Τα σκληρά διλήμματα που θέτει ο Μητσοτάκης

Με τη δημοσκοπική βελόνα κολλημένη εδώ και αρκετό καιρό πέριξ του 25% (±2%) στην πρόθεση ψήφου, στη Νέα Δημοκρατία καθίσταται σαφές ότι ο εκπεφρασμένος στόχος για νέα αυτοδυναμία στις εκλογές και τρίτη συνεχόμενη κυβερνητική θητεία δεν μπορεί να θεωρείται -τουλάχιστον προς το παρόν- εφικτός.

Και μπορεί η εκτίμηση ψήφου να δίνει στη «γαλάζια» παράταξη το πολυπόθητο 30+%, ωστόσο, οι πληροφορίες από Μαξίμου και Πειραιώς αναφέρουν ότι για το επιτελείο του πρωθυπουργού και προέδρου του κόμματος Κυριάκου Μητσοτάκη το μόνο χειροπιαστό νούμερο είναι αυτό της πρόθεσης ψήφου, το οποίο απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί ικανοποιητικό. Στο πλαίσιο αυτό – και με δεδομένο ότι ο χειμώνας προβλέπεται δύσκολος για τους πολίτες, άρα και για την κυβέρνηση – είναι προφανές ότι ήδη υπάρχουν αλλαγές στην (προεκλογική, ας μην κοροϊδευόμαστε) στρατηγική.

Μια ιδέα για αυτές τις αλλαγές στρατηγικής έδωσε ο πρωθυπουργός στη διάρκεια της συζήτησής του με τον δημοσιογράφο Αντώνη Σρόιτερ, στο πλαίσιο του συνεδρίου Greece Talks, όταν:

● Πρώτον, παρουσίασε τη Ν.Δ. ως ένα κόμμα το οποίο για διάφορους λόγους δεν μπορεί να συνεργαστεί με τα κόμματα στα δεξιά της – προφανώς ούτε με τα κόμματα της Αριστεράς.

● Δεύτερον, υπογράμμισε ότι ο μόνος δυνητικός σύμμαχος σε μια κυβέρνηση συνεργασίας, το ΠΑΣΟΚ, έχει αρνηθεί να συνεργαστεί με τη Ν.Δ.

● Τρίτον, επανέλαβε ότι ο ίδιος προτιμά τις αυτοδύναμες κυβερνήσεις, καθώς, όπως είπε, είναι πιο αποτελεσματικές και πιο γρήγορες στη λήψη αποφάσεων.

Νέα στρατηγική

Προφανώς ο Μητσοτάκης δεν είπε κάτι καινούργιο: οι θέσεις του αυτές είναι γνωστές εδώ και καιρό. Ωστόσο, αυτή τη φορά συνδύασε τις απόψεις αυτές με το ενδεχόμενο αποχώρησής του από την ηγεσία της Ν.Δ., αν τα ποσοστά του κόμματος πέσουν κάτω από το 25%.

Μάλιστα, πήγε τα πράγματα ένα βήμα παραπέρα, συνδυάζοντας το τέλος της πρωθυπουργίας του με το τέλος και της πολιτικής του καριέρας, καθώς σημείωσε ότι «τη στιγμή που θα τελειώσει η σταδιοδρομία μου ως πρωθυπουργός, θα τελειώσει και η κοινοβουλευτική μου διαδρομή».

Όσο για το όριο του 25%, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι «όπως έχουμε τα οφέλη, αν έρθει ένα καλό αποτέλεσμα, και επιζητούμε την αναγνώριση, έτσι πρέπει να επιζητούμε και την κριτική, αν τα πράγματα δεν πάνε καλά. Δεν τον έθεσα εγώ τον στόχο, μου ετέθη το ερώτημα για το ποσοστό αυτό. Ναι, θεωρώ ότι σίγουρα, αν ήμασταν κάτω από το 25% θα ήταν ένα κακό εκλογικό αποτέλεσμα για τη Ν.Δ. και δεν θα δίσταζα καθόλου να αναλάβω τις ευθύνες μου».

Εδώ πρέπει να υπενθυμιστεί ότι πριν από έναν μήνα ο Μητσοτάκης, απαντώντας σε παρόμοια ερώτηση, είχε δηλώσει ότι «ο καθένας – και ο αρχηγός – κρίνεται με βάση το αποτέλεσμα, το οποίο φέρνει στις εκλογές. Αν έφερνα 25% στις εκλογές καλά θα έκαναν να τα έλεγαν αυτά (σ.σ.: οι βουλευτές να ζητούσαν την παραίτησή του), να είμαι σαφής. Η Ν.Δ. έχει και μια παράδοση να ανταμείβει τους αρχηγούς οι οποίοι πηγαίνουν καλά και βέβαια οι ίδιοι οι αρχηγοί, όταν δεν πηγαίνουν καλά, να κάνουν στην άκρη, να έρχεται κάποιος άλλος».

