολύ τα διαθέσιμα κονδύλια, γεγονός που εντείνει την αγωνία όσων δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει τη διαδικασία.

Όσοι έχουν ήδη καταθέσει υπογεγραμμένο προσύμφωνο στην τράπεζα θεωρείται πως έχουν σημαντικές πιθανότητες να προλάβουν την προθεσμία. Αντίθετα, όσοι βρίσκονται ακόμη στο στάδιο τεχνικών και νομικών ελέγχων, τακτοποιήσεων αυθαιρεσιών ή έκδοσης πιστοποιητικών, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα μείνουν εκτός, ακόμη κι αν έχουν ήδη δώσει προκαταβολές στους πωλητές.

Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες εμφανίζονται να προωθούν πλέον τα συμβατικά στεγαστικά δάνεια ως εναλλακτική λύση για όσους δεν καταφέρουν να ενταχθούν εγκαίρως στο πρόγραμμα.

Στο παρασκήνιο, πάντως, συζητείται ήδη το ενδεχόμενο ενός νέου προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙΙ» μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, υπό την προϋπόθεση ότι η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα θα λάβει σχετική έγκριση από την Κομισιόν για απευθείας διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία σαφής δέσμευση ούτε για τον προϋπολογισμό ούτε για τους όρους συμμετοχής, αφήνοντας χιλιάδες πολίτες σε καθεστώς απόλυτης αβεβαιότητας.

Θανάσης Κουκάκης

dnews.gr