Εξωδικαστικός: Δεύτερη ευκαιρία για χρέη, αλλά με παγίδες στις δόσεις, τις κατασχέσεις και την κατοικία

Περισσότερες πόρτες ανοίγει ο εξωδικαστικός μηχανισμός για όσους έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με την εφορία, τις τράπεζες και τους servicers. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι μαζί με τις νέες δυνατότητες παραμένει ένα πλέγμα προϋποθέσεων, εξαιρέσεων και ασφυκτικών προθεσμιών που μπορεί να μετατρέψει μια ευκαιρία ρύθμισης σε νέα περιπέτεια για τον οφειλέτη.

Η ΑΑΔΕ, με νέα εγκύκλιο, βάζει σε σειρά τις αλλαγές που έχουν νομοθετηθεί στον εξωδικαστικό και επιχειρεί να ξεκαθαρίσει τι πραγματικά ισχύει. Και οι λεπτομέρειες έχουν τη σημασία τους. Γιατί άλλο πράγμα είναι να μπορεί κάποιος να υποβάλει αίτηση και άλλο να πετύχει μια βιώσιμη συμφωνία, να προστατεύσει το σπίτι του και να απαλλαγεί από την απειλή των κατασχέσεων.

Το όριο των χρεών μειώνεται στις 5.000 ευρώ, συγκεκριμένοι δανειολήπτες αποκτούν δεύτερη ευκαιρία, η προστασία επεκτείνεται σε περισσότερους οφειλέτες, αλλά η πληρωμή μιας δόσης μέσα σε μόλις πέντε εργάσιμες ημέρες μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.

Οι δέκα κανόνες και οι κρυφές παγίδες

1. Άνοιξε η πόρτα για χρέη από 5.000 ευρώ. Το προηγούμενο κατώφλι των 10.000 ευρώ αποτελεί παρελθόν, διευρύνοντας τον αριθμό όσων μπορούν να προσφύγουν στον μηχανισμό. Υπάρχει, όμως, μια σημαντική λεπτομέρεια. Στην πολυμερή διαδικασία υπολογίζεται το σύνολο των οφειλών, το οποίο πρέπει να ξεπερνά τις 5.000 ευρώ. Στη διμερή διαδικασία το όριο εξετάζεται ξεχωριστά ανά πιστωτή, σύμφωνα με τις σχετικές προϋποθέσεις. Οι αλλαγές για τις διμερείς ρυθμίσεις εφαρμόζονται από τις 26 Ιουλίου 2026.

2. Στο παιχνίδι και τα δημοτικά χρέη. Απλήρωτες υποχρεώσεις προς δήμους, περιφέρειες και τα νομικά τους πρόσωπα μπορούν πλέον να μπουν στη διαδικασία, εφόσον πληρούνται οι όροι και το ελάχιστο όριο των 5.000 ευρώ. Ακόμη και αν έχουν κινηθεί διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης, η υπαγωγή δεν αποκλείεται αυτομάτως. Χρειάζεται, πάντως, η προβλεπόμενη καταχώριση των οφειλών στην ΑΑΔΕ.

3. Δεύτερη ευκαιρία, αλλά όχι για όλους. Όσοι έχασαν μια παλαιότερη ρύθμιση δεν αποκτούν συλλήβδην το δικαίωμα να επιστρέψουν στον εξωδικαστικό. Η εξαίρεση από τη δωδεκάμηνη αναμονή αφορά συγκεκριμένους οφειλέτες και συνδέεται με τη διαδικασία προστασίας της κύριας κατοικίας. Το παράθυρο παραμένει ανοικτό για έξι μήνες από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026. Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια περιορισμένη δυνατότητα και όχι για γενική επανεκκίνηση των χαμένων ρυθμίσεων.

4. Σώζεται το σπίτι, αλλά τι γίνεται με την υπόλοιπη περιουσία; Η προστασία της κύριας κατοικίας μπορεί να συνδυαστεί με εκούσια ρευστοποίηση άλλων ακινήτων. Οι χρηματοδοτικοί φορείς υποβάλλουν ειδική αντιπρόταση, την οποία ο οφειλέτης μπορεί να αποδεχθεί ή να απορρίψει. Πρόκειται για μια επιλογή που απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση, καθώς η διάσωση της κατοικίας μπορεί να συνοδεύεται από την απώλεια άλλων περιουσιακών στοιχείων.

5. Περισσότεροι στην ομπρέλα προστασίας. Η απλοποιημένη διαδικασία με τεκμαιρόμενη συναίνεση των πιστωτών επεκτείνεται πέρα από τους ευάλωτους και σε οφειλέτες που καλύπτουν έως το διπλάσιο των προβλεπόμενων εισοδηματικών και περιουσιακών ορίων. Για τους επιλέξιμους αυτής της κατηγορίας, ωστόσο, απαιτούνται μεταξύ άλλων οφειλές προς χρηματοδοτικούς φορείς μέχρι 300.000 ευρώ, με καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών.

