Αγραφιώτης: Τι συμβαίνει στην ελληνική κοινωνία; 10 αυτοκτονίες σε 34 ημέρες;

Επτά θανατηφόρες πτώσεις από κτίρια και τρεις πτώσεις στις γραμμές του Μετρό και του ΗΣΑΠ, μέσα σε μόλις 34 ημέρες.

Του Άγγελου Αγραφιώτη

Συμβούλου Διαχείρισης Κρίσεων

Υποψηφίου Βουλευτή Μαγνησίας

ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ-Κυριάκος Βελόπουλος

Τι συμβαίνει τελικά στην Ελλάδα;

Πόση απελπισία κρύβεται πίσω από τις κλειστές πόρτες των ελληνικών σπιτιών;

Από τις 10 Οκτωβρίου έως τις 12 Νοεμβρίου 2026, μια σειρά τραγικών περιστατικών έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό. Πάτρα, Καβάλα, Θεσσαλονίκη, Λαγκαδάς. Άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους ύστερα από πτώσεις από κτίρια. Στην Αθήνα, μέσα σε λίγες ημέρες, καταγράφονται τρία διαφορετικά περιστατικά πτώσεων στις γραμμές του Μετρό και του ΗΣΑΠ.

Δεν έχουν αποδειχθεί όλες αυτές οι πτώσεις ως αυτοκτονίες. Όμως το ενδεχόμενο της αυτοχειρίας, όπου εξετάζεται, και η συχνότητα με την οποία έρχονται τέτοιες ειδήσεις στη δημοσιότητα γεννούν ερωτήματα που δεν μπορούμε να προσπεράσουμε.

Τι συμβαίνει στην ελληνική κοινωνία; Τι είναι αυτό που κάνει έναν άνθρωπο να αισθάνεται ότι δεν υπάρχει διέξοδος; Και, κυρίως, πόσοι ακόμη συνάνθρωποί μας υποφέρουν σιωπηλά, χωρίς κανείς να γνωρίζει την απόγνωσή τους;

Η οικονομική ασφυξία πίσω από τους αριθμούς

Την ώρα που η κυβέρνηση παρουσιάζει μια εικόνα ανάπτυξης, επενδύσεων και οικονομικής επιτυχίας, εκατομμύρια Έλληνες αντιμετωπίζουν μια εντελώς διαφορετική καθημερινότητα. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025, το 27,5% του πληθυσμού, δηλαδή περίπου 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι, βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Πίσω από αυτό το ποσοστό βρίσκονται οικογένειες που δυσκολεύονται να πληρώσουν το ενοίκιο, συνταξιούχοι που μετρούν τα χρήματά τους μέχρι το τέλος του μήνα, εργαζόμενοι που βλέπουν τον μισθό τους να εξανεμίζεται και νέοι που αδυνατούν να σχεδιάσουν το μέλλον τους.

Μπορεί η οικονομική ανέχεια να συμβάλλει σε καταστάσεις βαθιάς ψυχικής κρίσης;

Μπορούν τα χρέη, η ανασφάλεια, η ανεργία ή η απειλή απώλειας της κατοικίας να αποτελέσουν επιβαρυντικούς παράγοντες;

Ασφαλώς και μπορούν.

Αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε τα προσωπικά αίτια των πρόσφατων τραγωδιών. Σημαίνει όμως ότι η οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα δεν μπορεί να απουσιάζει από τη δημόσια συζήτηση για την ψυχική υγεία.

Μια κοινωνία που πιέζεται και σιωπά

Η οικονομική δυσπραγία δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Η μοναξιά, η διάλυση των οικογενειακών δεσμών, η αβεβαιότητα για το αύριο, οι προσωπικές απώλειες, οι δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας και το αίσθημα κοινωνικής εγκατάλειψης μπορούν να δημιουργήσουν ένα ασφυκτικό περιβάλλον.

Πόσοι άνθρωποι αναζητούν βοήθεια και δεν τη βρίσκουν εγκαίρως; Πόσοι αισθάνονται ότι δεν έχουν κάποιον να τους ακούσει;

Πόσοι ηλικιωμένοι ζουν απομονωμένοι;

Πόσοι νέοι παλεύουν με την ανασφάλεια και την απουσία προοπτικής;

Πόσες οικογένειες αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες πίσω από μια εικόνα φαινομενικής κανονικότητας;

Η αυτοκτονική συμπεριφορά είναι ένα σύνθετο φαινόμενο, με πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες. Δεν εξηγείται με έναν μισθό, ένα χρέος ή μία προσωπική απογοήτευση. Ακριβώς γι’ αυτό απαιτεί ολοκληρωμένη πρόληψη και ουσιαστική κοινωνική πολιτική.

