Αγραφιώτης: Μια ανοιχτή πληγή! Η Marfin, η ατιμωρησία και η εύκολη πολιτική

Δεκαέξι χρόνια μετά τον εμπρησμό της Marfin, που κόστισε τη ζωή σε τρεις ανθρώπους, η υπόθεση παραμένει ουσιαστικά ανεξιχνίαστη. Δεν πρόκειται απλώς για μια αστυνομική αποτυχία. Πρόκειται για μια βαθιά θεσμική εκκρεμότητα που διαπερνά το κράτος, τη δικαιοσύνη και το πολιτικό σύστημα στο σύνολό του.

Από την πρώτη στιγμή, η τραγωδία συνοδεύτηκε από υποσχέσεις. Πρωθυπουργοί και υπουργοί διαβεβαίωναν ότι οι ένοχοι «θα βρεθούν» και «θα οδηγηθούν στη δικαιοσύνη». Οι λέξεις αυτές επαναλήφθηκαν τόσες φορές ώστε έχασαν το νόημά τους.

Στις 5 Μαΐου 2010, τρεις εργαζόμενοι της Marfin —η Παρασκευή Ζούλια, η έγκυος Αγγελική Παπαθανασοπούλου και ο Επαμεινώνδας Τσάκαλης— έχασαν τη ζωή τους από την εμπρηστική επίθεση στο υποκατάστημα της Σταδίου, ενώ μέσα βρίσκονταν περίπου 25-30 εργαζόμενοι.

Δεκαέξι χρόνια μετά, το κράτος δεν έχει καταφέρει να απαντήσει στο πιο απλό και πιο βαρύ ερώτημα: ποιοι τους σκότωσαν;

Το 2010, αρμόδιος υπουργός Προστασίας του Πολίτη ήταν ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, στην κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου. Το 2020, δέκα χρόνια μετά, ο ίδιος υπουργός, αυτή τη φορά στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, έδωσε εντολή να ανοίξει ξανά ο φάκελος της Marfin «από μηδενική βάση».

Στις 5 Μαΐου 2020, ο Χρυσοχοΐδης δήλωνε ότι «οι φυσικοί αυτουργοί παραμένουν ατιμώρητοι» και ότι είναι «ζήτημα δημοκρατίας» και «ευθύνη της πολιτείας» να οδηγηθούν στη Δικαιοσύνη.

Στις 9 Μαΐου 2020, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στα αποκαλυπτήρια της πλακέτας μνήμης, μίλησε για οικογένειες που αναζητούν «με πολύ μεγάλη καθυστέρηση, την τελική δικαίωση».

Στις 31 Μαρτίου 2021, ανακοινώθηκε ότι η Εισαγγελία Αθηνών διέταξε προκαταρκτική διερεύνηση για την υπόθεση, έπειτα από νέα στοιχεία που προσκόμισε η ΕΛ.ΑΣ.

Στις 4 Μαΐου 2025, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης επανήλθε, λέγοντας ότι οι έρευνες «συνεχίζονται και είναι εντατικές» και ότι η Αστυνομία «δεν θα παραιτηθεί ποτέ από την υποχρέωσή της να βρει τους ενόχους».

Όμως το πρόβλημα είναι ακριβώς αυτό: οι δηλώσεις επαναλαμβάνονται, οι επέτειοι περνούν, οι κυβερνήσεις αλλάζουν, οι υπουργοί επιστρέφουν, αλλά η υπόθεση παραμένει χωρίς φυσικούς αυτουργούς ενώπιον της Δικαιοσύνης.

Το 2016, δύο κατηγορούμενοι για τον φονικό εμπρησμό της Marfin και την επίθεση στον Ιανό αθωώθηκαν ομόφωνα από το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο, με ανάλογη απαλλακτική εισαγγελική πρόταση.   Αυτό δεν ήταν δικαίωση. Ήταν η επιβεβαίωση ότι το κράτος δεν είχε καταφέρει να δέσει την υπόθεση.

