Αγραφιώτης: «Παραιτήθηκε για προσωπικούς λόγους»… το νέο εθνικό απορρυπαντικό

 Όταν η διαφθορά γίνεται καθημερινότητα και η ευθύνη εξαφανίζεται πριν φτάσει στη Δικαιοσύνη.

Για ακόμη μία φορά οι πολίτες παρακολουθούν το ίδιο έργο. Ένα κυβερνητικό στέλεχος ή ανώτατος κρατικός αξιωματούχος βρίσκεται στο επίκεντρο σοβαρής υπόθεσης, η είδηση διαρρέει, ακολουθεί μία βιαστική παραίτηση «για προσωπικούς λόγους» και κάπου εκεί το πολιτικό σύστημα θεωρεί ότι το πρόβλημα λύθηκε.

 Όχι, δεν λύθηκε. Διότι το ερώτημα δεν είναι γιατί παραιτήθηκε ο εκάστοτε γενικός γραμματέας, διοικητής οργανισμού ή κυβερνητικό στέλεχος.

Το ερώτημα είναι πώς βρέθηκε εκεί.

Ποιος τον επέλεξε.

Ποιος τον αξιολόγησε.

Ποιος τον επέβλεπε.

Και κυρίως γιατί τα φαινόμενα αυτά επαναλαμβάνονται με τέτοια συχνότητα ώστε να έχουν μετατραπεί σε κανονικότητα.

Τα τελευταία χρόνια η κοινή γνώμη έχει βομβαρδιστεί από υποθέσεις παρακολουθήσεων, απευθείας αναθέσεων, σκανδάλων ευρωπαϊκών επιδοτήσεων, υποθέσεων στον χώρο των δημοσίων έργων, των πολεοδομιών, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και κρατικών φορέων.

Κάθε φορά η ίδια υπόσχεση: «θα χυθεί άπλετο φως». Κάθε φορά η ίδια κατάληξη: μερικές παραιτήσεις, ατέλειωτες ανακοινώσεις και τελικά λήθη.

Το πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι ότι αποκαλύπτονται σκάνδαλα. Σκάνδαλα υπήρχαν και θα υπάρχουν σε κάθε χώρα. Το ανησυχητικό είναι ότι φαίνεται να έχει παγιωθεί η αντίληψη πως το δημόσιο χρήμα είναι διαθέσιμο για κάθε λογής «ημέτερους», ότι η πολιτική προστασία λειτουργεί ως ασπίδα, και ότι ακόμη και όταν κάποιος συλληφθεί ή αποκαλυφθεί, η πραγματική λογοδοσία είναι μάλλον η εξαίρεση παρά ο κανόνας.

Ο πολίτης βλέπει υπουργούς να δηλώνουν έκπληκτοι κάθε φορά που αποκαλύπτεται ένα νέο κύκλωμα.

Αναρωτιέται όμως εύλογα: αν όλοι εκπλήσσονται συνεχώς, τότε ποιος κυβερνά; Ποιος ελέγχει τους ελεγκτές;

Ποιος παρακολουθεί αυτούς που διαχειρίζονται εκατομμύρια ευρώ δημοσίου χρήματος;

Η κυβέρνηση διαφημίζει την ψηφιοποίηση του κράτους, την τεχνητή νοημοσύνη, τα νέα πληροφοριακά συστήματα και τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες.

Κι όμως, παρά την τεχνολογία, τα κυκλώματα εξακολουθούν να εμφανίζονται παντού. Στις πολεοδομίες, στις επιδοτήσεις, στις προμήθειες, στα δημόσια έργα. Ίσως γιατί το πρόβλημα δεν είναι τεχνολογικό. Είναι πολιτικό. Και ακόμη περισσότερο, είναι πρόβλημα βούλησης.

Παράλληλα, η εικόνα της Δικαιοσύνης στα μάτια μεγάλου μέρους της κοινωνίας παραμένει προβληματική. Όχι επειδή δεν υπάρχουν έντιμοι δικαστικοί λειτουργοί – υπάρχουν πολλοί. Αλλά επειδή οι μεγάλες υποθέσεις συχνά χρειάζονται τόσα χρόνια για να τελεσιδικήσουν, ώστε οι πολίτες να χάνουν την εμπιστοσύνη τους στο σύστημα. Όταν οι δίκες καθυστερούν επί χρόνια, όταν οι πολιτικές ευθύνες μετατρέπονται σε επικοινωνιακή διαχείριση και όταν η παραίτηση παρουσιάζεται ως επαρκής τιμωρία, τότε η κοινωνία καταλήγει να πιστεύει ότι υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά. Ένα για τον απλό πολίτη. Και ένα για όσους βρίσκονται κοντά στην εξουσία.

Η μεγαλύτερη ζημιά από όλα αυτά δεν είναι οικονομική. Είναι θεσμική. Διότι κάθε νέο σκάνδαλο που προστίθεται στα προηγούμενα διαβρώνει λίγο περισσότερο την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς, στο κράτος και στη δημοκρατία. Και όταν η εμπιστοσύνη χαθεί, δεν αποκαθίσταται με μία παραίτηση «για προσωπικούς λόγους». Αποκαθίσταται μόνο με αλήθεια, διαφάνεια, έλεγχο και πραγματική λογοδοσία. Μέχρι τότε, η φράση «παραιτήθηκε για προσωπικούς λόγους» θα συνεχίσει να είναι το πιο αποτελεσματικό απορρυπαντικό της ελληνικής πολιτικής ζωής.

Άγγελος Αγραφιώτης

Πολιτευτής

ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ Μαγνησίας