Το επιτελικό κράτος Μητσοτάκη απέναντι στη φωτιά: 4,5 εκατ. στρέμματα καμένα και οι απαντήσεις που αγνοούνται

Έως πέρυσι οι πολίτες άκουγαν τον κ. Μητσοτάκη να ψελλίζει και μια κάποια συγγνώμη για τα όποια λάθη λάμβαναν χώρα στο σχεδιασμό πρόληψης αλλά και στο πεδίο, στην πυρόσβεση των μεγάλων πυρκαγιών. Φέτος οι συγγνώμες αντικαταστάθηκαν από τα Κυριακάτικα μηνύματα στα οποία μεταξύ άλλων μας ενημερώνει ότι «η σκέψη μας είναι με εκείνους που δίνουν μάχες στις φλόγες». Οι υποσχέσεις που δόθηκαν από τον ίδιο για ριζικές αλλαγές στο μοντέλο αντιμετώπισης των πυρκαγιών, αρχικά το καλοκαίρι του 2021 -έπειτα από τη μεγάλη καταστροφή στην Εύβοια- και εν συνεχεία το καλοκαίρι του 2023 φαίνεται πως έμειναν εν πολλοίς υποσχέσεις, καθώς οργανωμένο σχέδιο αντιμετώπισης και πρόληψης δεν φαίνεται να υπάρχει.

Υπάρχει σχέδιο;

Το χειρότερο είναι πως ακόμα και αν υπάρχει, δεν λειτουργεί. Ας είναι καλά το 112 και μόνο που λειτουργεί ως μέσο ειδοποίησης προκειμένου να σωθούν ανθρώπινες ζωές. Αρκεί όμως τελικά το 112 ως υπηρεσία, όταν την ίδια ώρα οι άνθρωποι χάνουν τις περιουσίες τους και τα αποκτήματα μιας ολόκληρης ζωής, ένα έργο που είδαμε να επαναλαμβάνεται και φέτος, με αποκορύφωμα την καταστροφή στο Πόρτο Γερμενό; Δυστυχώς για τον πρωθυπουργό, η πραγματικότητα των αριθμών είναι αμείλικτη και αν κάποιος κρίνεται από το αποτέλεσμα που φέρνει και όχι από τις προθέσεις του, τότε η κυβέρνηση Μητσοτάκη σε αυτό το πεδίο έχει ήδη κοπεί.

Τί άλλο μπορεί να σκεφτεί κανείς όταν βλέπει τον πρωθυπουργό να γράφει ότι «υπάρχουν στιγμές που η φύση και η ένταση των καιρικών φαινομένων ξεπερνούν κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό και κάθε επιχειρησιακή δυνατότητα»; Είναι αν μη τι άλλο εντυπωσιακό να επικαλείται τη δύναμη της φύσης ο άνθρωπος που έστησε ολόκληρο μηχανισμό προπαγάνδας και εκμετάλλευσης μετά την τραγωδία στο Μάτι, καθώς εκεί δεν φάνηκε να αναγνωρίζει την καταστροφική δύναμη της φύσης.

Το μόνο που απομένει στην κυβέρνηση -εκτός από τα καλοκαιρινά αποκαϊδια- είναι ο κ. Σκέρτσος να… πανηγυρίζει για το γεγονός ότι φέτος κάηκαν λιγότερα στρέμματα στη Χαλκιδική σε σύγκριση με αντίστοιχη πυρκαγιά πριν 20 χρόνια επί… κυβέρνησης Καραμανλή. Αν όμως ο κ. Σκέρτσος ρίξει μια ματιά στα στοιχεία, μάλλον θα απογοητευτεί για τις επιδόσεις της κυβέρνησης που υπηρετεί.

Διαβάστε ακόμη:Οχι δε χαλά τις διακοπές του! Οι πολίτες απελπισμένοι βλέπουν τα καμένα σπίτια τους, και τον πρωθυπουργό να διακοπάρει με τη σύζυγό του!

4,5 εκατ. στρέμματα στάχτης

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του πανευρωπαϊκού συστήματος European Forest Fire Information System (EFFIS), το οποίο χρησιμοποιεί δορυφορικές παρατηρήσεις του προγράμματος «Κοπέρνικος» και εφαρμόζει την ίδια μεθοδολογία σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την τελευταία 7ετία η Ελλάδα μετράει περισσότερα από 4,5 εκατ. στρέμματα καμένης γης.

Tα στοιχεία των πυρκαγιών στη χώρα μας, από το 2012 και μετά όπου φαίνονται οι καμένες εκτάσεις. Η μέτρηση είναι σε εκτάρια, όπου ένα εκτάριο ισούται με 10 στρέμματα.

