Μητσοτάκης και χάος

Σε πείσμα των εξαγγελιών του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ και του κλίματος «παροχών» που προσπάθησε να δημιουργήσει, η κοινωνία αυτή τη στιγμή βλέπει με αγωνία ένα νέο κύμα ακρίβειας να έρχεται. Η βενζίνη έχει περάσει για τα καλά τα 2 ευρώ, το πετρέλαιο θέρμανσης και το φυσικό αέριο, άρα και το κόστος ενέργειας έχουν πάρει την ανιούσα και οι επιχειρηματίες, αντιμέτωποι με ολοένα και πιο αυξημένο κόστος παραγωγής, δηλώνουν ευθαρσώς ότι μετά τον Οκτώβριο οι «συμφωνίες κυρίων» για αποφυγή αυξήσεων στα καταναλωτικά προϊόντα θα αποτελούν παρελθόν.

Ο πληθωρισμός ήταν υψηλότερος του αναμενόμενου τον Αύγουστο, ήδη αναθεωρούνται ανοδικά οι προβλέψεις για τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό, ενώ η άνοδος του δείκτη τιμών εισαγωγών στη βιομηχανία τον Ιούλιο παραπέμπει σε νέο κύκλο αύξησης της τιμής βασικών προϊόντων.

Την ίδια ώρα, οι γεωπολιτικές εξελίξεις κάθε άλλο παρά ευοίωνες είναι για την παγκόσμια οικονομία, με τη συνεχιζόμενη ένταση των ΗΠΑ με το Ιράν να σημαίνει ότι αργεί το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, στην Ερυθρά Θάλασσα οι Χούθι κερδίζουν έδαφος, ενώ η αναστολή της λειτουργίας του Σαουδαραβικού αγωγού East West σημαίνει ότι εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως δεν φτάνουν στις αγορές ενέργειας σπρώχνοντας τις τιμές των καυσίμων στα ύψη. Σε όλα αυτά προστίθεται η πίεση για άνοδο των επιτοκίων των κεντρικών τραπεζών, κάτι που στο τέλος θα σημαίνει και ακριβότερο δανεισμό.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι οι όποιες ονομαστικές αυξήσεις μισθών και συντάξεων που ανακοινώθηκαν έχουν ήδη υπερκαλυφθεί από την πραγματική αύξηση του κόστους ζωής και ότι τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν τον χειμώνα που έρχεται με μια ανασφάλεια, που γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν στις έγνοιες για την οικονομία προστίθεται αυτές που αφορούν τις εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά, το νέο γύρο τουρκικής επιθετικότητας, τα ερωτήματα για το εάν όλα αυτά θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε ένα «θερμό επεισόδιο».

Προσθέστε τη διάχυτη πολιτική κρίση στην Ευρώπη, την άνοδο της Ακροδεξιάς, την αμηχανία των περισσότερων κυβερνήσεων, το κόστος από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία (και τα ερωτήματα για τυχόν μεγαλύτερη ευρωπαϊκή εμπλοκή), τα ανοιχτά ερωτήματα για τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, τις νέες προκλήσεις γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη αλλά και την προοπτική μιας επίμονης και δύσκολης διαπραγμάτευσης γύρω από τον επόμενο Ευρωπαϊκό Προϋπολογισμό, στο έδαφος μάλιστα και αυξημένων αναγκών αντιμετώπισης των επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή, όπως αυτές που καταγράφηκαν στην καλοκαίρι.

Και όλα αυτά την ώρα που στην Ελλάδα μόλις ολοκληρώθηκε το Ταμείο Ανάκαμψης, με την κυβέρνηση να μην μπορεί ακόμη να βεβαιώσει ότι αξιοποιήθηκαν όλα τα κονδύλια και πλήθος ενδείξεις ότι ένα μεγάλο μέρος του σπαταλήθηκε με κριτήριο την «απορροφησιμότητα» και μόνο και όχι το πραγματικό αναπτυξιακό αποτύπωμα, αλλά και το «τάισμα» διάφορων «συμβουλευτικών εταιρειών» που εξασφαλίζουν, πέρα από όλα τα άλλα, και την ύπαρξη ενός φιλοκυβερνητικού μηντιακού οικοσυστήματος. Πράγμα που σημαίνει ότι δεν θα υπάρχει πλέον η όποια «τόνωση» της οικονομίας, καθώς δεν είναι δεδομένο πόσο θα αποδώσουν οι κυβερνητικές προθέσεις για στροφή στην αξιοποίηση εθνικών πόρων.

Όλα αυτά σημαίνουν μια δύσκολη περίοδο, όπου τα προβλήματα θα σωρεύονται, το οικονομικό βάρος στα νοικοκυριά θα μεγαλώνει και η ανασφάλεια στην κοινωνία θα εντείνεται. Αυτή είναι η πραγματικότητα που έχουμε μπροστά μας.

