AntiNero: Έδω­σαν €667 εκατ. για να βλέπουν την Ελλάδα να καίγε­ται

Σύμ­φωνα με ιστο­ρι­κούς της αρχαιότη­τας, ο Νέρων εργα­λειο­ποίησε τη μεγάλη φωτιά στη Ρώμη το 64 μ.Χ. για να εκδι­ώ­ξει τους χρι­στια­νούς. Το καλο­καίρι του 2026 απο­δει­κνύε­ται περίτρανα ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσο­τάκης, με όχημα το πρόγραμμα AntiΝero –εμπνευ­σμένο από το όνομα του ημι­πα­ράφρονα, τυραν­νι­κού Ρωμαίου αυτο­κράτορα– άνοιξε τις πύλες των δασών στους εργο­λάβους και παράλ­ληλα θέτει σε τεράστιο κίν­δυνο τον φυσικό πλούτο της χώρας ή μάλ­λον ό,τι έχει απο­μείνει πλέον από τα άλλοτε κατα­πράσινα τοπία με την πυκνή βλάστηση.

Το απο­τέλε­σμα είναι ότι τα δέντρα και οι περιου­σίες δεν γλι­τώ­νουν, ταυ­τόχρονα όμως για τον συγκε­κρι­μένο σκοπό ρέει άφθονο χρήμα στις τσέπες ιδι­ω­τών, ορι­σμένοι εκ των οποίων έχουν καταγ­γε­λθεί ακόμη και για τη μετα­τροπή δασών σε πυρι­τι­δα­πο­θήκες λόγω των πριο­νι­διών που αφήνουν σε μεγάλες ποσότη­τες μετά τις κλα­δεύσεις!

Μάλι­στα, όπως μετα­φέρθηκε στο Documento, πολ­λές από τις εργα­σίες που εκτε­λούνται στο πλαίσιο του AntiΝero γίνο­νται χωρίς την παρου­σία δασο­λόγων. Επι­πλέον, υπάρ­χουν καταγ­γε­λίες για εργα­σίες, όπως κοπές δέντρων, διάνοιξη αντι­πυ­ρι­κών ζωνών και κλάδεμα μέσα στη νύχτα, αλλά και κατά τη διάρ­κεια ημε­ρών με τον δείκτη επι­κιν­δυ­νότη­τας για φωτιές στο «πορ­το­καλί» και το «κόκ­κινο»… Εν ολίγοις, ανα­δύε­ται μια άνευ προη­γου­μένου προ­χει­ρότητα με ξεκάθαρο στόχο να περα­τω­θεί το έργο κόντρα στην επι­στήμη της δασο­λο­γίας και στα πρω­τόκολλα ασφα­λείας.

Πώς προ­έκυψε το AntiΝero

Η ελλη­νική κυβέρ­νηση επέλεξε με τη δική της γνω­στή «γαλάζια» συνταγή να «θωρα­κίσει» τα δάση από τις λεγόμε­νες megafires. Πώς επι­χείρησε το Μέγαρο Μαξίμου να βάλει στοπ στις πυρ­κα­γιές; Με ενίσχυση των δασαρ­χείων και με στι­βαρή εθνική στρα­τη­γική; Οχι!

Η λύση ήταν –και παρα­μένει– γνω­στή, όπως σε κάθε σοβαρό ζήτημα που προ­κύπτει επί επτα­ε­τίας ΝΔ: το μοίρα­σμα ευρω­παϊκών κον­δυ­λίων σε ιδι­ώ­τες. Κάπως έτσι γεν­νήθηκε μια ελλη­νική πατέντα το 2022, το περι­βό­ητο AntiΝero, που βρέθηκε στο επίκε­ντρο της έρευ­νας του Documento μετά και τις πρόσφα­τες κατα­στρο­φι­κές φωτιές, σε Αττική και Βοι­ω­τία κυρίως.

Θλι­βε­ρός απο­λο­γι­σμός

Μέχρι σήμερα, αρχές Αυγούστου, ο απο­λο­γι­σμός για το 2026 είναι ανα­τρι­χια­στι­κός: πάνω από 300.000 στρέμ­ματα έχουν γίνει στάχτη στην Ελλάδα, όπως ανα­φέρουν τα στοι­χεία του Ευρω­παϊκού Συστήμα­τος Πλη­ρο­φόρη­σης για τις Δασι­κές Πυρ­κα­γιές (EFFIS), που δημο­σιεύο­νται μέσω του Copernicus. Η κατάσταση δεν ήταν καλύτερη τα προη­γούμενα χρόνια. Κατά την ίδια πηγή πλη­ρο­φο­ριών, το 2025 κάη­καν πάνω από 475.000 στρέμ­ματα και το 2024 άνω των 419.000. Οσο για το 2023, η κατα­στροφή ήταν τεράστια, καθώς του­λάχι­στον 1.700.000 στρέμ­ματα παρθένου δάσους μετα­τράπη­καν σε σελη­νιακά τοπία. Από τα παρα­πάνω δεδο­μένα προ­κύπτει ξεκάθαρα ότι κάτι δεν πάει καθόλου… καλά με την πρόληψη των πυρ­κα­γιών.

