Λέσβος: «Στρατιωτικός νόμος» και αναπτυξιακή απελπισία

Με την απόφαση να αναλάβει ο Στρατός τη διαχείριση της επιζωοτίας του αφθώδους πυρετού, η Λέσβος μετατρέπεται σε ένα πεδίο όπου συναντιούνται ο αυταρχισμός μιας κυβέρνησης που θεωρεί επικίνδυνη και παραβατική κάθε αμφισβήτηση της πολιτικής της και η ανυπαρξία οποιουδήποτε αναπτυξιακού σχεδιασμού πέρα των αυθορμήτων δυναμικών της αγοράς.

Είχε προηγηθεί μια αποτυχημένη πολιτική διαχείρισης της επιζωοτίας, η οποία θεώρησε ότι η λύση στο πρόβλημα θα ήταν απλώς η σταδιακή καταστροφή της κτηνοτροφικής παραγωγής του νησιού, στο όνομα υποτίθεται της μη εξάπλωσης της επιζωοτίας χωρίς κανένα συνολικό σχέδιο διαχείρισης, χωρίς διαμόρφωση υποδομών, χωρίς κανένα μέτρο που να συνδυάζει την πάλη για την εξάλειψη της νόσου με την επιβίωση της κτηνοτροφίας. Η Λέσβος αντιμετωπίστηκε απλώς ως ζώνη καραντίνας και ως ένα πεδίο ταφής χιλιάδων ζώων. Κάθε σκέψη για πιο στοχευμένα μέτρα, για εμβολιασμό, για συνεκτίμηση όλων των παραμέτρων πριν την απόφαση για θανάτωση, θεωρήθηκε εξ αρχής. Η δυνατότητα σφαγής ελεγμένων ζώων για κατανάλωση, παρότι εφικτή και εντός πρωτοκόλλων διαχείρισης, ουδέποτε δόθηκε. Την ίδια ώρα η κυβέρνηση αρνήθηκε να στείλει εξαρχής ικανό αριθμό κτηνιάτρων για να υπάρξει έγκαιρη διαχείριση και τελικά εξάλειψη της επιζωοτίας και οχυρώθηκε πίσω από τις θανατώσεις κοπαδιών ως τη μόνη δυνατή διαχείριση

Όλα αυτά σε ένα νησί όπως η Λέσβος όπου η κτηνοτροφία, η γαλακτοπαραγωγή και η τυροκομία όχι μόνο αποτελούν τη σημαντικότερη παράμετρο του τοπικού ΑΕΠ, αλλά και εξασφαλίζουν την παραμονή σημαντικού πληθυσμού, σε παραγωγικές ηλικίες, στα χωριά, συγκρατώντας εν μέρει την τάση εγκατάλειψης της υπαίθρου.

Δεν είναι τυχαία, επομένως, η έκρηξη των ίδιων των παραγωγών και της τοπικής κοινωνίας απέναντι στην παράταση της πρακτικής των μαζικών θανατώσεων ζώων, που οδήγησε και στην πίεση στο Περιφερειακό Συμβούλιο να αποφασίσει την αναστολή των θανατώσεων. Δεν επρόκειτο για μαζική παράκρουση ή για εθελοτυφλία απέναντι στο πρόβλημα, αλλά για το ακριβώς αντίθετο: για την απαίτηση να υπάρξει διαφορετική διαχείριση που να μην οδηγεί στη νομοτελειακή καταστροφή της κτηνοτροφίας.

Απέναντι σε αυτό η απάντηση της κυβέρνησης ήταν η πρωτοφανής απόφαση της μεταφοράς της αρμοδιότητας και της απόφασης στον Στρατό, παρότι είναι γνωστό ότι οι κτηνιατρικές υπηρεσίες του στρατού, δεν ασχολούνται με παραγωγικά ζώα, ούτε έχουν ανάλογη εμπειρία. Μια βαθιά αυταρχική απόφαση που μοναδικό σκοπό έχει να στείλει το μήνυμα ότι επιβάλλεται «στρατιωτικός νόμος» ως προς τη διαχείριση και δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε αντίρρηση σε μια ήδη αποτυχημένη στρατηγική.

Μόνο που όλα αυτά απλώς σπρώχνουν το νησί ακόμη πιο βαθιά στην αναπτυξιακή απελπισία. Όπως δείχνει η οδυνηρή εμπειρία των Κυκλάδων, ο τουρισμός ουδέποτε να μπορεί να υποκαταστήσει το χνάρι όχι μόνο οικονομικής αλλά και κοινωνικής δυναμική που φέρνει μια ανάπτυξη που πατά πάνω σε παραγωγικούς κλάδους και όχι απλώς στην «παροχή υπηρεσιών» στη διάρκεια της σεζόν. Ούτε το όραμα μιας μαζικής άφιξης αλλοδαπών που αναζητούν ευκαιρίες για Golden Visa μπορεί να αποτελέσει προοπτική, ακόμη και εάν το όραμα της κυβέρνησης είναι η μετατροπή όλης της χώρας σε ένα «ακίνητο προς πώληση». Και όλα αυτά την ίδια στιγμή που αυτή η κυβέρνηση κάτι ό,τι μπορεί για να πλήξει τα περιφερειακά πανεπιστήμια, όπως το Πανεπιστήμιο Αιγαίου (που η παρουσία του άλλαξε το κοινωνικό τοπίο του νησιού), τους υποψήφιους φοιτητές των οποίων κατεξοχήν αντιμετωπίζουν ως «πελατεία» τα ιδιωτικά σουπερμάρκετ πτυχίων, για να μην αναφερθούμε σε δημόσιες «επενδύσεις» όπως η φυλακή για μετανάστες και πρόσφυγες στη Βάστρια.

Δεν είναι λίγοι οι μελετητές της ιστορίας του νησιού που έχουν κάνει την άβολη διαπίστωση ότι η Λέσβος είχε το μεγαλύτερο οικονομικό της δυναμισμό στην τελευταία φάση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ότι η απελευθέρωση και ένταξή της στο ελληνικό κράτος, ακύρωσε μεγάλο μέρος αυτού του δυναμισμού. Πάνω από έναν αιώνα μετά, το νησί βλέπει για άλλη μια φορά το ελληνικό κράτος να κάνει ό,τι μπορεί για να επιτείνει την καταστροφή όχι απλώς ενός παραγωγικού κλάδου, αλλά ενός ολόκληρου πολιτισμού.

in.gr