Δικαστική απόφαση – «χαστούκι» ενάντια στις αγωγές SLAPP του Γρηγόρη Δημητριάδη κατά του in

Με απόφασή του, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών απέρριψε σε πρώτο βαθμό αγωγή του Γρηγόρη Δημητριάδη σε βάρος της Alter Ego Media A.E., της διευθύντριας σύνταξης του in Αργυρούς Τσατσούλη και του υπογράφοντος. H αγωγή αφορούσε δημοσίευμα του in στις 23 Οκτωβρίου 2023 με τίτλο «Υποκλοπές: Αναβαθμίζεται η έρευνα – Τι σχολιάζουν κυβέρνηση και αντιπολίτευση».

Είναι η πρώτη αγωγή από τις 22 αγωγές SLAPP που έχει καταθέσει σε βάρος της Alter Ego Media και δημοσιογράφων της ο Γρηγόρης Δημητριάδης για την οποία εκδίδεται απόφαση και το σκεπτικό της έχει ιδιαίτερη σημασία και βαρύτητα. Είναι μια απόφαση που πολύ απλά υπερασπίζεται το δικαίωμα των δημοσιογράφων και των μέσων ενημέρωσης να αναφέρονται στον Γρηγόρη Δημητριάδη σε σχέση με το σκάνδαλο των υποκλοπών και να θέτουν εύλογα ερωτήματα για την ενδεχόμενη εμπλοκή του σε αυτό, που ακόμη και ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει χαρακτηρίσει «σκιά για την κυβέρνηση», χωρίς να βρίσκονται αντιμέτωποι με αγωγές, που ο μοναδικός σκοπός τους είναι να τους κάνουν να σωπάσουν και να μην ασκήσουν το λειτούργημά τους.

Μιλάμε συνειδητά και όχι καθ’ υπερβολή για αγωγές SLAPP, δηλαδή για στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού, ιδίως όταν αυτές τις μέρες συζητιέται στη Διαρκή Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης της Βουλής νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για την προστασία από τέτοιες αγωγές. Γιατί αυτή τη στιγμή στην Alter Ego Media o Γρηγόρης Δημητριάδης έχει στείλει 35 εξώδικα και έχει καταθέσει 22 αγωγές. Σε 29 εξώδικα και σε 21 αγωγές έχω την τιμή να συμπεριλαμβάνομαι στους εναγόμενους.

Είχαμε φτάσει στο σημείο σχεδόν κάθε φορά που στο ίδιο κείμενο συνυπήρχαν αναφορές στις υποκλοπές και στον Γρηγόρη Δημητριάδη να «τρώμε» εξώδικο και πολύ συχνά αγωγή. Εξώδικα και αγωγές που στην πραγματικότητα ήθελαν να επιβάλουν να μην υπάρχει οποιαδήποτε αναφορά που να συσχετίζει τον Γρηγόρη Δημητριάδη με το σκάνδαλο των υποκλοπών. Δηλαδή, να αποσιωπούμε το γεγονός ότι ήταν γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού, σε μια περίοδο που η ΕΥΠ είχε μεταφερθεί ως προς την εποπτεία στο Μέγαρο Μαξίμου, ότι είχε δικαίωμα υπογραφής για ζητήματα που αφορούν την ΕΥΠ, ότι γνώριζε καλά εμπλεκόμενους στην υπόθεση, και ότι μπορεί κανείς να εγείρει εύλογα ερωτήματα για τον ρόλο του στην υπόθεση και για όλα αυτά που μπορεί να γνωρίζει σχετικά με αυτή (και για τα οποία, θυμίζουμε, σε συνέντευξή του παραδέχτηκε ότι ξέρει, αλλά δεν πρόκειται να μιλήσει).

Αντιθέτως, το σκεπτικό του δικαστηρίου είναι σαφές: «η υπόθεση των παράνομων επισυνδέσεων και της χρήσης του λογισμικού Predator είχε ήδη αναχθεί, κατά τον χρόνο δημοσίευσης του επίδικου άρθρου, σε αντικείμενο ευρύτατης δημόσιας αντιπαράθεσης και θεσμικής διερεύνησης, απασχολώντας όχι μόνο τον εγχώριο και διεθνή τύπο αλλά και την επιτροπή θεσμών και διαφάνειας της Βουλής».

Άρα η υπόθεση των υποκλοπών και του Predator ήταν κάτι που προκαλούσε εύλογο δημόσιο ενδιαφέρον.

Στην απόφαση εν συνεχεία υπογραμμίζεται ότι «στο πλαίσιο αυτό, το όνομα του ενάγοντος είχε επανειλημμένως αναφερθεί στον δημόσιο διάλογο, ενώ είχαν διατυπωθεί και δημοσίως πληροφορίες και εκτιμήσεις σχετικά με τον ενδεχόμενο ρόλο του στην υπόθεση. Είχε προηγηθεί ήδη από 08-08-2022 (λίγες μέρες μετά την παραίτηση του ενάγοντος από τη θέση του γενικού γραμματέα) δημόσια δήλωση του πρωθυπουργού για την ανάληψη  της πολιτικής ευθύνης για το σχετικό σκάνδαλο. Επίσης είχε προηγηθεί  από 08-09-2022 δημοσίευμα του BBC στο οποίο γίνονταν ονομαστικές αναφορές στον ενάγοντα, την παραίτησή του και τον ρόλο του στο σκάνδαλο». Δηλαδή, αποτελούσε στοιχείο της δημόσιας συζήτησης η συσχέτιση ανάμεσα στο «σκάνδαλο» – όπως η ίδια η απόφαση το χαρακτηρίζει – των υποκλοπών, το Predator, και τον Γρηγόρη Δημητριάδη.

