Τουρισμός: Αισιοδοξία από το ευρωπαϊκό stop στην Booking.com – Φορολογία και  πλατφόρμες «πνίγουν» τα ταξιδιωτικά γραφεία

Με ένα αίσθημα συγκρατημένης αισιοδοξίας αλλά και έντονου προβληματισμού κινείται η τουριστική αγορά, καθώς οι ελπιδοφόρες θεσμικές εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο έρχονται αντιμέτωπες με τη σκληρή οικονομική πραγματικότητα και τον αδυσώπητο ψηφιακό ανταγωνισμό που βιώνουν οι ελληνικές επιχειρήσεις του κλάδου.

Από τη μία πλευρά, η πρόσφατη ιστορική απόφαση της ολλανδικής ρυθμιστικής αρχής, η οποία αναγκάζει τον παγκόσμιο κολοσσό Booking.com να προχωρήσει σε ριζικές προσαρμογές στο User Interface (UI) της πλατφόρμας της, δημιουργεί ένα ισχυρό δεδικασμένο. Η εξέλιξη αυτή υποχρεώνει την πλατφόρμα σε απόλυτη διαφάνεια και σαφή επισήμανση των αστεριών των ξενοδοχείων στην αγορά της Ολλανδίας, θέτοντας ένα νομικό προηγούμενο που οι ευρωπαϊκοί ξενοδοχοϋπάλληλοι και φορείς ετοιμάζονται να αξιοποιήσουν για καθολική εφαρμογή σε όλη την Ευρώπη. Πρόκειται για μια σημαντική νίκη στον πόλεμο κατά του αθέμιτου ψηφιακού ανταγωνισμού.

Ωστόσο, την ίδια ώρα που οι Βρυξέλλες επιχειρούν να εξισορροπήσουν το παιχνίδι, τα ελληνικά ταξιδιωτικά γραφεία βρίσκονται αντιμέτωπα με βαθιές δομικές προκλήσεις, οι οποίες απειλούν άμεσα τη βιωσιμότητά τους.

FOCUS: Πώς οι ψηφιακοί κολοσσοί συρρικνώνουν το μερίδιο αγοράς

Το συμπέρασμα που προκύπτει ανατρεπτικά από τα στοιχεία της αγοράς είναι ότι η Booking.com και οι άλλες ανοιχτές πλατφόρμες έχουν πάψει προ πολλού να λειτουργούν ως απλά εργαλεία αναζήτησης. Έχουν μετατραπεί σε ψηφιακούς μονοπωλιακούς μηχανισμούς που αποσπούν συστηματικά μερίδιο αγοράς από τα παραδοσιακά τουριστικά γραφεία.

Μέσα από την οικονομική διαδικασία της «αποδιαμεσολάβησης», οι πλατφόρμες δίνουν στον καταναλωτή την ψευδαίσθηση της απευθείας κράτησης, ελέγχοντας όμως οι ίδιες τους όρους και τις προμήθειες. Τα ταξιδιωτικά γραφεία, στερούμενα των τεράστιων διαφημιστικών προϋπολογισμών των πολυεθνικών, βλέπουν το παραδοσιακό τους κοινό (ακόμη και στον εισερχόμενο τουρισμό) να μετακινείται προς τις online αυτοματοποιημένες κρατήσεις, γεγονός που συρρικνώνει τον κύκλο εργασιών τους και τα αναγκάζει να συμπιέζουν τα περιθώρια κέρδους τους για να παραμείνουν ανταγωνιστικά.

Η «ακτινογραφία» των προβλημάτων από το ΙΝΣΕΤΕ

Αυτή την ασφυκτική πίεση αποτυπώνει ανάγλυφα η πρόσφατη «Έρευνα Επιχειρηματικού Κλίματος στα Ταξιδιωτικά Γραφεία (Μέλη HATTA)» που διενήργησε το Ινστιτούτο του ΣΕΤΕ. Σε δείγμα 227 γραφείων πανελλαδικά —τα οποία εξυπηρετούν σε ποσοστό 86% τον κρίσιμο για την οικονομία εισερχόμενο τουρισμό— οι αριθμοί χτυπούν καμπανάκι κινδύνου.