Φυσικά το αφήγημα του Μαξίμου για τις φωτιές εδώ και αρκετά χρόνια συμπυ­κνώ­νε­ται σε δύο λέξεις: κλι­μα­τική αλλαγή. Στην ουσία πρόκει­ται για τη μετάλ­λαξη-εκσυγ­χρο­νι­σμό της δικαιο­λο­γίας περί «στρα­τη­γού ανέμου» που είχε εκστο­μίσει ο Βύρων Πολύδω­ρας το 2007 ως υπουρ­γός Δημόσιας Τάξης της κυβέρ­νη­σης Καρα­μανλή για να «ξεπλύνει» την ανι­κα­νότητα του κρα­τι­κού μηχα­νι­σμού και της πολι­τι­κής ηγε­σίας με φόντο τις κατα­στρο­φι­κές και θανα­τη­φόρες φωτιές της Ηλείας.

Πάνω από μισό δισ. ευρώ

Η κυβέρ­νηση του Κυρ. Μητσο­τάκη «διάβασε» την κλι­μα­τική αλλαγή ως την τέλεια ευκαι­ρία για νέες χρη­μα­το­δο­τήσεις με ζεστό χρήμα από την ΕΕ. Από το 2022 τέθηκε σε ισχύ το AntiNero, ένα πρόγραμμα μέσω του οποίου έχουν δια­τε­θεί πάνω από 667 εκατ. ευρώ, σύμ­φωνα με όσα παρα­δέχτηκε την περα­σμένη Πέμ­πτη (6/8) ο υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας Σταύρος Παπα­σταύρου. Η δήλωσή του έγινε στο πλαίσιο ενη­μέρω­σης για τις τεράστιες κατα­στρο­φές από τις πρόσφα­τες πυρ­κα­γιές. Ο Στ. Παπα­σταύρου μάλι­στα τόνισε χαρα­κτη­ρι­στικά ότι «χρεια­ζόμα­στε περισ­σότερο AntiNero». Η ερώ­τηση όμως είναι: Τελικά, πόσο AntiNero αντέχουμε και τι προ­σφέρει το συγκε­κρι­μένο πρόγραμμα, αφού οι φωτιές συνε­χίζουν να μετα­τρέπουν σε στάχτη τα ελλη­νικά δάση και τις περιου­σίες των πολι­τών;

Τι προ­βλέπε­ται

Στα χαρ­τιά, στόχος του AntiNero, που χρη­μα­το­δο­τείται κατά περίπου 80% από το Ταμείο Ανάκαμ­ψης, είναι η πρόληψη και η αντι­με­τώ­πιση των δασι­κών πυρ­κα­γιών, η προ­στα­σία των οικο­συ­στη­μάτων και η θωράκιση οικι­σμών, υπο­δο­μών, αρχαιο­λο­γι­κών χώρων και αγρο­τι­κών εκμε­ταλ­λεύσεων που βρίσκο­νται εντός ή πλη­σίον περιο­χών με πράσινο. Πάνω από μισό δισε­κα­τομ­μύριο ευρώ δηλαδή έχει δαπα­νη­θεί από το 2022 μέχρι σήμερα –με ευρω­παϊκό χρήμα κυρίως– για δημιουρ­γία και συντήρηση αντι­πυ­ρι­κών ζωνών, καθα­ρι­σμούς δασών, με απο­μάκρυνση καύσι­μης ύλης και ξερών υπο­λειμ­μάτων βλάστη­σης όπως επίσης και για δια­χείριση – αξιο­ποίηση της παρα­γόμε­νης βιο­μάζας, μεταξύ άλλων.

Ως φορέας ευθύνης του AntiΝero έχει ορι­στεί το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, ενώ για την υλο­ποίησή του υπεύθυνη είναι η Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασι­κού Περι­βάλ­λο­ντος.