Σημειώνεται ακόμη στο σκεπτικό της απόφασης πως «το γεγονός ότι μεταγενέστερα, τον Αύγουστο του έτους 2024, συζητήθηκε από την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής αίτημα των κομμάτων της αντιπολίτευσης να διαβιβαστεί στη Βουλή το Εισαγγελικό πόρισμα, ανεξαρτήτως  της μη αποδοχής του σχετικού αιτήματος από την κυβερνητική πλειοψηφία καταδεικνύει ότι η υπόθεση εξακολουθούσε να αποτελεί αντικείμενο θεσμικής επεξεργασίας και έντονου δημόσιου ενδιαφέροντος».

Σε αυτή τη βάση η απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου ξεκαθαρίζει ότι αυτό που κάναμε στο in ήταν δημοσιογραφία και όχι συκοφαντία ή εξύβριση: «Υπό τις συνθήκες αυτές σκοπός του επίδικου δημοσιεύματος δεν ήταν η προσωπική στοχοποίηση ή απαξίωση του ενάγοντος αλλά η ενημέρωση του αναγνωστικού κοινού για μια υπόθεση εξαιρετικού δημοσίου ενδιαφέροντος, ως προς την οποία το πρόσωπό του είχε καταστεί, ανεξαρτήτως της βασιμότητας των σχετικών υπονοιών και της τελικής ποινικής αξιολόγησής τους στοιχείο της δημόσιας συζήτησης».

Άλλωστε, όπως σημειώνει σε άλλο σημείο η απόφαση: «ο ενάγων λόγω της μέχρι τον Αύγουστο του έτους 2022, ιδιότητάς του ως Γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού και πρόσωπο στο οποίο είχαν αποκλειστικώς μεταβιβαστεί αρμοδιότητες για την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών είχε ήδη καταστεί πρόσωπο της δημόσιας συζήτησης».

Μάλιστα, το σκεπτικό του δικαστηρίου προχωρά και σε μια σειρά από σημαντικές υπενθυμίσεις σε σχέση με τον συνταγματικά κατοχυρωμένο ρόλο του Τύπου: «σε μια δημοκρατική κοινωνία ο Τύπος δεν εκπληρώνει τον συνταγματικό του ρόλο μόνο όταν ανακοινώνει ήδη αποδεδειγμένα γεγονότα, αλλά και όταν μεταφέρει, με τη δέουσα δημοσιογραφική επιμέλεια, πληροφορίες που αποτελούν αντικείμενο σοβαρής δημόσιας συζήτησης και θεσμικής διερεύνησης […]»

«Η εκ των υστέρων αποτίμηση της ακρίβειας μιας δημοσιογραφικής πληροφορίας δεν πρέπει να καταλήγει σε αξιολόγηση της δημοσιογραφικής κρίσης με γνώμονα γεγονότα που κατέστησαν γνωστά μεταγενέστερα, αλλά με βάση τα γεγονότα που ευλόγως ήταν διαθέσιμα κατά τον χρόνο της δημοσίευσης. Διαφορετική προσέγγιση θα οδηγούσε σε υπέρμετρη αποθάρρυνση της ερευνητικής δημοσιογραφίας (chilling effect) ιδίως όταν αυτή αφορά ζητήματα εξαιρετικού δημοσίου ενδιαφέροντος».

Σε αυτή τη βάση το σκεπτικό της απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου καταλήγει υπογραμμίζοντας ότι κάναμε τη δουλειά μας ως δημοσιογράφοι: «Στο πλαίσιο αυτό, δηλ. της συνταγματικά κατοχυρωμένης ελευθερίας του Τύπου και της κοινωνικής αποστολής του για ενημέρωση του κοινού για θέματα της επικαιρότητας, ενήργησαν και οι εναγόμενοι, οι οποίοι είχαν υποχρέωση και επιβεβλημένο καθήκον απέναντι του αναγνωστικού κοινού να προβούν στη δημοσίευση του ανωτέρω άρθρου, που αφορούσε ένα θέμα σημαντικού ενδιαφέροντος».

Αυτή ακριβώς είναι η ουσία. Αυτό που πράξαμε και αυτό που θα συνεχίσουμε να κάνουμε είναι η δουλειά μας, δηλαδή η δημοσιογραφία, όσα εξώδικα και όσες αγωγές και εάν υπάρξουν. Γιατί δημοκρατία δεν υπάρχει χωρίς έλεγχο της εξουσίας. Και έλεγχος της εξουσίας δεν υπάρχει χωρίς ελευθεροτυπία και χωρίς δημοσιογραφία που να αποκαλύπτει γεγονότα, να φέρνει στο φως πληροφορίες και να θέτει κρίσιμα ερωτήματα στο όνομα του δημοσίου συμφέροντος.

Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος

in.gr