Η έρευνα αναδεικνύει τις έξι βασικές πληγές του κλάδου:

1. Υψηλή Φορολογία (66%): Αποτελεί τη συχνότερη πρόκληση σε όλη τη χώρα. Το πρόβλημα λαμβάνει εφιαλτικές διαστάσεις στην επαρχία, καθώς σε 8 Περιφέρειες επηρεάζει καθολικά το 80-100% των ερωτηθέντων.
2. Αυξημένο Λειτουργικό Κόστος (64%): Η δεύτερη μεγαλύτερη «μέγγενη», με ακραίες επιπτώσεις στην Πελοπόννησο (100%), στο Βόρειο Αιγαίο (95%) και στις Κυκλάδες (73%).
3. Ανταγωνισμός από Online Πλατφόρμες (49%): Επηρεάζει ήδη σχεδόν τη μισή αγορά, με τα ποσοστά να εκτινάσσονται στη Δυτική Μακεδονία και τη Δυτική Ελλάδα (80%), αλλά και σε τουριστικά προπύργια όπως τα Δωδεκάνησα (64%) και η Κρήτη (54%).
4. Έλλειψη Προσωπικού (41%): Καταγράφεται ως έντονο ζήτημα κυρίως στις νησιωτικές περιοχές, όπως το Ιόνιο (67%) και το Νότιο Αιγαίο (55%).
5. Χαμηλή Ζήτηση (11%): Αν και χαμηλά πανελλαδικά, πλήττει δυσανάλογα περιοχές όπως η Θεσσαλία (43%).
6. Δυσκολία Ενσωμάτωσης Ψηφιακής Τεχνολογίας (9%): Εμφανίζεται ως έντονο αγκάθι στην Ανατολική Μακεδονία & Θράκη (67%).

Οδικός χάρτης επιβίωσης: Ψηφιακός μετασχηματισμός και ρευστότητα

Όπως προκύπτει από τη στρατηγική μελέτη των ΙΝΣΕΤΕ – Accenture («Ελληνικός Τουρισμός 2030»), η απάντηση στην πίεση των online πλατφορμών περνά υποχρεωτικά μέσα από τη μετάβαση στο μοντέλο της «Έξυπνης Επιχείρησης». Η υιοθέτηση ψηφιακών βοηθών, νέων συστημάτων διαχείρισης και πολυκαναλικού μάρκετινγκ είναι πλέον μονόδρομος για τη βελτιστοποίηση των λειτουργιών και την ανάκτηση του χαμένου εδάφους.

Ωστόσο, για να γίνει αυτό το ψηφιακό άλμα, οι επιχειρήσεις —που στην πλειονότητά τους είναι μικρής κλίμακας— χρειάζονται «καύσιμα». Δύο στις τρεις επιχειρήσεις (66%) ζητούν άμεση πρόσβαση σε προγράμματα χρηματοδότησης, με το αίτημα να είναι καθολικό (100%) σε Περιφέρειες όπως η Θεσσαλία, η Στερεά Ελλάδα και το Βόρειο Αιγαίο. Παράλληλα, το 42% απαιτεί την άμεση απλοποίηση του δαιδαλώδους νομοθετικού πλαισίου, ενώ το 37% εστιάζει στην ανάγκη για επιμόρφωση του προσωπικού.

Οπότε ναι μεν η ευρωπαϊκή νομολογία ανοίγει παράθυρα δικαιοσύνης απέναντι στους ψηφιακούς γίγαντες, αλλά αν η εγχώρια πολιτική δεν στηρίξει τα τουριστικά γραφεία με φορολογικές ελαφρύνσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία απέναντι στον ψηφιακό οδοστρωτήρα των OTAs, η «ραχοκοκαλιά» του ελληνικού εισερχόμενου τουρισμού θα συνεχίσει να λυγίζει.

topontiki.gr