Η οδυ­νηρή αλήθεια

Τι συμ­βαίνει όμως στην πράξη με το AntiΝero; Οσα προ­κύπτουν από το ρεπορ­τάζ του Documento προ­κα­λούν τρόμο και έντονο προ­βλη­μα­τι­σμό. Πολίτες και οργα­νώ­σεις που έχουν στρα­φεί μαζικά κατά του περι­βό­η­του προ­γράμ­μα­τος καταγ­γέλ­λουν ότι κάποιοι ανάδο­χοι «εισβάλ­λουν» στα δάση με βαριά μηχα­νήματα, μεταξύ των οποίων και ερπυ­στριο­φόρα, χωρίς να υπο­λο­γίζουν τις κατα­στρο­φές που προ­κα­λούν. Επί της ουσίας υπάρ­χουν συνερ­γεία που αλω­νίζουν στα δάση χωρίς την παρου­σία δασι­κού υπαλ­λήλου και πραγ­μα­το­ποιούν εργα­σίες κατά το δοκούν και με το… μάτι.

Φυσικά, θα πρέπει να τονι­στεί ότι το συγκε­κρι­μένο πλαίσιο δεν ισχύει για όλες τις εται­ρείες, ενώ παράλ­ληλα τη μεγα­λύτερη ευθύνη φέρει η πολι­τική ηγε­σία, η οποία δεν φαίνε­ται να έχει ορίσει ανθρώ­πους που θα παρα­κο­λου­θούν την εκτέλεση των εργα­σιών.

«Τα παρα­τάνε όπου βρουν»

Οπως επι­ση­μαίνε­ται στο Documento, εργάτες ιδι­ω­τι­κών εται­ρειών «κου­ρεύουν τα δέντρα όπως θέλουν και τα παρα­τάνε όλα όπου βρουν». Καταγ­γέλ­λε­ται δε ότι μετά την κλάδευση και την υλο­το­μία «μπαίνει κι ένα μηχάνημα, ο κατα­στρο­φέας όπως λέγε­ται, που μετα­τρέπει σε ροκα­νίδια όλη την ύλη που έχουν μαζέψει από τα κλα­δέματα, τους κορ­μούς και τα φύλλα».

Σύμ­φωνα με τα όσα ανα­τρι­χια­στικά προ­κύπτουν από το ρεπορ­τάζ, βουνά από ροκα­νίδια σε πολ­λές περιο­χές δεν μαζεύο­νται ποτέ από τα δασαρ­χεία, που είναι υπο­στε­λε­χω­μένα και απο­γυ­μνω­μένα λόγω ξεκάθα­ρων πολι­τι­κών επι­λο­γών. Οι συμ­βάσεις με τις εται­ρείες προ­βλέπουν ότι το 70% της εν λόγω δασι­κής βιο­μάζας απο­μα­κρύνε­ται και το 30% δια­σκορ­πίζε­ται σε όλη την επι­φάνεια της επέμ­βα­σης. Η πραγ­μα­τι­κότητα ωστόσο φαίνε­ται ότι είναι δια­φο­ρε­τική, αφού το 30% μένει στοι­βαγ­μένο χωρίς να δια­σκορ­πίζε­ται και μετα­τρέπε­ται στην απόλυτη καύσιμη ύλη.

«Ροκα­νίδια στα δάση»

«Υπάρ­χουν τόνοι ροκα­νίδια μέσα στα δάση, ακόμα και στις περιο­χές που κάη­καν πρόσφατα. Πίσω από τα Βίλια, προς την Οινόη, υπο­λο­γίζε­ται ότι υπήρχε σχε­δόν ένας τόνος ροκα­νίδια. Τα άφη­σαν εκεί από πέρυσι όταν έγινε πρόγραμμα AntiΝero τον χει­μώνα. Τα άφησε εκεί το δασαρ­χείο. Αυτό το δάσος έγινε μπουρ­λότο» σημει­ώ­νουν στο Documento κάτοι­κοι της περιο­χής.

Εκα­το­ντάδες πολίτες, φορείς και οργα­νώ­σεις αντι­δρούν έντονα τα τελευ­ταία χρόνια για την υλο­ποίηση του AntiΝero και τις κατα­στρο­φές που προ­κα­λούνται στα ευαίσθητα οικο­συ­στήματα των δασών. Μάλι­στα έχουν στρα­φεί σε ελλη­νι­κούς αλλά και ευρω­παϊκούς θεσμούς για να καταγ­γείλουν το πρόγραμμα και να τερ­μα­τίσουν μια κατάσταση η οποία φαίνε­ται ότι όχι μόνο δεν προ­στα­τεύει τα δάση, αλλά δημιουρ­γεί επι­πλέον κιν­δύνους.

πηγή