Μπλόκο της Τουρκίας και σε άλλα καλώδια

Η Τουρκία, καταπατώντας την -εξαρχής προβληματική- Διακήρυξη των Αθηνών του Δεκεμβρίου 2023, συνεχίζει την παράνομη πολιτική παρεμβάσεων σε ελληνικά και διεθνή ύδατα, μπλοκάροντας ακόμα και στοιχειώδεις εργασίες σχετιζόμενες με υποθαλάσσια καλώδια.

Η κακή αρχή έγινε, ως γνωστόν, στα τέλη Ιουλίου 2024 στη θαλάσσια περιοχή της Κάσου, όταν το τουρκικό Ναυτικό διέκοψε τις βυθομετρικές εργασίες του ερευνητικού σκάφους για το σημαντικότατο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ (Great Sea Interconnector/GSI ή, κατά την επικρατούσα ορολογία, «το καλώδιο»). Οι παρεμβάσεις των τουρκικών πολεμικών πλοίων, ενώπιον των οποίων υποχώρησε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσδοκώντας ταχεία διπλωματική λύση (που δεν επετεύχθη ποτέ), ήταν εκτός κάθε λογικής. Γιατί η πόντιση καλωδίων είναι, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, απολύτως ελεύθερη, χωρίς δικαιώματα ή υποχρεώσεις των παράκτιων ή άλλων κρατών.

Η νέα υπόθεση, που δυστυχώς επιβεβαιώνει τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις του προέδρου Ρ.Τ. Ερντογάν για τουρκικό έλεγχο κάθε διαδικασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, εξελίχθηκε από το Σάββατο 4 Απριλίου ως και τη Μεγάλη Πέμπτη 9 Απριλίου.

Συγκεκριμένα, το ολλανδικό πλοίο Maasvliet έλαβε άδειες, από τις αρμόδιες αρχές της Ελλάδας και της Αιγύπτου, για διαδοχικές φάσεις εργασιών σε μία μεγάλη θαλάσσια περιοχή: άρχιζε νοτιοανατολικά της Καρπάθου, έφτανε νότια και νοτιοανατολικά της Κρήτης και, από εκεί, εκτεινόταν βορειοδυτικά της Αιγύπτου και βορειοανατολικά της Λιβύης. Οι κύριες εργασίες προέβλεπαν την ανέλκυση τμημάτων του υποθαλάσσιου τηλεπικοινωνιακού καλωδίου ΝΑ Ασίας-Μέσης Ανατολής-Δυτικής Ευρώπης «SEA-ME-WE 3» που έπαυσε να λειτουργεί στα τέλη του 2024. To Maasvliet έχει εκμισθωθεί από την ολλανδική πλοιοκτήτριά του, μέσω ναυλομεσίτριας εταιρείας, στην αμερικανική SubSea με μακροχρόνιο συμβόλαιο. Η SubSea θα ανακυκλώσει το καλώδιο, προς μελλοντική χρήση με μεγάλα κέρδη, ενώ πραγματοποιεί και διάφορες άλλες εργασίες στο βυθό. Οι εργασίες «εκκαθάρισης» στη Μεσόγειο (από τη Μασσαλία ως το Πορτ Σάιντ) είναι απαραίτητες, ώστε να μην επηρεάζεται το νέο τηλεπικοινωνιακό καλώδιο, με την παρόμοια ονομασία «SEA-ME-WE 6», που ίσως εγκαινιαστεί ως το Σεπτέμβριο φέτος. Η SubSea δεν έχει ευθεία μετοχική σύνδεση με την -επίσης αμερικανική- SubCom, η οποία κατασκευάζει το νέο «καλώδιο 6» και θα συντονίζει τη λειτουργία του, αλλά βρίσκονται σε επαφή και τα συμφέροντά τους είναι συμπληρωματικά. Η δε Τουρκία αφενός σέβεται το κύριο έργο του «καλωδίου 6», καθώς είναι μία εκ των 22 μετόχων του. Αφετέρου, παρεμβαίνει παράνομα μόνο στο παράπλευρο συμβόλαιο της ανέλκυσης του «καλωδίου 3», επειδή -αν και οικονομικά νεκρό- εξακολουθεί να έχει πολιτική και νομική σημασία στη Μεσόγειο.

Σύμφωνα με έγκυρες πηγές, ενώ οι πρώτες ημέρες κινήσεων του Maasvliet εξελίχθηκαν ομαλά και χωρίς εξωτερικές οχλήσεις, ξαφνικά, άρχισε η παρακολούθησή του από ένα τουρκικό UAV το μεσημέρι της Μεγάλης Τετάρτης, 8 Απριλίου. Όπως συμβαίνει στις περισσότερες ανάλογες περιπτώσεις, το UAV κινήθηκε κατά παράβαση των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών.

Την επόμενη ημέρα, η τουρκική φρεγάτα Goksu, που -συμπτωματικά ή μη- πρωταγωνίστησε και στον τερματισμό των ερευνών για το καλώδιο GSI, παρενόχλησε το Maasvliet. Οι παρενοχλήσεις, αρχικά μέσω ασυρμάτου, έγιναν -διαδοχικά- στο άκρο της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, εντός άλλης περιοχής που μονομερώς διεκδικεί η Άγκυρα ως τουρκική υφαλοκρηπίδα, καθώς και σε θαλάσσια ζώνη της Αιγύπτου. Κατόπιν, η Goksu, ευρισκόμενη σε πορεία προσέγγισης, δήλωσε πως δεν αναγνωρίζει τις άδειες των ελληνικών Αρχών, διατάσσοντας το Maasvliet να αποχωρήσει αμέσως, παρά το γεγονός ότι, εκείνη την ώρα, έπλεε σε διεθνή ύδατα. Πράγματι, το Maasvliet, αφού -προφανώς- επικοινώνησε με την ολλανδική πλοιοκτήτρια ή και με την αμερικανική μισθώτρια, διέκοψε τις εργασίες του για τις οποίες είχε ελληνική άδεια διεξαγωγής ως τα μέσα Μάϊου 2026. Αναχώρησε λίγο μετά την παράνομη εντολή της Goksu το απόγευμα της Μεγάλης Πέμπτης, 9 Απριλίου, χωρίς λεπτομερή ενημέρωση προς την ελληνική πλευρά. Τις μέρες που ακολούθησαν, το Maasvliet πραγματοποίησε εργασίες κοντά τις ακτές της Αιγύπτου και, από τις 20 Απριλίου, έχει ελλιμενιστεί στην Αλεξάνδρεια.

Η Αθήνα δεν έχει πληροφορίες αν και πότε το Maasvliet θα επιστρέψει εντός ή πλησίον ελληνικής υφαλοκρηπίδας και δυνητικής ΑΟΖ. Ούτε και αν οι εμπλεκόμενες ξένες εταιρείες -με ή χωρίς συνεννόηση με τα υπουργεία Εξωτερικών της Ολλανδίας και των ΗΠΑ – αξιολογούν τελικά ως έγκυρες τις άδειες της Ελλάδας ή της Τουρκίας.

Αλέξανδρος Τάρκας

(Ο Αλέξανδρος Τάρκας είναι Εκδότης του περιοδικού «Άμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Δημοκρατία»)

dnews.gr