Αγραφιώτης: Πολιτική Προστασία: Ένα υπουργείο που καίγεται στους ανασχηματισμούς

«Πέντε πολιτικοί προϊστάμενοι σε επτά χρόνια: Μπορεί έτσι να υπάρξει Πολιτική Προστασία;»

Κάθε καλοκαίρι η Ελλάδα ζει την ίδια αγωνία. Οι φωτιές ξεσπούν, οι πυροσβέστες δίνουν μάχη με αυτοθυσία, οι εθελοντές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή και οι πολίτες παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα αν θα σωθούν ανθρώπινες ζωές, περιουσίες και ο φυσικός πλούτος της χώρας.

Κάθε φορά ακούμε τις ίδιες υποσχέσεις. «Θα γίνουν αλλαγές», «θα διορθωθούν τα λάθη», «θα ενισχυθεί η Πολιτική Προστασία». Όμως ένα βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: πώς μπορεί να υπάρξει σοβαρός σχεδιασμός όταν αλλάζει συνεχώς η πολιτική ηγεσία;

Από το 2019 έως το 2021, η Πολιτική Προστασία υπαγόταν στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Υπουργός ήταν ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ενώ υφυπουργός αρμόδιος για την Πολιτική Προστασία ήταν ο Νίκος Χαρδαλιάς, ο οποίος έγινε το πρόσωπο που ταυτίστηκε περισσότερο από κάθε άλλο με τη διαχείριση κρίσεων εκείνης της περιόδου, τόσο στην πανδημία όσο και στις μεγάλες πυρκαγιές. Αιφνιδίως αποχώρησε εξαιτίας ισχαιμικού επεισοδίου που είχε υποστεί. Αυτό ανακοινώθηκε…

Τελικά έφταιγε το όνομα του υπουργείου και το άλλαξαν…

Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2021 και την αιφνιδιαστική αποχώρηση Χαρδαλιά, η κυβέρνηση ανακοίνωσε τη δημιουργία του αυτόνομου Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, παρουσιάζοντάς το ως μια μεγάλη θεσμική μεταρρύθμιση που θα έδινε στη χώρα μια νέα φιλοσοφία πρόληψης και αντιμετώπισης των φυσικών καταστροφών.

Από τότε μέχρι σήμερα, όμως, στο ίδιο υπουργείο διαδέχθηκαν ο ένας τον άλλον ο Χρήστος Στυλιανίδης, ο Βασίλης Κικίλιας, ο Γιάννης Κεφαλογιάννης και σήμερα ο Ευάγγελος Τουρνάς.

Με άλλα λόγια, από το 2019 μέχρι σήμερα, η Πολιτική Προστασία έχει αλλάξει πέντε πολιτικούς προϊσταμένους και, παράλληλα, αποχώρησε και ο Νίκος Χαρδαλιάς, ο άνθρωπος που αποτελούσε το επιχειρησιακό πρόσωπο της Πολιτικής Προστασίας. Η έλλειψη συνέχειας δεν αφορά μόνο τους υπουργούς. Αφορά συνολικά τη διοικητική πυραμίδα. Όσο για τις δηλώσεις και τις φωτογραφίσεις του πρωθυπουργού από το αρμόδιο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που μεταβαίνει κάθε φορά με την ανάλογη ενδυμασία (casual συνήθως),   για να ενημερωθεί όπως μας ανακοινώνουν, γεμίζουν ένα μπουκλετάκι…

Πέντε διαφορετικοί πολιτικοί προϊστάμενοι μέσα σε επτά χρόνια.

Αναρωτιέται κανείς: μπορεί να σχεδιαστεί μια σοβαρή πολιτική πρόληψης όταν κάθε τόσο αλλάζει ο άνθρωπος που καλείται να τη σχεδιάσει και να την εφαρμόσει;

Η Πολιτική Προστασία δεν είναι ένα συνηθισμένο υπουργείο. Δεν διαχειρίζεται απλώς διοικητικές διαδικασίες. Διαχειρίζεται ανθρώπινες ζωές.

Απαιτεί πολυετή σχεδιασμό, επιχειρησιακή εμπειρία, διαρκή εκπαίδευση, αξιολόγηση κινδύνων, ασκήσεις ετοιμότητας, συνεργασία με την Πυροσβεστική, τις Ένοπλες Δυνάμεις, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τις Δασικές Υπηρεσίες και τους εθελοντές. Τίποτε από αυτά δεν μπορεί να αποκτήσει βάθος όταν η πολιτική ηγεσία αλλάζει συνεχώς.

Κάθε νέος υπουργός χρειάζεται χρόνο για να ενημερωθεί, να γνωρίσει τις υπηρεσίες, να αξιολογήσει τις αδυναμίες, να επιλέξει συνεργάτες και να χαράξει τη δική του πολιτική. Και πριν προλάβει να κριθεί στην πράξη, πολλές φορές έχει ήδη ξεκινήσει η συζήτηση για τον επόμενο ανασχηματισμό.