Σχεδόν τα μισά εξ αυτών κάηκαν στις μεγάλες πυρκαγιές της Εύβοιας, το καλοκαίρι του 2021, στην τεράστια πυρκαγιά του Έβρου το 2023 (η μεγαλύτερη σε ολόκληρη την Ε.Ε. την τελευταία 20ετία), αλλά και σε πυρκαγιές στην Αττική, την Ηλεία, την Εύβοια (ξανά), την Αχαΐα, τη Ρόδο, την Κρήτη κλπ.

Τη θλιβερή πρωτιά σε καμένες εκτάσεις έχουν η Θεσσαλία και η Κεντρική Ελλάδα με δεύτερη στη σχετική λίστα την Πελοπόννησο, τη δυτική Ελλάδα και τα νησιά του Ιονίου. Αμέσως μετά ακολουθούν η Μακεδονία και η Θράκη, ενώ στην τέταρτη θέση της λίστας βρίσκεται η Αττική.

Η κλιματική κρίση ως δικαιολογία

«Απέδωσε η στρατηγική μας να προστατεύσουμε τους οικισμούς, που μπορεί να άδειασαν, αλλά σώθηκαν. Η κλιματική κρίση επιβάλλει μια δραστικά εκ νέου αντιμετώπιση. Ο νέος κλιματικός νόμος, ο πρώτος στην Ελλάδα, θα ψηφιστεί τους επόμενους μήνες. Είμαστε έτοιμοι για τολμηρές λύσεις…. Ελπίζω αυτή η μεγάλη οικολογική καταστροφή να αποτελέσει μία ευκαιρία ευρύτερων συγκλίσεων για την επίτευξη ενός μεγάλου στόχου», έλεγε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στα αποκαΐδια της βόρειας Εύβοιας το 2021.

Ήταν το πρώτο καλοκαίρι που το επιτελικό κράτος κατέρρευσε πλήρως μπροστά στις φλόγες. Εκτός από την τεράστια καταστροφή στα βόρεια της Εύβοιας θα δοκιμαστεί άγρια η Αττική με τη φωτιά στη Βαρυμπόμπη, οι φλόγες θα ζώσουν και πάλι την Αρχαία Ολυμπία θυμίζοντας εν πολλοίς τη μεγάλη πυρκαγιά του 2007, ενώ μεγάλη πυρκαγιά θα ξεσπάσει και στη Μεσσηνία. Το καλοκαίρι εκείνο κάηκαν περισσότερα από 1,3 εκατ. στρέμματα.

Tα στοιχεία του EFFIS για τις περισσότερο πληγείσες περιοχές της χώρας κατά τα τελευταία είκοσι και πλέον χρόνια.

Δύο χρόνια αργότερα, το καλοκαίρι του 2023 η καταστροφή θα είναι μεγαλύτερη. Για την ακρίβεια και σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία ήταν η χειρότερη χρονιά από άποψης πυρκαγιών της τελευταίας 20ετίας. Περισσότερα από 1,7 εκατ. στρέμματα θα γίνουν στάχτη, με την πυρκαγιά στον Έβρο να δεσπόζει όλων των υπόλοιπων, καθώς έκαιγε ανενόχλητη για μέρες. Εξίσου σημαντική εκείνη τη χρονιά ήταν η πυρκαγιά που ξέσπασε στη Ρόδο εν μέσω τουριστικής περιόδου.

Η κλιματική κρίση ως μη δικαιολογία

«Πάντοτε εκδηλώνονταν πυρκαγιές στη Μεσόγειο. Αυτό που άλλαξε είναι η έντασή τους, ως συνέπεια της κλιματικής αλλαγής», έλεγε με αφορμή τη Ρόδο ο Κυριάκος Μητσοτάκης, προσθέτοντας όμως ότι η κλιματική αλλαγή «δεν αποτελεί δικαιολογία» και ότι η χώρα πρέπει να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την πρόληψη και την αντιμετώπιση των πυρκαγιών.

Το αφήγημα φέτος άλλαξε μετά την καταστροφική πυρκαγιά της Βοιωτίας που πέρασε και στην Αττική. Εκεί φταίει ο… κακός ο καιρός που εμποδίζει τα αεροπλάνα να πετάξουν. Μα, τα μελτέμια του καλοκαιριού ως γνωστόν είναι κάτι το εξαιρετικά συνηθισμένο στην Ελλάδα και αυτό μάλλον το γνωρίζει καλά ο κ. Μητσοτάκης. Με απλά λόγια η χώρα δεν αντιμετώπισε κάτι πρωτόγνωρο με το οποίο δεν είχε έρθει αντιμέτωπη ξανά στο παρελθόν.

