Όταν οι «μεγάλες επιτυχίες» δεν αρκούν για να πείσουν  

Η μάχη κατά του λαθρεμπορίου και της διαφθοράς δεν κρίνεται από τα δελτία Τύπου αλλά από τα αποτελέσματα που βλέπει η κοινωνία

Κάθε τόσο οι πολίτες ενημερώνονται για μία ακόμη μεγάλη επιτυχία των διωκτικών και ελεγκτικών αρχών. Εκατομμύρια λαθραία τσιγάρα, τόνοι ναρκωτικών, παράνομα προϊόντα, συλλήψεις και κατασχέσεις. Οι ανακοινώσεις συνοδεύονται από φωτογραφίες, αριθμούς και θριαμβευτικούς τίτλους.

Και όμως, ένα εύλογο ερώτημα παραμένει: αν οι μηχανισμοί λειτουργούν τόσο αποτελεσματικά, γιατί η αγορά εξακολουθεί να κατακλύζεται από λαθραία προϊόντα, παράνομα τσιγάρα, ναρκωτικά και όπλα;

Οι πολίτες δεν αξιολογούν την αποτελεσματικότητα του κράτους από μία μεμονωμένη κατάσχεση. Την αξιολογούν από τη συνολική εικόνα που βιώνουν καθημερινά. Και η εικόνα αυτή γεννά σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο οι ελεγκτικοί μηχανισμοί λειτουργούν με την απαιτούμενη ανεξαρτησία και συνέπεια.

Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί η στάση που συχνά αντιμετωπίζουν όσοι επιχειρούν να καταγγείλουν φαινόμενα παρατυπιών ή να μεταφέρουν πληροφορίες στις αρμόδιες αρχές. Η αρχική ανταπόκριση μπορεί να είναι θετική, όμως πολλές φορές η συνέχεια χαρακτηρίζεται από καθυστερήσεις, σιωπή και έλλειψη ενημέρωσης για το αν τελικά υπήρξε έρευνα ή αποτέλεσμα.

Αυτή η εικόνα τροφοδοτεί την καχυποψία της κοινωνίας. Όχι επειδή υπάρχουν αποδείξεις συγκάλυψης, αλλά επειδή η απουσία διαφάνειας αφήνει χώρο σε κάθε είδους υποψίες.

Σε ένα σύγχρονο κράτος δικαίου, οι υπηρεσίες εσωτερικού ελέγχου οφείλουν να λειτουργούν με τρόπο που να μην αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης της ανεξαρτησίας τους. Δεν αρκεί να διερευνούν υποθέσεις. Πρέπει και να πείθουν ότι τις διερευνούν χωρίς πολιτικές σκοπιμότητες, χωρίς εξαρτήσεις και χωρίς επιλεκτικές προτεραιότητες.

Η Ελλάδα έχει πληρώσει ακριβά τη διαφθορά σε πολλούς τομείς της δημόσιας ζωής. Γι’ αυτό και οι πολίτες δεν ζητούν περισσότερες συνεντεύξεις Τύπου. Ζητούν περισσότερη λογοδοσία.

Ζητούν να γνωρίζουν πόσες καταγγελίες ελέγχθηκαν, πόσες αρχειοθετήθηκαν, πόσες οδήγησαν σε πειθαρχικές ή ποινικές διαδικασίες και ποια ήταν τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών.

Γιατί η πραγματική επιτυχία δεν είναι να παρουσιάζεις μία εντυπωσιακή κατάσχεση μπροστά στις κάμερες.

Η πραγματική επιτυχία είναι να έχεις χτίσει έναν μηχανισμό τόσο αξιόπιστο, ώστε κανείς πολίτης να μη χρειάζεται να αναρωτιέται αν η μάχη κατά της διαφθοράς δίνεται πραγματικά ή απλώς προβάλλεται επικοινωνιακά.

Και αυτό είναι ένα ερώτημα που καμία κυβέρνηση, κανένα υπουργείο και καμία ελεγκτική υπηρεσία δεν πρέπει να φοβάται να απαντήσει.

Άγγελος Αγραφιώτης

Σύμβουλος Διαχείρισης Κρίσεων