Μέχρι τώρα η κυβέρνηση προσπαθούσε να μας πείσει ότι θα μπορούσαμε να αποφύγουμε όλους αυτούς τους κινδύνους, ή έστω τους πιο μεγάλους, ότι δεν θα καταλήγαμε σε καθοδικό σπιράλ αλληλοτροφοδοτούμενων αρνητικών δυναμικών, εάν εμπιστευόμασταν για άλλη μια φορά τη Νέα Δημοκρατία και τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Οποιαδήποτε άλλη επιλογή θα οδηγούσε, σύμφωνα με αυτό το αφήγημα, στην οικονομική κατάρρευση, την εθνική διακινδύνευση και την κοινωνική αναταραχή.

Ήταν αυτό που κωδικοποιήθηκε ως «Μητσοτάκης ή χάος», σε μια κακή απομίμηση του «Καραμανλής ή τανκς» των πρώτων μεταπολιτευτικών εκλογών.

Όμως, τώρα είναι σαφές ότι αντικειμενικά το κυβερνητικό αφήγημα μετατοπίζεται. Οι υποσχέσεις ότι η κυβέρνηση θα μπορέσει με στιβαρό και έμπειρο χέρι να κρατήσει σταθερό το τιμόνι της χώρας, μέσα σε όλες τις γεωπολιτικές και οικονομικές αναταράξεις, έχουν υποχωρήσει σε πολύ μεγάλο βαθμό. Ούτε λόγος γίνεται επί της ουσίας για αποφυγή προβλημάτων όπως η κρίση κόστους ζωής.

Στην πραγματικότητα, η κυβέρνηση δείχνει έτοιμη να μετατοπιστεί σε μια ρητορική που θα παρουσιάζει όλες αυτές τις ομολογουμένως αρνητικές εξελίξεις, με το μεγάλο κόστος για την κοινωνία, ως αναπόφευκτες. Ότι, δηλαδή, και οι τιμές των καυσίμων και της ενέργειας θα ανέβουν και ο πληθωρισμός θα αυξηθεί και στα εθνικά θέματα οι εντάσεις θα κλιμακωθούν και η ευρωπαϊκή διαδικασία θα γίνει όλο και πιο προβληματική, γιατί όλα αυτά είναι έξω από τον οποιοδήποτε έλεγχο της κυβέρνησης, οφείλονται αποκλειστικά σε εξωγενείς παράγοντες, κανένα μέτρο δεν μπορεί να τις ανακόψει, και λίγα πράγματα μπορούν να γίνουν για να αντιστραφούν. Στην καλύτερη των περιπτώσεων όταν κάνουν τον κύκλο τους, θα υπάρξουν κάποια ανακουφιστικά μέτρα.

Και αντί όλες αυτές οι παραδοχές να παρουσιάζονται ως αυτό που όντως είναι, δηλαδή ως αποτυχίες της κυβερνητικής πολιτικής, παρουσιάζονται ως το ακριβώς αντίθετο: ως μία συνθήκη απέναντι στην οποία θα πρέπει ο ελληνικός λαός για άλλη μια φορά να εμπιστευτεί την κυβέρνηση που τον έχει φέρει σε αυτή την κατάσταση. Δηλαδή, πλέον δεν έχουμε το δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος», αλλά την κυνική πρόταση ότι θα έχουμε «Μητσοτάκη και χάος».

Βεβαίως, μια τοποθέτηση τέτοιου τύπου δεν μπορεί να πάει μακριά. Δεν μπορεί να λειτουργήσει καν ως πολιτικός εκβιασμός. Στην καλύτερη των περιπτώσεων θα προσπαθούσε να λειτουργήσει ως μια συστηματική προσπάθεια αποθάρρυνσης των ανθρώπων ως προς οποιαδήποτε μορφή πολιτικής συμμετοχής, ως μια πρόσκληση να «κάτσουν σπίτι τους» και «να μην κάνουν τίποτα», γιατί «τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει». Και γι’ αυτό πολύ δύσκολα μπορεί να διαμορφώσει και τον εκλογικό συσχετισμό που θα ήθελε η κυβέρνηση, εκτός και εάν μιλάμε για μια τεράστια αποχή από τις εκλογές.

Ευτυχώς, όμως, το κλίμα αυτό δεν περνάει στην κοινωνία. Το γεγονός ότι κοινός τόπος όλων των δημοσκοπήσεων είναι ένα ισχυρό αίτημα πολιτικής αλλαγής, σημαίνει ότι η κοινωνία δεν «τσιμπάει» και επιμένει να διεκδικεί μια άλλη κυβερνητική πολιτική που θα επιτρέψει την αντιμετώπιση όλων αυτών των προκλήσεων με τρόπο που να μην δεχτεί και άλλα πλήγματα η κοινωνία. Γιατί ακόμη και σε μια δύσκολη συνθήκη, εάν υπάρχει πολιτική βούληση και κοινωνική υποστήριξη πάντα μπορούν να βρεθούν λύσεις που δεν θα μεταφέρουν και πάλι το κόστος στις πλάτες των πολλών.

Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος

in.gr