Πόσο πάει το καπέλο; Υπερδιπλάσιες ανατιμήσεις από το χωράφι στο ράφι για τα αγροτικά προϊόντα

Με υπερδιπλάσιο πληθωρισμό από τις αυξήσεις στις τιμές παραγωγού καταλήγουν στα ράφια τα αγροτικά προϊόντα. Τα πρόσφατα στοιχεία της Εurostat για το πρώτο τρίμηνο του 2026, καταρρίπτουν το κυβερνητικό επιχείρημα περί (αποκλειστικά) εισαγόμενης ακρίβειας.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία -που αντλεί τα δεδομένα της από την ΕΛΣΤΑΤ-  η μέση τιμή πώλησης των αγροτικών προϊόντων από τους Έλληνες παραγωγούς την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2026, αυξήθηκε κατά 4,8%, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.

Την ίδια ακριβώς περίοδο, οι τιμές των μη επεξεργασμένων τροφίμων –στα οποία περιλαμβάνονται τα νωπά αγροτικά προϊόντα– αυξήθηκαν κατά μέσο όρο περίπου 11%.

Με άλλα λόγια, οι τιμές στο ράφι αυξήθηκαν με υπερδιπλάσια ταχύτητα από ό,τι οι τιμές στο χωράφι.

Για να είμαστε ξεκάθαροι, αυτό δεν σημαίνει ότι τα αγροτικά προϊόντα πωλούνται δυόμιση φορές ακριβότερα στα σουπερμάρκετ και τα μανάβικα ή τα κρεοπωλεία, από όσο τα πουλάνε οι παραγωγοί.

Τα «χρυσά» κεράσια

Στην πραγματικότητα το «καπέλο» από το χωράφι στο ράφι, ιδίως στα οπωροκηπευτικά, μπορεί να είναι ακόμα μεγαλύτερο. Μια τέτοια περίπτωση είναι τα κεράσια. Για παράδειγμα τον Μάιο, σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του neapellas.gr, τα κεράσια πωλούνταν από τον παραγωγό από 1,60 ως 1,80 ευρώ το κιλό και έφταναν στα μανάβικα των Γιαννιτσών από 4,99 ευρώ το κιλό.

Μέχρι να φτάσουν στο κέντρο της Θεσσαλονίκης η τιμή τους είχε… πετάξει στα 8 ευρώ το κιλό. Ρεπορτάζ του Mega εμφανίζει τα κεράσια να πωλούνται στην Αθήνα από 9 ως 14 ευρώ το κιλό. Έχουν παρατηρηθεί ακόμα και περιπτώσεις όπου τα κεράσια πωλούνται  17 ευρώ, δηλαδή σε δεκαπλάσια τιμή από αυτήν που εισέπραξε ο παραγωγός.

Έρευνα του ΙΕΛΚΑ για το πώς διαμορφώνονται οι τελικές τιμές στα οπωροκηπευτικά – πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση.

Τα κόστη στην εφοδιαστική αλυσίδα

Από μόνη της η αύξηση της τιμής του προϊόντος από την παραγωγή στην κατανάλωση είναι αναμενόμενη και δεν συνεπάγεται αυτόματα αισχροκέρδεια, εφόσον κινείται σε λογικά πλαίσια. Στην εφοδιαστική αλυσίδα μεσολαβούν τα κόστη διαλογής, τυποποίησης, αποθήκευσης, καύσιμα-μεταφορικά, τα εργατικά, το κέρδος των εμπλεκομένων (χονδρέμποροι, λιανέμποροι) και φυσικά οι φόροι-ΦΠΑ. Ένα άλλο ποσό που επιβαρύνει την τελική τιμή, όπως αναφέρει και η σχετική  μελέτη του ΙΕΛΚΑ, είναι η φύρα. Πρόκειται για τα «χτυπημένα» ή ελαττωματικά προϊόντα που πετιούνται και οι απώλειες ενσωματώνονται στις τιμές καταναλωτή.

Κάθε επί μέρους ανατίμηση, σε ενδιάμεσους κρίκους της αλυσίδας, επηρεάζει τα επόμενα στάδια και συμβάλλει στη διαμόρφωση της τελικής τιμής. Ο πλέον χαρακτηριστικός είναι ο πληθωρισμός της ενέργειας, που έτρεξε με ρυθμό 20% τον Μάιο, σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Το κρυφτούλι με τη διπλή αναγραφή τιμής στα αγροτικά προϊόντα

Δεν είναι όμως όλες οι αυξήσεις δικαιολογημένες. Η νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου, να αναγράφεται πλάι στην τελική τιμή η αρχική τιμή παραγωγού, ώστε να υπάρχει διαφάνεια, και να αποφεύγονται φαινόμενα αισχροκέρδειας,  φαίνεται ότι «σκοντάφτει». Τα εμπόδια δεν είναι μόνο γραφειοκρατικά-διοικητικά αλλά και ουσιαστικά. Οι αλυσίδες σουπερμάρκετ προσέφυγαν, αρχικά σε επίπεδο ενημέρωσης, στη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ αναμένεται γνωμοδότηση και από την ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού.