Η Marfin δεν είναι μόνο ένα άλυτο έγκλημα. Είναι καθρέφτης θεσμικής ανεπάρκειας. Είναι η απόδειξη ότι ένα κράτος μπορεί να υπόσχεται δικαιοσύνη χωρίς να την παράγει. Και όταν η ίδια υπόθεση επανέρχεται κάθε λίγα χρόνια με νέες εξαγγελίες, χωρίς αποτέλεσμα, τότε η μνήμη των νεκρών κινδυνεύει να μετατραπεί σε επικοινωνιακό εργαλείο.

Αυτό που αποκαλύπτεται μέσα από αυτή τη διαδρομή δεν είναι μόνο η δυσκολία μιας έρευνας, αλλά η ανεπάρκεια ενός ολόκληρου μηχανισμού. Όταν ένα τόσο σοβαρό έγκλημα, με νεκρούς και τεράστια κοινωνική απήχηση, δεν μπορεί να διαλευκανθεί επί δεκαετίες, το πρόβλημα δεν είναι συγκυριακό. Είναι δομικό. Αγγίζει την ποιότητα των ερευνών, τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, τον συντονισμό των αρχών, αλλά και τη συνέχεια του κράτους, που φαίνεται να εξαντλείται σε δηλώσεις και όχι σε αποτελέσματα.

Παράλληλα, η πολιτική διαχείριση της υπόθεσης δημιουργεί ένα δεύτερο επίπεδο προβληματισμού. Κάθε τόσο, με αφορμή επετείους ή νέες δηλώσεις, η υπόθεση επανέρχεται στον δημόσιο λόγο συνοδευόμενη από νέες υποσχέσεις «εξιχνίασης». Οι εξαγγελίες αυτές, χωρίς απτά αποτελέσματα, δίνουν την εντύπωση μιας επικοινωνιακής χρήσης της τραγωδίας. Αντί να λειτουργούν ως δέσμευση ευθύνης, συχνά μοιάζουν με έναν τρόπο αγοράς πολιτικού χρόνου και διαχείρισης εντυπώσεων.

Η πραγματική ευθύνη σήμερα δεν είναι να επαναληφθούν οι ίδιες υποσχέσεις. Είναι να υπάρξει ειλικρίνεια: τι δεν λειτούργησε, γιατί δεν λειτούργησε και τι μπορεί να αλλάξει ώστε να μη ζήσουμε ξανά μια τέτοια αποτυχία. Χωρίς αυτή την αυτοκριτική, κάθε νέα δήλωση κινδυνεύει να προστεθεί σε μια μακρά αλυσίδα λόγων χωρίς αντίκρισμα.

Η μη εξιχνίαση της Marfin είναι πληγή για τη δημοκρατία. Όχι μόνο επειδή τρεις άνθρωποι χάθηκαν άδικα, αλλά επειδή οι οικογένειές τους άκουσαν επί δεκαέξι χρόνια λόγια, δεσμεύσεις, τελετές, ανακοινώσεις και επανεκκινήσεις ερευνών — χωρίς την τελική απάντηση.

Η αληθινή τιμή στη μνήμη των νεκρών δεν είναι ακόμη μία δήλωση. Είναι η ειλικρινής παραδοχή της αποτυχίας και η απαίτηση λογοδοσίας από όσους διαχειρίστηκαν, επί τόσα χρόνια, μια υπόθεση που δεν ανήκει σε κανένα κόμμα. Ανήκει στη Δικαιοσύνη, στη Δημοκρατία και στη μνήμη τριών ανθρώπων που δεν γύρισαν ποτέ σπίτι τους.

Άγγελος Αγραφιώτης 

Πολιτευτής

ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ Μαγνησίας

Intern.Photos:thestival.gr-protothema.gr-iefimerida.gr