Ελλάδα δύο ταχυτήτων: Σκάφη, πισίνες και ακίνητα δισ. για τους έχοντες, δάνεια 6,44 δισ. ευρώ ετησίως οι μη κατέχοντες

Η ελληνική οικονομία έχει πολλές και διαφορετικές όψεις. Υπάρχει η Ελλάδα που αγοράζει ακίνητα δισεκατομμυρίων, διαθέτει σκάφη αναψυχής, πισίνες και καταθέσεις στο εξωτερικό. Και υπάρχει η Ελλάδα που συνεχίζει να πληρώνει στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια, με τις ετήσιες δόσεις να απορροφούν σημαντικό μέρος των οικογενειακών εισοδημάτων.

Αυτές οι διαφορετικές πραγματικότητες καταγράφονται στα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων, που ανοίγουν ένα παράθυρο στο περιουσιακό και οικονομικό προφίλ των Ελλήνων.

Πίσω από τους αριθμούς αποτυπώνεται μια κοινωνία με μεγάλες διαφορές στην οικονομική δυνατότητα των νοικοκυριών. Από τη μία βρίσκονται όσοι έχουν τη δυνατότητα να αποκτούν ακίνητα, να πληρώνουν ιδιωτικά σχολεία ή να διατηρούν περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό. Από την άλλη βρίσκονται εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες που εξακολουθούν να εξυπηρετούν δάνεια, σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος ζωής πιέζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Τα στοιχεία δεν αποκαλύπτουν ποιοι ακριβώς ανήκουν σε κάθε κατηγορία ούτε επιτρέπουν να αποδοθεί η κατοχή περιουσίας αποκλειστικά στα υψηλά εισοδήματα. Φανερώνουν, ωστόσο, τις μεγάλες αποκλίσεις στην οικονομική ζωή της χώρας.

Η αγορά ακινήτων εξακολουθεί να συγκεντρώνει σημαντικά κεφάλαια. Περισσότεροι από 139.220 φορολογούμενοι δήλωσαν αγορές συνολικής αξίας 11,50 δισ. ευρώ, με τη μέση δαπάνη να ανέρχεται περίπου στα 82.635 ευρώ.

Την ίδια στιγμή, 2.954.504 νοικοκυριά εμφανίζονται να διαμένουν σε ιδιόκτητη κύρια κατοικία, ενώ άλλα 1.900.799 δηλώνουν μισθωμένη ή δωρεάν παραχωρημένη στέγη.

Η αντίθεση αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον εάν ληφθεί υπόψη ότι η απόκτηση πρώτης κατοικίας αποτελεί ολοένα δυσκολότερη υπόθεση για ένα σημαντικό μέρος των νεότερων νοικοκυριών, λόγω των υψηλών τιμών των ακινήτων και του κόστους χρηματοδότησης.

Στις φορολογικές δηλώσεις εμφανίζονται επίσης περισσότερες από 927.000 μονοκατοικίες, ενώ οι εξοχικές και δευτερεύουσες κατοικίες ξεπερνούν το 1 εκατομμύριο.

Η ακίνητη περιουσία παραμένει, επομένως, βασικό χαρακτηριστικό της οικονομικής ζωής, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η κατοχή ενός σπιτιού εξασφαλίζει απαραίτητα και υψηλό διαθέσιμο εισόδημα.

Σχεδόν 100.000 σκάφη και πάνω από 19.000 πισίνες

Τα περιουσιακά στοιχεία που δηλώνονται στην Εφορία παρουσιάζουν και μια διαφορετική εικόνα της ελληνικής πραγματικότητας.

Συνολικά 5.631.199 αυτοκίνητα εμφανίζονται στις φορολογικές δηλώσεις. Παράλληλα, καταγράφονται 98.293 σκάφη αναψυχής, αριθμός που περιλαμβάνει διαφορετικές κατηγορίες και μεγέθη σκαφών.

Στις κατοικίες δηλώνονται 19.170 εξωτερικές πισίνες και 292 εσωτερικές δεξαμενές κολύμβησης.

Πρόκειται για περιουσιακά στοιχεία τα οποία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και για τη φορολογική διοίκηση, καθώς συνδέονται με τα τεκμήρια διαβίωσης.

Στον αντίποδα της εικόνας της περιουσιακής άνεσης βρίσκεται ο λογαριασμός των δανείων.