Το αντεπιχείρημα είναι ότι μια τέτοια διάταξη θα δημιουργούσε περισσότερα προβλήματα από όσα επιχειρεί να λύσει, αφού τα γραφειοκρατικά κόστη θα επιβάρυναν εκ νέου τον καταναλωτή,  και ότι ενέχει κινδύνους στρέβλωσης του ανταγωνισμού.

Ξανά στους δρόμους οι αγρότες

Κι ενώ οι εξελίξεις σε νομοθετικό επίπεδο παραμένουν θολές (εκκρεμεί η υπουργική απόφαση για την εφαρμογή της ρύθμισης για τη διπλή αναγραφή τιμής), οι καταναλωτές παρακολουθούν έντρομοι τα ταμπελάκια στις τιμές των νωπών προϊόντων, ιδίως στο κρέας αλλά και στα φρούτα-λαχανικά, να αλλάζουν προς τα πάνω.

Την ίδια ώρα οι αγρότες και κτηνοτρόφοι, διαμαρτύρονται για τις ιδιαίτερα χαμηλές τιμές που πωλούν στους χονδρέμπορους και στους μεσάζοντες, οι οποίες ορισμένες φορές είναι κάτω και από τα κόστη παραγωγού.

Είναι και ένας από τους λόγους, που κατεβαίνουν πάλι στους δρόμους, με νέες κινητοποιήσεις που εξήγγειλε η Πανελλαδική Επιτροπή Μπλόκων (ΠΕΜ)  για το τριήμερο 23-24-25 Ιουνίου. Οι αγρότες, διεκδικούν μεταξύ άλλων εγγυημένες τιμές παραγωγού, ώστε να καλύπτεται το κόστος και να εξασφαλίζεται ένα εισόδημα επιβίωσης, ώστε να συνεχίζουν να παράγουν.

Το α’ τρίμηνο 2026 οι τιμές παραγωγού στα αγροτικα προϊόντα μειώθηκαν κατά -2,9% στην ΕΕ και οι τιμές εισρορών κατά -0,4%.

Τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη

Σε αντίθεση με όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα, στην υπόλοιπη Ευρώπη η μέση τιμή πώλησης των αγροτικών προϊόντων μειώθηκε κατά 2,9%.

Η απόκλιση αυτή οφείλεται εν μέρει και στις υψηλότερες τιμές που πλήρωσαν οι Έλληνες παραγωγοί, σε σύγκριση με τους συναδέλφους τους στην ΕΕ, για κόστη εισροών – π.χ. ενέργεια, λιπάσματα, και ζωοτροφές.

Ενώ κατά μέσο όρο στην ΕΕ το κόστος εισροών παρέμεινε σχεδόν σταθερό (με οριακή μείωση -0,4%), στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 2,3%.

Σε εθνικό επίπεδο, οι τιμές της αγροτικής παραγωγής μειώθηκαν σε 19 κράτη-μέλη της ΕΕ. Τις μεγαλύτερες μειώσεις κατέγραψαν το Βέλγιο (-12,9%), η Γερμανία (-11,0%) και η Λιθουανία (-10,8%). Αντίθετα, αυξήσεις σημειώθηκαν σε 8 χώρες, με τη Μάλτα (+14,8%), την Κροατία (+8,5%) και τη Φινλανδία (+5,5%) να παρουσιάζουν τις υψηλότερες επιδόσεις.

Όσον αφορά τις αγροτικές εισροές που δεν σχετίζονται με επενδύσεις, μειώσεις τιμών καταγράφηκαν σε 14 κράτη-μέλη. Οι μεγαλύτερες πτώσεις σημειώθηκαν στη Γερμανία (-3,8%), την Ολλανδία (-3,4%), καθώς και στην Κύπρο και την Πορτογαλία (από -3,1%). Αντίθετα, αυξήσεις καταγράφηκαν σε 13 χώρες, με τη Λιθουανία (+16,8%), τη Ρουμανία (+5,0%) και την Ιρλανδία (+3,6%) να εμφανίζουν τις μεγαλύτερες ανατιμήσεις.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι τιμές του γάλακτος και των δημητριακών υποχώρησαν σημαντικά, κατά 15,5% και 11,7% αντίστοιχα, σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο του 2025.

Από τις βασικές αγροτικές εισροές, οι τιμές των λιπασμάτων και των βελτιωτικών εδάφους αυξήθηκαν κατά 6,6%, ενώ οι ζωοτροφές και η ενέργεια κατέγραψαν μειώσεις κατά 4,9% και 0,6% αντίστοιχα.

Αφροδίτη Τζιαντζή

in.gr