Σκάνδαλο βιολογικής γεωργίας: Έρχεται ιλιγγιώδες πρόστιμο για την Ελλάδα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αμφισβητεί το σύστημα ελέγχου της βιολογικής γεωργίας στην Ελλάδα και προειδοποιεί για δημοσιονομικές διορθώσεις που μπορεί να φτάσουν το 25% στο Μέτρο 11 και, σε ορισμένες δαπάνες, ακόμη και το 100%.

Στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους απέστειλε κατεπείγον έγγραφο στον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Μαργαρίτη Σχοινά και στον γενικό γραμματέα Σπυρίδωνα Πρωτοψάλτη, με το οποίο τους μεταφέρει τις αρχικές διαπιστώσεις της έρευνας IACS2/2026/006/GR. Η αποστολή της Επιτροπής διεξήχθη από την 1η έως τις 10 Ιουλίου 2026 και αφορά τις παρεμβάσεις του ΕΓΓΕ και του ΕΓΤΑΑ στο ΟΣΔΕ, καθώς και την αιρεσιμότητα, σύμφωνα με τους κανονισμούς (ΕΕ) 2021/2115 και 2021/2116. Ειδικό σκέλος του ελέγχου ήταν η πιστοποίηση της βιολογικής παραγωγής.

Το συμπέρασμα της Επιτροπής, όπως αποτυπώνεται στο έγγραφο του ΝΣΚ, είναι βαρύ: ενώ τυπικά υπάρχει σύστημα ελέγχου, δεν διασφαλίζεται ότι όλες οι επιχειρήσεις ελέγχονται τουλάχιστον ετησίως και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι έλεγχοι ενδέχεται να μην διενεργούνται στην πράξη. Η Επιτροπή καταλήγει ότι δεν εφαρμόζεται αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου της βιολογικής παραγωγής και ότι έχουν καταβληθεί αχρεωστήτως ενισχύσεις, με κίνδυνο για τα ευρωπαϊκά ταμεία.

Έλεγχοι που δεν βγαίνουν αριθμητικά

Με βάση τους καταλόγους που υπέβαλε η Ελλάδα, η Επιτροπή υπολόγισε 101.675 επιχειρήσεις το 2025. Από αυτές, 317 δεν φαίνεται να υποβλήθηκαν σε τουλάχιστον μία υποχρεωτική εξακρίβωση μέσα στο έτος. Για 16 ο φορέας GR-BIO-01 προσκόμισε δικαιολογητικά αποκλεισμού. Για τις υπόλοιπες 301 η κατάσταση παραμένει ασαφής. Το 2024, ενδεικτικά, 935 επιχειρήσεις ενός μόνο φορέα (GR-BIO-13) δεν φαίνεται να ελέγχθηκαν.

Παράλληλα, ο φόρτος ορισμένων επιθεωρητών κρίνεται μη ρεαλιστικός. Δύο επιθεωρητές του GR-BIO-03 φέρονται να διενήργησαν πάνω από 1.000 ελέγχους ο καθένας το 2025. Σε αρκετούς φορείς καταγράφονται 5 έως 8 επιθεωρήσεις την ημέρα ανά επιθεωρητή. Με μέση διάρκεια ελέγχου περίπου τρεις ώρες, αυτό αντιστοιχεί σε 15 έως 24 ώρες ημερησίως, χωρίς να συνυπολογίζεται ο χρόνος μετακίνησης στην ύπαιθρο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα στοιχεία αυτά δεν μπορούν να θεωρηθούν αξιόπιστα και θέτει ζήτημα ποιότητας των ελέγχων.

Σε μία από τις 12 περιπτώσεις που εξετάστηκαν διαπιστώθηκε επίσης χορήγηση πιστοποίησης σε ελαιόδεντρα πριν από τη συμπλήρωση της τριετούς περιόδου μετατροπής που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΕ) 2018/848.

Εποπτεία του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ

Οι διαπιστώσεις για την αρχή εποπτείας είναι εξίσου αιχμηρές:

