Αγραφιώτης: Όταν οι διαρροές προηγούνται της έρευνας  

Σε κάθε σοβαρή εγκληματική ενέργεια υπάρχει ένας χρυσός κανόνας: πρώτα μιλούν τα ευρήματα και μετά οι πολιτικοί. Όταν όμως συμβαίνει το αντίθετο, δημιουργούνται προσδοκίες που δύσκολα επιβεβαιώνονται και τελικά πλήττεται η αξιοπιστία των ίδιων των θεσμών.

Μετά τις εκρήξεις και τις πυρκαγιές σε τρεις οικίες στελεχών της Νέας Δημοκρατίας, με τραγικό απολογισμό τον θάνατο μιας γυναίκας, το δημόσιο κλίμα διαμορφώθηκε σχεδόν αμέσως από διαρροές περί επικείμενων συλλήψεων. Κυβερνητικά στελέχη εμφανίστηκαν αισιόδοξα ότι η υπόθεση βρισκόταν κοντά στην εξιχνίασή της, ενώ σε μέρος του δημόσιου λόγου συνδέθηκε η υπόθεση ακόμη και με τις πρόσφατες αστυνομικές επιχειρήσεις σε καταλήψεις.

Σήμερα, όμως, οι ίδιες πληροφορίες εμφανίζονται πολύ πιο συγκρατημένες. Δημοσιεύματα κάνουν λόγο για μια ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση, με αρμόδιες πηγές να χαρακτηρίζουν τους δράστες «καλούς επαγγελματίες», αναγνωρίζοντας ότι η εξιχνίαση δεν θα είναι εύκολη.

Το βιντεοληπτικό υλικό που έχει δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής δείχνει έναν άνδρα να αφήνει μια σακούλα και να αποχωρεί. Σύμφωνα με όσα έχουν αναφερθεί δημόσια, η πρώτη εκδήλωση της πυρκαγιάς ακολούθησε 18’ λεπτά αργότερα, δίνοντας ικανό χρόνο στον δράστη να απομακρυνθεί από το σημείο, ενώ οι υπόλοιπες δύο εκρήξεις σημειώθηκαν σε μεταγενέστερο χρόνο.

Από καθαρά τεχνική σκοπιά, μια τέτοια χρονική αλληλουχία μπορεί να εξηγηθεί με περισσότερους από έναν τρόπους. Θα μπορούσε να οφείλεται σε διαφορετικές ομάδες δραστών,  χρονοκαθυστέρηση ενεργοποίησης, σε κάποιον άλλο μηχανισμό έναυσης ή σε διαφορετική διάταξη των υλικών (για ευνόητους λόγους δεν τους αποκαλύπτουμε).  Χωρίς τα εργαστηριακά πορίσματα των εγκληματολογικών υπηρεσιών, οποιοδήποτε συμπέρασμα θα ήταν πρόωρο.

Ακριβώς όμως αυτή η παρατήρηση γεννά ένα εύλογο ερώτημα: αν ακόμη δεν είναι γνωστός ο τρόπος λειτουργίας του μηχανισμού που θα έδιναν «κατεύθυνση» στις αρχές,  πάνω σε ποια αποδεικτικά δεδομένα βασίστηκε η βεβαιότητα περί άμεσων συλλήψεων;

Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται όταν στον δημόσιο διάλογο εμφανίζονται τεχνικοί όροι όπως «βραδυφλεγή υλικά», παραφίνη, χωρίς να έχει προηγηθεί επίσημη πραγματογνωμοσύνη.  Η χρήση τέτοιων χαρακτηρισμών δημιουργεί την εντύπωση ότι οι αρχές έχουν ήδη καταλήξει στον τρόπο δράσης των υπευθύνων, ενώ στην πραγματικότητα η διερεύνηση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Το ίδιο ισχύει και για πληροφορίες σχετικά με αντικείμενα που φέρονται να έχουν εντοπιστεί στον χώρο. Για παράδειγμα, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι εξετάζεται μονωτική ταινία για πιθανά ίχνη, κάτι εξαιρετικά δύσκολο αφού η θερμοκρασία που αναπτύχθηκε στα σημεία της επίθεσης ήταν ιδιαίτερα υψηλή. Το αν μπορεί πράγματι να αποδώσει αξιοποιήσιμα εγκληματολογικά ευρήματα,  είναι ζήτημα που θα απαντηθεί αποκλειστικά από τα αρμόδια εργαστήρια της ΔΕΕ. Η δημόσια προεξόφληση αποτελεσμάτων πριν ολοκληρωθούν οι εξετάσεις,  δεν βοηθά ούτε την έρευνα ούτε την ενημέρωση.

Η ουσία βρίσκεται αλλού.

Εάν πράγματι οι δράστες διέθεταν σχεδιασμό, χρονισμό και επιχειρησιακή πειθαρχία που δυσκολεύουν την ταυτοποίησή τους, σε συνδυασμό με όσα «αποκαλύπτει» το Video στους γνώστες εκρηκτικών μηχανισμών και παγιδεύσεων,  τότε η υπόθεση απέχει σημαντικά από την εικόνα μιας αυθόρμητης ενέργειας άπειρων νεαρών και αυτός είναι και ο λόγος αλλαγής της διατύπωσης  των διαρροών.  Αντίθετα, αν η έρευνα αποδείξει κάτι διαφορετικό, αυτό θα πρέπει επίσης να προκύψει μέσα από αποδείξεις και όχι από πολιτικές εκτιμήσεις.

Σε ένα κράτος δικαίου, η αστυνομική έρευνα οφείλει να ακολουθεί τα στοιχεία και όχι τις πολιτικές προσδοκίες. Οι κυβερνήσεις έχουν κάθε δικαίωμα να εκφράζουν την αποφασιστικότητά τους απέναντι στην τρομοκρατία και την πολιτική βία. Δεν έχουν όμως συμφέρον να δημιουργούν κλίμα βεβαιότητας πριν ολοκληρωθεί η συλλογή των αποδείξεων, όπως συνέβη στο παρελθόν με την υπόθεση του γνωστού “Ινδιάνου”,  αλλά και των εκτελεστών του δημοσιογράφου Γιώργου Καραιβάζ, που κατέληξαν να εκτεθεί η αστυνομία, αφού οι προσαχθέντες και προφυλακισθέντες αθωώθηκαν στο δικαστήριο.

Διότι όταν οι διαρροές προηγούνται της επιστήμης και οι προσδοκίες προηγούνται της απόδειξης, ο μεγαλύτερος χαμένος δεν είναι η κυβέρνηση ούτε η αντιπολίτευση. Είναι η αξιοπιστία της ίδιας της έρευνας.

Άγγελος Αγραφιώτης

Σύμβουλος Διαχείρισης Κρίσεων

photo:cnn.gr-kathimerini.gr-enikos.gr-Huffpost.gr