ΑΙΓΑΙΟ: Η Τουρκία «χτίζει» ναυτικό, η ελληνική κυβέρνηση επώδυνο συμβιβασμό

Η Πρόκληση του Τουρκικού Αναθεωρητισμού

Στη σύγχρονη εποχή, η θουκυδίδεια αυτή παρακαταθήκη βρίσκεται αντιμέτωπη με τη συστηματική κλιμάκωση του τουρκικού αναθεωρητισμού. Το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας»[3] δεν συνιστά μια πρόσκαιρη πολιτική ρητορική, αλλά μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική της Άγκυρας, η οποία ήδη περνά στο στάδιο της εσωτερικής νομικής θεσμοθέτησης και της προσπάθειας επιβολής τετελεσμένων στο πεδίο — όπως αποδείχθηκε περίτρανα με την επιδεικτική ανακήρυξη των δύο τουρκικών «θαλάσσιων πάρκων» στις 15 Αυγούστου 2026 σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.

Στόχος της είναι η αμφισβήτηση της γεωγραφικής οργανικότητας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των ελληνικών νησιών, ο εγκλωβισμός της Ελλάδας στα χωρικά της ύδατα και η πλήρης παράκαμψη των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS 1982)[4].

Γίνε μέλος του militaire.gr κάνοντας κλικ ΕΔΩ – Μάθε τι κερδίζεις

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Η τουρκική πλευρά αντιμετωπίζει τη θαλάσσια ισχύ με τη μεθοδικότητα που περιγράφει ο Θουκυδίδης: επενδύοντας συστηματικά στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία, στην ποσοτική και ποιοτική ενίσχυση του στόλου της και στη διαμόρφωση επιθετικών επιχειρησιακών δογμάτων.

Η Σύγκρουση των Δύο Νοοτροπιών

Απέναντι σε αυτή τη συστηματική πρόκληση, στο εσωτερικό της χώρας μας εκδηλώνεται μια βαθιά σύγκρουση μεταξύ δύο εκ διαμέτρου αντίθετων πολιτικών και στρατηγικών αντιλήψεων:

Η «Θουκυδίδεια» προσέγγιση βασίζεται στην αρχή ότι η εθνική κυριαρχία προστατεύεται αποκλειστικά μέσω της διαρκούς ισχύος και της αποτροπής. Επιτάσσει τη συνεχή επένδυση στην αμυντική υπεροχή (διακλαδικό συντονισμό των Ενόπλων Δυνάμεων, αμυντική καινοτομία και διαρκή εκσυγχρονισμό των μέσων), σε απόλυτη συνέργεια με το σύνολο των πολιτικών, διπλωματικών και νομικών μέσων, καθώς και την αδιάλειπτη άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, επιβάλλει την αντιμετώπιση της εξωτερικής πολιτικής και της άμυνας ως ζητημάτων πρωτεύουσας σημασίας που απαιτούν απόλυτη αφοσίωση και δεν επιδέχονται ερασιτεχνισμούς.

Στον αντίποδα βρίσκεται η «Νοοτροπία του Εφησυχασμού και του Κατευνασμού»· μια πολιτική και επικοινωνιακή στάση που αντιμετωπίζει τα εθνικά θέματα ως δευτερεύον «πάρεργο» της καθημερινότητας, τρέφοντας την αυταπάτη ότι η αναθεωρητική πίεση θα αμβλυνθεί αυτόματα μέσω επιφανειακών διπλωματικών κινήσεων, τουριστικών ανταλλαγών ή ευκαιριακών οικονομικών συνεργειών με την απέναντι όχθη.

Αυτοί που όντως αυταπατώνται ίσως να έχουν μια δικαιολογία· όμως εκείνοι που ηθελημένα, σκόπιμα και για ίδιον όφελος εθελοτυφλούν (γιατί υπάρχουν και τέτοιοι), καμία.

Η νοοτροπία αυτή εκδηλώνεται με δημόσιες τοποθετήσεις και αναφορές που «σχετικοποιούν» τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα —μάλιστα και από σημαίνοντα πολιτικά πρόσωπα— προβάλλοντας επιχειρήματα περί «θαλάσσιων δικαιωμάτων» της απέναντι πλευράς λόγω γεωγραφικών παραμέτρων (όπως π.χ. το μήκος των τουρκικών ακτογραμμών), παραβλέποντας τις ρητές προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας για την επήρεια των νησιών[5].

Επίσης, εκδηλώνεται με συμπεριφορές «προετοιμασίας» της κοινής γνώμης από πολιτικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους για ενδεχόμενους συμβιβασμούς, καλλιεργώντας το αφήγημα ότι η υποχωρητικότητα μπορεί να εξαγοράσει την ειρήνη.

Και τέλος, ενισχύοντας τα φοβικά σύνδρομα της κοινής γνώμης απέναντι στις τουρκικές απειλές (Casus Belli[6]) τα οποία χρησιμοποιούνται ως «άλλοθι» σε αυτόν τον συνεχιζόμενο για τρίτη και πλέον δεκαετία[7], ηθελημένο αυτοπεριορισμό των νόμιμων δικαιωμάτων της χώρας (όπως η επέκταση των χωρικών υδάτων από τα 6 στα 12 ν.μ. και η ανακήρυξη ΑΟΖ, που κατά το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελούν νόμιμη μονομερή ενέργεια[8]).