Αυξήθηκαν τα μέσα πυρόσβεσης αλλά…

Το θέμα γίνεται ακόμα πιο σοβαρό από τη στιγμή που όντως τα εναέρια μέσα και ο αριθμός των ανθρώπων που ασχολούνται με την πυρόσβεση τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί. Αυτό από μόνο του δεν φαίνεται να αρκεί. Εκ του αποτελέσματος φαίνεται πως ο συνολικός σχεδιασμός που περιλαμβάνει και το καθεστώς της πρόληψης, έχει κενά και πάσχει.

Κι αυτό αποδεικνύεται από τα ίδια τα δεδομένα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του EFFIS δεν έχει αυξηθεί δραματικά ο αριθμός των πυρκαγιών τελευταία χρόνια, Αυξήθηκε όμως η έκταση που καίγεται όταν μια πυρκαγιά ξεφεύγει από τον αρχικό έλεγχο.

Η λογική εν προκειμένω λέει ότι για να ξεφύγει πολύ μια πυρκαγιά χρειάζονται αρκετοί παράγοντες, πέραν των ισχυρών ανέμων που ενδεχομένως φυσούν στην περιοχή. Με πρώτο και καλύτερο την καύσιμη ύλη που χρειάζεται προκειμένου να επεκταθεί…

Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Μεσογειακών και Δασικών Οικοσυστημάτων, η αύξηση της θερμοκρασίας δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει τις μεγάλες καταστροφές. Η έκταση μιας πυρκαγιάς εξαρτάται επίσης από: τη διαχείριση της καύσιμης ύλης, την εγκατάλειψη της υπαίθρου, τη συσσώρευση βιομάζας, την ταχύτητα της αρχικής προσβολής, τη δομή των δασών.

Ερωτήματα για τις αναδασώσεις

Το 2020 το υπουργείο Περιβάλλοντος ανακοίνωνε ένα εξαιρετικά φιλόδοξο σχέδιο. Με πανηγυρικό τίτλο «Ξεκινά το μεγαλύτερο πρόγραμμα αναδασώσεων στην Ελλάδα», προανήγγειλε χρηματοδότηση 310 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για την αναδάσωση 500.000 στρεμμάτων σε όλη τη χώρα. Το πρόγραμμα είχε 1οετή διάρκεια έως το 2030 και υποσχόταν ότι θα εμπλούτιζε τη χώρα και τις καμένες εκτάσεις με 30 εκατ. πιστοποιημένα δέντρα.

Αναζητώντας περισσότερα στοιχεία για την τύχη του προγράμματος βρίσκουμε την πιλοτική εφαρμογή ενός σχετικού έργου, που είναι ενταγμένο στο πρόγραμμα «Ελλάδα 2.0» και πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Το πιλοτικό έργο άρχισε το 2023 και ολοκληρώθηκε στις 30 Ιουνίου με προϋπολογισμό σχεδόν 2 εκατ. ευρώ.

Σε αυτό το έργο βλέπουμε ότι περιλαμβάνονταν μεταξύ άλλων:

• Αναδάσωση τμημάτων περιοχών που έχουν καταστραφεί μετά από πυρκαγιά και ειδικότερα από πολλαπλές πυρκαγιές, επιφανείας έως 50 στρεμμάτων στην Πάρνηθα Αττικής.

• Πιλοτική αναδάσωση τμημάτων περιοχών που έχουν καταστραφεί μετά από πυρκαγιά, επιφανείας έως 200 στρεμμάτων. Σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, η πιλοτική αναδάσωση θα πραγματοποιηθεί στις Περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης (Δημόσιο Δάσος Οργάνης) και Αττικής (Εθνικός Δρυμός Πάρνηθας).

• Διερεύνηση, καταγραφή παραμέτρων προς παρακολούθηση σε περιβάλλον αναδάσωσης και φυτωρίου καθώς και οριστικοποίηση μεθοδολογίας.

• Διερεύνηση, Ανάπτυξη και Λειτουργία Κεντρικού Έξυπνου Πληροφοριακού Συστήματος (ΚΕΠΣ) εξ’ αποστάσεως παρακολούθησης, ελέγχου και βελτιστοποίησης των αναδασώσεων.

• Διερεύνηση, Ανάπτυξη και Λειτουργία τοπικού συστήματος παρακολούθησης και ελέγχου παραμέτρων αναδασωμένων εκτάσεων και δημοσίων δασικών φυτωρίων με χρήση αισθητήρων και εξοπλισμού μεταφοράς δεδομένων στο ΚΕΠΣ κλπ.

Έξι χρόνια μετά, όσο κι αν ψάξαμε στη Διαύγεια δεν βρήκαμε άλλο ενεργό πρόγραμμα αναδάσωσης που να δικαιολογεί έστω ένα ποσό από τα 310 εκατ. ευρώ που είχαν εξαγγελθεί το 2020.

Δημήτρης Τερζής

in.gr