6. Έκπτωση υπάρχει, αλλά πρέπει να υπάρχουν και χρήματα. Η εφάπαξ εξόφληση του υπολοίπου μιας ρύθμισης συνοδεύεται από μείωση των τόκων που αντιστοιχούν στις δόσεις που προεξοφλούνται. Η πρόβλεψη εφαρμόζεται στις διμερείς και πολυμερείς συμφωνίες, ακόμη και σε περιπτώσεις συμψηφισμών ή απόδοσης κατασχεμένων ποσών. Το ευεργέτημα είναι υπαρκτό, αλλά προφανώς αφορά κυρίως εκείνους που μπορούν να συγκεντρώσουν το απαιτούμενο ποσό.

7. Το «κούρεμα» που έχει όρια. Μπορεί να καταργήθηκε η γενική απαγόρευση διαγραφής βασικής οφειλής από παρακρατούμενους και επιρριπτόμενους φόρους, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι μειώνεται ελεύθερα το αρχικό φορολογικό χρέος. Για τις συγκεκριμένες κατηγορίες, το ποσό αποπληρωμής, χωρίς τους τόκους της ρύθμισης, δεν επιτρέπεται να είναι χαμηλότερο από τη βασική οφειλή. Επομένως, οι προσδοκίες για γενναίες διαγραφές χρειάζονται προσοχή.

8. Δεν μπαίνουν όλα τα χρέη στο ίδιο καλάθι. Εκτός εξωδικαστικού παραμένει η επιστρεπτέα προκαταβολή, όπως και ποσά που προέρχονται από συμβιβασμούς της ειδικής διαδικασίας εξώδικης επίλυσης φορολογικών διαφορών. Από την άλλη, ο οφειλέτης μπορεί υπό προϋποθέσεις να αφήσει εκτός νέας σύμβασης χρέη που ήδη αποπληρώνει μέσω άλλης ρύθμισης.

9. Πέντε εργάσιμες ημέρες που κρίνουν τη ρύθμιση. Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες παγίδες. Στις διμερείς συμβάσεις η πρώτη δόση πρέπει να πληρωθεί μέσα σε πέντε εργάσιμες ημέρες από την αποδοχή της πρότασης, ώστε να τεθεί σε ισχύ η συμφωνία. Ούτε οι ειδικές παρατάσεις φορολογικών προθεσμιών λόγω έκτακτων περιστάσεων μεταβάλλουν αυτόν τον κανόνα. Στις πολυμερείς συμβάσεις, αντιθέτως, η έναρξη ισχύος δεν συνδέεται με την πληρωμή της πρώτης δόσης.

10. Οι κατασχέσεις δεν εξαφανίζονται με ένα κλικ. Η ένταξη στον εξωδικαστικό δεν συνεπάγεται αυτόματη αδρανοποίηση των κατασχέσεων στα χέρια τρίτων. Για να συμβεί αυτό, απαιτείται μεταξύ άλλων να έχουν εξοφληθεί ή ρυθμιστεί νόμιμα οι οφειλές που έμειναν έξω από τη συμφωνία. Η αδρανοποίηση μπορεί υπό όρους να καλύψει ακόμη και μεταγενέστερες κατασχέσεις. Στη φορολογική ενημερότητα, πάντως, υπάρχει μια θετική πρόβλεψη: τα ποσά που προβλέπεται να διαγραφούν δεν προσμετρώνται στον υπολογισμό της παρακράτησης, εφόσον τηρούνται οι προϋποθέσεις.

Η ρύθμιση δεν σημαίνει αυτόματα και απαλλαγή από την πίεση

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο εξωδικαστικός γίνεται πιο προσβάσιμος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι απαλλάσσει τους οφειλέτες από όλες τις δυσκολίες.

Οι διευκολύνσεις μπορούν να προσφέρουν ουσιαστική ανάσα σε νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις που έχουν συσσωρεύσει υποχρεώσεις. Ωστόσο, τα χρέη που μένουν εκτός συμφωνίας, η τύχη της ακίνητης περιουσίας και οι αυστηρές προθεσμίες εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμους παράγοντες.

Για έναν οφειλέτη που παλεύει να κρατήσει το σπίτι ή την επιχείρησή του, η διαφορά ανάμεσα σε μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία και μια νέα οικονομική εμπλοκή μπορεί τελικά να κρύβεται στα «ψιλά γράμματα» της σύμβασης.

topontiki.gr