Στη συνέχεια, βέβαια, η κυβέρνηση είχε επιχειρήσει να υποβαθμίσει το όλο θέμα – ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης είχε σημειώσει ότι «αυτή τη στιγμή, όλες οι δημοσκοπήσεις δίνουν στη Ν.Δ. στην εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος κάτι μεταξύ 30% και 31%», προσθέτοντας ότι ο πρωθυπουργός απάντησε σε ερώτηση «όχι ανοίγοντας κάποιο θέμα, αλλά κλείνοντας το θέμα. Ρωτήθηκε τι θα γίνει αν, όπως λένε κάποιοι τέλος πάντων, έρθει ένα τέτοιο αποτέλεσμα, και απάντησε με ειλικρίνεια. Γιατί, όπως έχει αποδείξει ο κ. Μητσοτάκης, δεν είναι κολλημένος με την καρέκλα».

Οπότε προφανώς και προκαλεί εντύπωση η απόφαση του ίδιου του πρωθυπουργού να επαναφέρει – και μάλιστα με αρκετά έντονο τρόπο – το θέμα αυτό στο προσκήνιο και να το συνδυάσει και με το πολιτικό και κοινοβουλευτικό του μέλλον, αλλά και με τη στόχευση της Ν.Δ. για αυτοδυναμία διά της… εις άτοπον απαγωγής (με τους «μεν» δεν μπορεί να συνεργαστεί σε κυβέρνηση και οι «δε» δεν συνεργάζονται μαζί της) και όλα αυτά σε μια φάση, κατά την οποία η κυβέρνηση δεν μπορεί να πει ότι «βρίσκεται στα πάνω της».

«Στοιχειώδες»

Ωστόσο, όπως έλεγε και ο Σέρλοκ Χολμς, το πράγμα είναι μάλλον «στοιχειώδες»: ο Μητσοτάκης, μέσω αυτής της στρατηγικής, επιχειρεί να θέσει πιεστικά διλήμματα όχι μόνο στους ψηφοφόρους αλλά και στο ίδιο του το κόμμα, το οποίο το τελευταίο διάστημα αρχίζει να παρουσιάζει συμπτώματα… χαλάρωσης και κινδυνεύει να βρεθεί σε δύσκολη θέση όταν πλέον έλθει η ώρα της κάλπης. Γιατί, μπορεί η Ν.Δ. να παραμένει κυρίαρχη του πολιτικού σκηνικού, αλλά όσο πραγματοποιεί «χαμηλές πτήσεις» τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα να υπάρξει διεκδικητής της εξουσίας.

Με απλά λόγια, όσον αφορά στο εσωτερικό της Ν.Δ. ο πρωθυπουργός στέλνει το μήνυμα ότι ένα χαμηλό σκορ στην κάλπη μπορεί, μεν, να οδηγήσει τον ίδιο στην έξοδο από την αρχηγία, αλλά με ποσοστό οριακά κάτω από 25% – δηλαδή, χωρίς το μπόνους του εκλογικού νόμου – οι «γαλάζιοι» βουλευτές θα περιορίζονταν περίπου στους 80 και η παράταξη θα δεχόταν σημαντικό πλήγμα. Ακόμα και με ποσοστό 28% (περίπου όσο πήρε στις ευρωεκλογές του 2024), η «γαλάζια» Κ.Ο. θα περιοριζόταν το πολύ στους 112 – 115 βουλευτές.

Στην ουσία, λοιπόν, ο Μητσοτάκης με το όριο του 25% ουσιαστικά χτυπά «καμπανάκι» στα «γαλάζια» στελέχη, να κινητοποιηθούν και να… λιώσουν παπούτσια, προκειμένου η Ν.Δ. να πετύχει τον στόχο του 30+% στις κάλπες του 2027, ώστε σε κάθε ενδεχόμενο το κόμμα να είναι «καβάλα στο άλογο» και να μπορεί να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος, να πιέσει, ακόμα και να επιδιώξει σε μια δεύτερη εκλογική αναμέτρηση να επιτύχει τον στόχο της αυτοδυναμίας – ειδικά αν η απόσταση από τον δεύτερο είναι μεγάλη.

Από την άλλη, όσον αφορά στους πολίτες, ο Μητσοτάκης στέλνει ένα μήνυμα που θυμίζει το θατσερικό ΤΙΝΑ (There is no alternative, δεν υπάρχει εναλλακτική): περιγράφει ένα πολιτικό σκηνικό, στο οποίο η αυτοδυναμία της Ν.Δ. είναι σχεδόν νομοτέλεια για όποιον επιθυμεί σταθερότητα – έστω κι αν αυτή δεν τον ικανοποιεί πλήρως.