Συνολικά 1.645.109 φορολογούμενοι δηλώνουν ότι εξυπηρετούν στεγαστικά ή καταναλωτικά δάνεια, καταβάλλοντας ετησίως 6,44 δισ. ευρώ.

Η μέση επιβάρυνση ανέρχεται σε περίπου 3.913 ευρώ τον χρόνο. Πρόκειται για ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 326 ευρώ τον μήνα, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι όλοι οι δανειολήπτες καταβάλλουν ίδιες δόσεις.

Για τα νοικοκυριά με περιορισμένο εισόδημα, οι τραπεζικές υποχρεώσεις αποτελούν έναν ακόμη παράγοντα πίεσης, μαζί με τις δαπάνες στέγασης, ενέργειας, μετακίνησης και διατροφής.

Ιδιωτική εκπαίδευση 656 εκατ. ευρώ

Μια ακόμη πτυχή της οικονομικής διαφοροποίησης αποκαλύπτουν οι δαπάνες για ιδιωτική εκπαίδευση. Συνολικά 136.823 φορολογούμενοι δηλώνουν ότι καταβάλλουν δίδακτρα ιδιωτικών σχολείων, τα οποία φτάνουν τα 656,23 εκατ. ευρώ. Η μέση ετήσια δαπάνη διαμορφώνεται σε 4.796 ευρώ.

Ακόμη πιο περιορισμένη είναι η κατηγορία όσων δηλώνουν αμοιβές για οικιακό προσωπικό, οδηγούς και ιδιωτικούς δασκάλους. Πρόκειται για 2.667 φορολογούμενους, με συνολικές δαπάνες 38,87 εκατ. ευρώ.

Οι συγκεκριμένοι αριθμοί δίνουν μια εικόνα των οικονομικών δυνατοτήτων που απαιτούνται για υπηρεσίες οι οποίες παραμένουν απρόσιτες για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα εισοδήματα από τραπεζικές καταθέσεις.

Περισσότεροι από 3,37 εκατ. φορολογούμενοι δηλώνουν τόκους από καταθέσεις σε ελληνικές τράπεζες, συνολικού ύψους 1,058 δισ. ευρώ.

Το ποσό είναι αυξημένο κατά περίπου 491 εκατ. ευρώ σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, χωρίς όμως η άνοδος των τόκων να σημαίνει αναγκαστικά και αντίστοιχη αύξηση των αποταμιεύσεων, καθώς επηρεάζεται και από τις αποδόσεις των τραπεζικών προϊόντων.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα των καταθέσεων εκτός Ελλάδας. Συνολικά 24.320 φορολογούμενοι εμφανίζουν τόκους από τράπεζες του εξωτερικού, συνολικού ύψους 333,02 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, 89.408 φορολογούμενοι δηλώνουν εισοδήματα ή περιουσιακά στοιχεία εκτός συνόρων, ενώ 1.930 εισπράττουν εισοδήματα από ακίνητα στο εξωτερικό, συνολικού ύψους 25,5 εκατ. ευρώ.

Η κατανάλωση ανεβαίνει, οι ανισότητες παραμένουν

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ηλεκτρονικές πληρωμές συνεχίζουν να αυξάνονται. Η συνολική αξία των ηλεκτρονικών συναλλαγών ανήλθε σε 65,65 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 10,4% ή 6,18 δισ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο.

Η άνοδος αυτή δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη. Ένα μέρος της αντανακλά τη μετατόπιση των πληρωμών από τα μετρητά στο ηλεκτρονικό χρήμα, ενώ η αύξηση των τιμών επηρεάζει επίσης την ονομαστική αξία των δαπανών.

Η συνολική εικόνα των φορολογικών δηλώσεων αποκαλύπτει μια ελληνική οικονομία με μεγάλες διαφοροποιήσεις: σημαντικές αγορές περιουσιακών στοιχείων, υψηλές δαπάνες ιδιωτικής εκπαίδευσης και αυξανόμενα εισοδήματα από τόκους, αλλά και δισεκατομμύρια ευρώ που κατευθύνονται κάθε χρόνο στην αποπληρωμή δανείων.

Και αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο πίσω από τους αριθμούς: ότι οι οικονομικές δυνατότητες δεν είναι ίδιες για όλους και ότι η συνολική αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας δεν αποτυπώνεται με τον ίδιο τρόπο στον προϋπολογισμό κάθε νοικοκυριού.

topontiki.gr