• Το σχέδιο υπουργικής απόφασης για το ετήσιο πρόγραμμα επαλήθευσης του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ κρίθηκε γενικό και δεν προέκυψε αν έχει εγκριθεί. Οι κατάλογοι ελέγχου δεν φαίνεται να καλύπτουν τα σημεία του παραρτήματος II του κανονισμού (ΕΕ) 2017/625.
• Οι αριθμοί δεν συμφωνούν. Ο ΕΛΓΟ ανέφερε 86.485 επιχειρήσεις με πιστοποιητικό στις 31.12.2025. Ο υπολογισμός της Επιτροπής έδινε 100.306. Για το 2024 οι αντίστοιχοι αριθμοί ήταν 81.205 έναντι 122.232 σε έγγραφο εκτίμησης κινδύνου. Δεν υπάρχει λειτουργική ολοκληρωμένη βάση με όλες τις πιστοποιημένες επιχειρήσεις και τις ημερομηνίες των πιστοποιητικών.
• Από τους 16 φορείς, οι QMSCERT (GR-BIO-12) και TÜV HELLAS (GR-BIO-13) δεν ελέγχθηκαν στην έδρα τους το 2024. Ο ΕΛΓΟ εκτέλεσε το 77% των προβλεπόμενων ελέγχων το 2024 (116 από 150) και μόλις το 35% το 2025 (62 από 175).
• Αρχεία τηρούνται, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν στην αποστολή, μόνο σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Έτσι δεν μπορεί να επαληθευτεί εκ των υστέρων αν ο επιθεωρητής πήγε επιτόπου και αν έλεγξε όλα τα σημεία του παραρτήματος II.
• Οι κυρώσεις δεν ακολουθούν την κατηγοριοποίηση της ελληνικής υπουργικής απόφασης ούτε το άρθρο 40 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/848. Παρά τη μη εφαρμογή διορθωτικών μέτρων, η εξουσιοδότηση συχνά δεν αναστέλλεται ούτε ανακαλείται. Επιβάλλεται μόνο πρόστιμο.

Ιδιαίτερα προβληματική είναι η διαχείριση των αναστολών του 2025. Για τον GR-BIO-16 η αναστολή ήρθη μετά από έξι μήνες χωρίς επαλήθευση ότι θεραπεύθηκαν οι ελλείψεις. Ο GR-BIO-06 συνέχισε να εκδίδει πιστοποιητικά κατά την περίοδο αναστολής (27.08.2025–27.02.2026): 388 πιστοποιητικά με ισχύ μέσα στην περίοδο και άλλα 146 με έναρξη ισχύος πριν από την αναστολή, σύμφωνα με στοιχεία του Traces που ανέκτησε η ΓΔ AGRI. Η Επιτροπή μιλά για μη έγκυρα πιστοποιητικά.

Ο δημοσιονομικός λογαριασμός

Για τις σοβαρές ελλείψεις κατηγορίας 1 στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των συστημάτων διακυβέρνησης, οι κατευθυντήριες γραμμές C(2024) 6651 δείχνουν κατ’ αποκοπή διόρθωση τουλάχιστον 10%, και η Επιτροπή προτείνει τουλάχιστον 15% σε σειρά δαπανών λόγω επανάληψης ευρημάτων. Για ελλείψεις κατηγορίας 2 το ποσοστό είναι 5%. Το πεδίο αφορά δαπάνες παρεμβάσεων ΕΓΓΕ και ΕΓΤΑΑ ΟΣΔΕ του στρατηγικού σχεδίου 2023–2027, από το έτος αιτήσεων 2024 και εξής. Για την αιρεσιμότητα προτείνεται 5% στις δαπάνες του 2024 που υπόκεινται σε ΚΑΔ/ΚΓΠΚ, και 3% (πρώτο έτος) έως 5% (επόμενα) για την κοινωνική αιρεσιμότητα.

Χωριστά, με το έγγραφο Ares(2026)8943938 της 22ας Σεπτεμβρίου 2026, έχει προταθεί κατ’ αποκοπή διόρθωση τουλάχιστον 25% στο Μέτρο 11 (βιολογική γεωργία) του ΠΑΑ 2014–2022 και, για ορισμένες δαπάνες, διόρθωση έως 100%.

Οι ελληνικές αρχές καλούνται να απαντήσουν στα αιτούμενα διορθωτικά μέτρα το αργότερο έως τις 16 Νοεμβρίου 2026. Διμερής συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τις 18 Μαρτίου 2027. Το ΝΣΚ ζητά το σχέδιο απάντησης τουλάχιστον δέκα εργάσιμες ημέρες νωρίτερα, ώστε να το επεξεργαστεί.

Το έγγραφο δεν ποσοτικοποιεί το ύψος σε ευρώ. Καταγράφει, όμως, συστηματικές αδυναμίες σε ετήσιους ελέγχους, αριθμητικά στοιχεία, εποπτεία φορέων, τεκμηρίωση και κυρώσεις — αδυναμίες που η Επιτροπή συνδέει ευθέως με τον κίνδυνο αχρεωστήτως καταβληθεισών ενισχύσεων.

newsbreak.gr