Πρόκειται για έναν πρωτοφανή γεωπολιτικό «φαρισαϊσμό»: Τη στιγμή που η Διεθνής Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) αποτελεί το «Σύνταγμα των Ωκεανών» με τη συμμετοχή 168 κρατών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Τουρκία παραμένει μία από τις ελάχιστες χώρες παγκοσμίως που αρνήθηκαν ακόμα και να την υπογράψουν. Κι όμως, απέναντι σε αυτή τη συστηματική άρνηση αποδοχής του διεθνούς νομικού πολιτισμού, ορισμένοι σπεύδουν να δικαιολογήσουν τους παράνομους τουρκικούς ισχυρισμούς, βαφτίζοντας τον αναθεωρητισμό ως «εύλογη γεωγραφική απαίτηση».

Το Στρατηγικό Συμπέρασμα

Όπως δίδαξε ο Περικλής, το «μέγα τὸ τῆς θαλάσσης κράτος» δεν διατηρείται «ὅταν τύχη». Η διασφάλιση της εθνικής ακεραιότητας απέναντι στον αναθεωρητισμό απαιτεί την πλήρη απόρριψη κάθε μορφής εσωτερικής χαλάρωσης, ηττοπάθειας ή ερασιτεχνισμού.

Η απάντηση στην αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν βρίσκεται ούτε στις επιφανειακές ωραιοποιήσεις ούτε στις μονομερείς υποχωρήσεις.

Βρίσκεται στη συνειδητοποίηση ότι η ναυτική ισχύς και η διπλωματική αποφασιστικότητα αποτελούν ένα θεμέλιο εθνικής ασφάλειας που απαιτεί διαρκή εγρήγορση — διότι για την Ελλάδα, η θάλασσα δεν είναι πάρεργο, αλλά η ίδια η προϋπόθεση της ύπαρξης και της ελευθερίας της.

Γίνε μέλος του militaire.gr κάνοντας κλικ ΕΔΩ – Μάθε τι κερδίζεις

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Νεοελληνική μτφ.: «Η ναυτική τέχνη είναι τέχνη ειδική, όπως και κάθε άλλη, και δεν επιτρέπεται να την ασκεί κανείς στον ελεύθερο χρόνο του, σαν πάρεργο, αλλά, αντίθετα, καμία άλλη ασχολία δεν πρέπει να γίνεται πάρεργο γι’ αυτήν.» (Θουκυδίδη Ιστορία, Βιβλίο 1, Κεφ. 142, παρ. 9)

[2] (Θουκυδίδη Ιστορία, Βιβλίο 1, Κεφ. 143, παρ. 5)

[3] Το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» παρουσιάστηκε το 2006 και διεκδικεί θαλάσσια δικαιοδοσία (ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα) περίπου 462.000 τ.χλμ. σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Μαύρη Θάλασσα, αμφισβητώντας ευθέως ελληνικά και κυπριακά κυριαρχικά δικαιώματα. Η στρατηγική αυτή έχει πλέον περάσει στη φάση της συστηματικής της εφαρμογής, καθώς τον Μάιο του 2026 ανακοινώθηκε από την Άγκυρα η σύνταξη «Νόμου περί Ναυτικής Δικαιοδοσίας» για την ενσωμάτωση του δόγματος στο τουρκικό εσωτερικό δίκαιο. Παράλληλα, η Τουρκία προχωρά στην προσπάθεια επιβολής τετελεσμένων στο πεδίο. Με τα δύο Προεδρικά Διατάγματα της 15ης Αυγούστου 2026 (τα οποία δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 16 Αυγούστου), προχώρησε στη μονομερή ανακήρυξη «Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων» στο Βόρειο Αιγαίο (μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης) και στην Ανατολική Μεσόγειο (περικλείοντας τη θαλάσσια περιοχή του Καστελλόριζου), οικειοποιούμενη διεθνή ύδατα και εμβολίζοντας τη δυνητική ελληνική υφαλοκρηπίδα. Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν σχεδιάστηκε ως νομικό υπόμνημα προς υποβολή σε διεθνές δικαστήριο, διότι οποιοδήποτε αρμόδιο όργανο θα την απέρριπτε ως νομικά ασύστατη. Πρόκειται για ένα πολιτικό και στρατιωτικό δόγμα ισχύος, που αποσκοπεί στον εξαναγκασμό της Ελλάδας σε πολιτική διαπραγμάτευση «έξω από τους κανόνες του παιχνιδιού» (out-of-court settlement), γνωρίζοντας ότι με βάση τους κανόνες της UNCLOS και τη διεθνή νομολογία οι τουρκικοί ισχυρισμοί δεν αντέχουν σε νομική βάσανο.