Η Πολιτική Προστασία όμως δεν μπορεί να λειτουργεί με ημερομηνία λήξης ίση με τον πολιτικό κύκλο.

Η κυβέρνηση παρουσίασε το νέο υπουργείο ως τη μεγάλη απάντηση στις φυσικές καταστροφές. Πέντε χρόνια μετά, το μόνο στοιχείο που δείχνει να έχει πραγματικά σταθερή περιοδικότητα είναι οι αλλαγές στην πολιτική ηγεσία.

Και εδώ γεννάται ένα ακόμη ερώτημα.

Αν ένας υπουργός θεωρείται επιτυχημένος, γιατί αντικαθίσταται;

Αν πάλι θεωρείται ανεπαρκής, γιατί η αντικατάστασή του γίνεται μόνο μετά από μια καταστροφή ή έναν ανασχηματισμό;

Σε κάθε περίπτωση, το τίμημα το πληρώνει η συνέχεια της διοίκησης.

Οι πυροσβέστες παραμένουν οι ίδιοι. Οι αξιωματικοί της Πυροσβεστικής παραμένουν οι ίδιοι. Οι εθελοντές παραμένουν οι ίδιοι. Εκείνοι που αλλάζουν διαρκώς είναι όσοι χαράσσουν την πολιτική.

Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα. Η Πολιτική Προστασία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ακόμη ένα χαρτοφυλάκιο που αλλάζει χέρια κάθε φορά που απαιτούνται πολιτικές ισορροπίες ή ένας ανασχηματισμός. Είναι ένας από τους πιο κρίσιμους πυλώνες της εθνικής ασφάλειας, γιατί έχει ως αποστολή την προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Η χώρα χρειάζεται μια Πολιτική Προστασία που να σχεδιάζει σε βάθος δεκαετίας και όχι μέχρι τον επόμενο ανασχηματισμό. Χρειάζεται θεσμούς που να λειτουργούν ανεξάρτητα από πρόσωπα, γιατί οι φωτιές, οι πλημμύρες και οι φυσικές καταστροφές δεν περιμένουν τις κυβερνητικές αλλαγές.

Η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο πολιτικών πειραματισμών ούτε υπουργικό σταθμό στην ανακύκλωση προσώπων, σύμφωνα με αποφάσεις του εκάστοτε πρωθυπουργού της χώρας.

Η Ελλάδα αξίζει μια Πολιτική Προστασία με συνέχεια, σταθερότητα και στρατηγική. Γιατί όταν το κράτος αλλάζει διαρκώς τους ανθρώπους που κρατούν το τιμόνι, δεν μπορεί να περιμένει ότι το πλοίο θα ακολουθήσει σταθερή πορεία.

Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα των τελευταίων ετών. Η ανθεκτικότητα ενός κράτους δεν κρίνεται μόνο από τον αριθμό των πυροσβεστών, των εναέριων μέσων ή των νέων εξοπλισμών. Κρίνεται κυρίως από το αν διαθέτει θεσμική συνέχεια, σταθερή διοίκηση και στρατηγικό σχεδιασμό. Δυστυχώς, στην Πολιτική Προστασία, η κυβέρνηση έχει δώσει μεγαλύτερη έμφαση στις αλλαγές προσώπων παρά στη συνέχεια του σχεδιασμού. Και όταν η συνέχεια χάνεται, εκείνος που πληρώνει το τίμημα είναι πάντοτε ο Έλληνας πολίτης.

*Η σύγκρουση των 2 ελικοπτέρων στην Ψάθα με δύο νεκρούς χειριστές,  σημειώθηκε από ένα συνδυασμό συγκυριών που πάντα υπάρχουν σε αυτές τις συνθήκες, και είναι ο μόνιμος φόβος μου, αφού τα πληρώματα ενεργούν κάτω από ιδιαίτερη πίεση χρόνου, θερμοκρασιών και καπνού,  και επιχειρούν πολλά πτητικά μέσα σε σχετικά μικρό εναέριο χώρο, συντονιζόμενα από εναέριο μέσο του πυροσβεστικού σώματος. Ήδη οι πρώτες καταγγελίες από απόστρατο στρατηγό του Π.Σ, ανέφεραν “απουσία του ιπτάμενου συντονιστικού ελικοπτέρου,  και συντονισμό από επίγειο συντονιστή”. Η προανάκριση θα δείξει τι πραγματικά συνέβη. Εκφράζω τα ειλικρινή συλλυπητήριά μου στις οικογένειες των ιπταμένων,  που χάθηκαν την ώρα της δουλειάς τους.

Άγγελος Αγραφιώτης

Σύμβουλος Διαχείρισης Κρίσεων

Υποψήφιος Βουλευτής 

ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ Μαγνησίας