Η εκρηκτική αύξηση των αντικαταθλιπτικών και των αγχολυτικών

Υπάρχει όμως και ένα ακόμη στοιχείο που αξίζει ιδιαίτερης προσοχής: η σημαντική αύξηση της κατανάλωσης ψυχοφαρμάκων στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η κατανάλωση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων στη χώρα μας αυξήθηκε κατά περίπου 83% μέσα σε δώδεκα χρόνια, από το 2013 έως το 2025. Την ίδια περίοδο, καταγράφεται επίσης σημαντική μακροχρόνια άνοδος στην κατανάλωση αγχολυτικών φαρμάκων, κατά περίπου 35% μεταξύ 2015 και 2024, ενώ η κατανάλωση υπνωτικών και ηρεμιστικών αυξήθηκε κατά περίπου 44% στην ίδια εννεαετία. Πρόκειται για μεταβολές στη συνολική κατανάλωση φαρμάκων, όχι για αντίστοιχη αύξηση του αριθμού των ασθενών. Η αυξημένη χρήση αντικαταθλιπτικών μπορεί να αντανακλά καλύτερη διάγνωση, ευκολότερη πρόσβαση στη θεραπεία και μεγαλύτερη αναγνώριση προβλημάτων που παλαιότερα έμεναν χωρίς αντιμετώπιση. Δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη επιδείνωσης της ψυχικής υγείας.

Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά γεννούν σοβαρά κοινωνικά και πολιτικά ερωτήματα. Γιατί αυξάνεται τόσο σημαντικά η ανάγκη για φαρμακευτική αντιμετώπιση της κατάθλιψης και του άγχους; Πόσοι άνθρωποι έχουν πρόσβαση, παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή τους, σε ουσιαστική ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη; Πόσο επηρεάζουν την ψυχική υγεία η οικονομική ανασφάλεια, η εργασιακή εξουθένωση, η μοναξιά και η διαρκής αγωνία για την επιβίωση; Και μήπως ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας χρειάζεται, πέρα από την αναγκαία ιατρική φροντίδα, περισσότερη κοινωνική προστασία, ανθρώπινη επικοινωνία και πραγματικές προοπτικές για το μέλλον;

Τα φάρμακα αποτελούν πολύτιμο θεραπευτικό εργαλείο. Δεν μπορούν όμως να υποκαταστήσουν μια ολοκληρωμένη πολιτική ψυχικής υγείας και κοινωνικής στήριξης. Αυτό ακριβώς είναι το ζήτημα που οφείλουμε να εξετάσουμε.

Πού βρίσκεται το κράτος;

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η πολιτεία δεν μπορεί να περιορίζεται σε ανακοινώσεις και διαπιστώσεις. Υπάρχει άραγε ολοκληρωμένη και έγκαιρη καταγραφή των αυτοκτονιών και των αποπειρών στην Ελλάδα;

Υπάρχει συγκεκριμένο εθνικό σχέδιο πρόληψης με μετρήσιμα αποτελέσματα;

Πόσο εύκολα μπορεί ένας πολίτης να επισκεφθεί δωρεάν έναν ψυχολόγο ή ψυχίατρο;

Υπάρχουν επαρκείς δομές ψυχικής υγείας στην περιφέρεια;

Υπάρχει κοινωνική μέριμνα για ανθρώπους που συνθλίβονται από χρέη, στεγαστικά προβλήματα και οικονομική ανασφάλεια;

Και τελικά, με ποιο δικαίωμα μια κυβέρνηση πανηγυρίζει για την ευημερία των οικονομικών δεικτών, όταν ένα τόσο μεγάλο μέρος της κοινωνίας βρίσκεται αντιμέτωπο με τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό;

Η οικονομική ανάπτυξη δεν μπορεί να αποτελεί αυτοσκοπό. Οφείλει να μεταφράζεται σε αξιοπρεπή διαβίωση, κοινωνική ασφάλεια, πρόσβαση στην υγεία και πραγματική ελπίδα για το αύριο.

Το πιο σημαντικό ερώτημα

Τα πρόσφατα περιστατικά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια ξαφνική αύξηση των αυτοκτονιών. Για ένα τέτοιο συμπέρασμα απαιτούνται επίσημα συγκριτικά στοιχεία. Αποδεικνύουν όμως κάτι άλλο: ότι πίσω από τις ειδήσεις υπάρχουν ανθρώπινες ζωές και οικογένειες που βιώνουν τραγωδίες. Αυτό και μόνο θα έπρεπε να είναι αρκετό για να κινητοποιήσει την πολιτεία. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε μια στατιστική έκρηξη για να αντιμετωπίσουμε την ψυχική υγεία, τη φτώχεια και την κοινωνική απομόνωση ως εθνικές προτεραιότητες.

Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει απαντήσεις. Όχι μόνο για τους αριθμούς, αλλά για το τι κάνει ώστε κανένας άνθρωπος που βρίσκεται σε απόγνωση να μη μένει αβοήθητος. Γιατί το πραγματικό μέτρο της προόδου μιας χώρας δεν είναι μόνο η ανάπτυξη της οικονομίας της. Είναι το κατά πόσο οι άνθρωποί της μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια, ασφάλεια και ελπίδα.

 Για ανθρώπους που βιώνουν σοβαρή ψυχική κρίση ή σκέψεις αυτοκτονίας, λειτουργεί πανελλαδικά, όλο το 24ωρο, η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018.