Με το να αποκλείσει κάθε ενδεχόμενη συνεργασία με τα κόμματα στα δεξιά της Ν.Δ. και να τονίσει ότι το ΠΑΣΟΚ έχει, με απόφαση του συνεδρίου του, αποκλείσει κάθε ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης με τη «γαλάζια» παράταξη, ο Μητσοτάκης θέτει ένα σκληρό δίλημμα, επιδιώκοντας να μην αφήσει περιθώρια για δεύτερες σκέψεις.

Αν μάλιστα τα παραπάνω συνδυαστούν με τις πληροφορίες ότι η κυβέρνηση σχεδόν θα εξαντλήσει τον χρόνο της θητείας της – κάποια σενάρια θέλουν τις εκλογές να πηγαίνουν στα μέσα Μαΐου – τότε κάποιος μπορεί να συμπεράνει ότι ο Μητσοτάκης επιδιώκει να δημιουργήσει ένα εξαιρετικά «κλειστό» περιβάλλον μέσα στο οποίο θα στηθούν οι κάλπες: το κόμμα με το… μαχαίρι στα δόντια, οι πολίτες με τη γνώση ότι μια κυβέρνηση συνεργασίας είναι πολύ δύσκολη και με την ελληνική προεδρία της Ε.Ε. να βρίσκεται «στη γωνία», καθιστώντας πιεστική την ανάγκη σχηματισμού κυβέρνησης.

Συνοψίζοντας η στρατηγική Μητσοτάκη θα μπορούσε να αποτυπωθεί σε τρεις άξονες:

● Αποτροπή εσωκομματικής αμφισβήτησης: αποτέλεσμα πάνω από το 25% του δίνει ισχυρότερο επιχείρημα παραμονής στην ηγεσία, ενώ ένα αποτέλεσμα κάτω από αυτό θα δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα.

● Σκληρό δίλημμα: επιδιώκει η συζήτηση να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο στο δίπολο «σταθερή κυβέρνηση ή πολιτική αβεβαιότητα».

● Η προεδρία της Ε.Ε. ως εκλογικό «χαρτί»: η ανάληψή της δίνει στην Ελλάδα αυξημένη προβολή και ο Μητσοτάκης μπορεί να υποστηρίξει ότι οι πολίτες δεν επιλέγουν απλώς ποιος θα κυβερνήσει την Ελλάδα, αλλά ποιος θα εκπροσωπήσει τη χώρα σε μια κρίσιμη ευρωπαϊκή περίοδο.

Προβληματισμοί

Από την άλλη, πάντως, υπάρχουν κι εκείνοι εντός της Ν.Δ. που υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη στρατηγική εμπεριέχει σημαντικό ρίσκο, επισημαίνοντας ότι η «γαλάζια» παράταξη παρουσιάζεται έτσι πολιτικά απομονωμένη, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σημαντικό μέρος του εκλογικού σώματος – το οποίο είναι δυσαρεστημένο από την κυβέρνηση, επιθυμεί πολιτική αλλαγή και δεν βλέπει με κακό μάτι τις κυβερνήσεις συνεργασίας – να στραφεί προς… άλλα λιβάδια, κλείνοντας οριστικά την πόρτα στη Ν.Δ.

Παράλληλα, υπάρχουν άλλοι δύο παράγοντες που προβληματίζουν στελέχη της Ν.Δ.:

● Ο αποκλεισμός των κομμάτων στα δεξιά της από το ενδεχόμενο κυβέρνησης συνεργασίας θα μπορούσε να επιτείνει τις φυγόκεντρες τάσεις συντηρητικών πολιτών με αυξημένο «ιδεολογικό» κριτήριο στην ψήφο τους. Ψηφοφόροι που αμφιταλαντεύονται για το αν θα στηρίξουν, π.χ., το αναμενόμενο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά, θα μπορούσαν να απαντήσουν αρνητικά στο δίλημμα Μητσοτάκη και να αποτελέσουν «διαρροές» για τη Ν.Δ.

● Η απλή επίκληση της σταθερότητας, χωρίς ένα ισχυρό και «στιβαρό» προεκλογικό αφήγημα, το οποίο θα δίνει προοπτικές στους πολίτες και θα απαντά στα μεγάλα προβλήματά τους, δεν είναι αρκετή για την επίτευξη της απαιτούμενης συσπείρωσης. Προς το παρόν, ένα τέτοιο αφήγημα δεν υπάρχει – ούτε, βέβαια, από την αντιπολίτευση – και όσο θα απουσιάζει, τόσο η πίεση του διλήμματος θα αποδυναμώνεται, με κίνδυνο την ακόμα μεγαλύτερη αποσυσπείρωση των ψηφοφόρων που το 2019 και το 2023 έδωσαν την αυτοδυναμία στη Ν.Δ.