[4] Η Διεθνής Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οποία υπεγράφη το 1982 στο Μοντέγκο Μπέι (Montego Bay), αποτελεί το «Σύνταγμα των Ωκεανών». Όταν η σύμβαση άνοιξε προς υπογραφή το 1982, την υπέγραψαν 157 κράτη. Για να δεσμεύεται πλήρως νομικά μια χώρα, απαιτείται επικύρωση (ratification) ή προσχώρηση (accession). Σήμερα, τη σύμβαση έχουν επικυρώσει/αποδεχθεί 169 μέρη (168 κράτη συν την Ευρωπαϊκή Ένωση ως περιφερειακό οργανισμό). Υπάρχουν 12 επιπλέον χώρες που την έχουν υπογράψει αλλά δεν την έχουν επικυρώσει ακόμα (όπως το Ιράν, η Κολομβία και το Ελ Σαλβαδόρ), ενώ ελάχιστες χώρες, όπως η Τουρκία αλλά και οι ΗΠΑ, δεν υπέγραψαν καν τη Σύμβαση του 1982. Ο λόγος που η Τουρκία αρνείται συστηματικά να υπογράψει και να επικυρώσει τη Σύμβαση —και μάλιστα ήταν μία από τις μόλις 4 χώρες που ψήφισαν κατά της υιοθέτησής της— είναι επειδή το Δίκαιο της Θάλασσας ευνοεί συντριπτικά την Ελλάδα σε όλα τα θεμελιώδη σημεία.

[5] Το Άρθρο 121 παρ. 2 της UNCLOS ορίζει ρητά ότι όλα τα νησιά δικαιούνται εξίσου υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Η μόνη εξαίρεση που προβλέπει η Σύμβαση (Άρθρο 121 παρ. 3) αφορά αποκλειστικά τους «βράχους που δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή δική τους οικονομική ζωή», οι οποίοι στερούνται ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδας αλλά διατηρούν πλήρως δικαίωμα σε Αιγιαλίτιδα Ζώνη (χωρικά ύδατα). Η ολοκληρωτική εξαφάνιση των δικαιωμάτων κατοικημένων και αυτοτελών νησιών (όπως η Λέσβος, η Χίος, η Ρόδος κ.ά.) δεν υποστηρίζεται από καμία διάταξη ή διεθνή νομολογία. Η UNCLOS ζητά «δίκαιη λύση» (equitable solution). Η Τουρκία υποστηρίζει ότι είναι «άδικο» μια χώρα με τόσο μεγάλη ακτογραμμή (Μικρά Ασία) να παίρνει ελάχιστη υφαλοκρηπίδα επειδή μπροστά της βρίσκονται ελληνικά νησιά. Στη διεθνή δικαιοσύνη, η «δίκαιη λύση» δεν μπορεί ποτέ να οδηγήσει σε μηδενισμό των δικαιωμάτων ολόκληρων νησιωτικών αλυσίδων.

[6] Αμέσως μετά την επικύρωση της UNCLOS από την Ελλάδα, η Τουρκική Εθνοσυνέλευση εξέδωσε στις 8 Ιουνίου 1995 επίσημο ψήφισμα με το οποίο εξουσιοδοτούσε την τουρκική κυβέρνηση να λάβει ακόμα και στρατιωτικά μέτρα (απειλή πολέμου / casus belli) αν η Ελλάδα ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ. στο Αιγαίο.

[7] Η Ελλάδα επικύρωσε τη σύμβαση με τον Νόμο 2321 τον Μάιο του 1995.

[8] Αν η Τουρκία υπέγραφε την UNCLOS, θα αναγνώριζε αυτομάτως το νόμιμο, μονομερές δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια (Άρθρο 3). Με 12 ν.μ. στο Αιγαίο, η ελληνική κυριαρχία εκτινάσσεται επί της θαλάσσιας έκτασης, μετατρέποντας το Αιγαίο σε ουσιαστικά «ελληνική λίμνη». Γι’ αυτό η Τουρκία απειλεί από το 1995 με πόλεμο (casus belli). Η UNCLOS ορίζει ρητά ότι τα κατοικημένα νησιά έχουν πλήρη δικαιώματα σε ΑΙΓΙΑΛΙΤΙΔΑ ΖΩΝΗ, ΑΟΖ ΚΑΙ ΥΦΑΛΟΚΡΗΠΙΔΑ (Άρθρο 121 παρ. 2). Η Τουρκία αρνείται αυτό το άρθρο επειδή η ύπαρξη των ελληνικών νησιών (από τη Λέσβο και τη Σάμο μέχρι τη Ρόδο και το Καστελλόριζο) αποκόπτει πλήρως την τουρκική υφαλοκρηπίδα προς την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο. Τέλος, η UNCLOS επιβάλλει τη μέση γραμμή/ίση απόσταση ως κανόνα στα χωρικά ύδατα όταν οι ακτές απέχουν λιγότερο από 24 ν.μ. (Άρθρο 15), κάτι που «κλειδώνει» τα σύνορα υπέρ των ελληνικών νησιών απέναντι από τη Μικρά Ασία.

Του Ιωάννη Ε. Τράτση

Πλοιάρχου Α΄ Τάξεως Ε.Ν.

militaire.gr