Ευρώπη: Το «σενάριο εφιάλτης» των Βρυξελλών – Πυρετώδεις διαβουλεύσεις για το ενδεχόμενο υβριδικού πλήγματος

Σε μια περίοδο κατά την οποία στην Ευρώπη υποβόσκει ένα «σκιώδες» κύμα εχθρικών ενεργειών οι πρωτεύουσες των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης προετοιμάζονται (;) αθόρυβα αλλά πυρετωδώς για ένα ενδεχόμενο που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ακραίο: μια ευρεία υβριδική επίθεση που θα προκαλέσει μαζικές ανθρώπινες απώλειες.

Οι χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προετοιμάζονται πυρετωδώς, σύμφωνα με δημοσίευμα, για το ενδεχόμενο μιας μεγάλης υβριδικής επίθεσης. Ωστόσο, οι προσπάθειες θωράκισης σκοντάφτουν σε εσωτερικές διαιρέσεις, καθώς υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες σχετικά με τις αρμοδιότητες και την αλληλεπικάλυψη ρόλων μεταξύ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές και ανώτερους κοινοτικούς αξιωματούχους που επικαλείται το POLITICO, το ενδεχόμενο να χαθούν ανθρώπινες ζωές στην επικράτεια της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ ως αποτέλεσμα δολιοφθοράς, κυβερνοεπιθέσεων ή άλλων καλυμμένων επιχειρήσεων δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό γρίφο. Απεναντίας, θεωρείται ζήτημα χρόνου.

H προσπάθεια της Ένωσης να θωρακιστεί απέναντι σε αυτή την απειλή αναδεικνύει βαθιές εσωτερικές διαιρέσεις, αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων με το ΝΑΤΟ, αλλά και ένα οξύ πρόβλημα εμπιστοσύνης στην ασφάλεια των ίδιων των κοινοτικών διαύλων επικοινωνίας.

Από τις «γκρίζες ζώνες» στα θανατηφόρα πλήγματα

Από την έναρξη της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Μόσχα κατηγορείται πως έχει εντείνει θεαματικά τις εκστρατείες παραπληροφόρησης, τις κυβερνοεπιθέσεις και τις δράσεις υπονόμευσης σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Οι συζητήσεις των «27» εντάθηκαν μετά την ανακάλυψη ενός drone φορτωμένου με εκρηκτικές ύλες στο αεροδρόμιο της Λειψίας. Το περιστατικό αυτό, σε συνδυασμό με την ύποπτη πυρκαγιά σε πολωνικό σταθμό τηλεπικοινωνιών που εξυπηρετούσε το σύστημα Starlink, τις απόπειρες τοποθέτησης εμπρηστικών μηχανισμών σε εμπορικούς κόμβους μεταφορών και τις συνεχείς παραβιάσεις του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου.

«Όταν χρησιμοποιούνται όλο και πιο φονικά εργαλεία για να δοκιμαστούν οι αντοχές και η ετοιμότητά μας, αργά ή γρήγορα θα υπάρξουν θύματα. Είτε από σχεδιασμό είτε από ατύχημα, αυτό είναι το αναπόφευκτο επόμενο στάδιο», επισημαίνει η Φινλανδή Τέιγια Τιλικάινεν με εξειδίκευση στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και την πολιτική ασφάλειας της Ευρώπης.

Μυστικές διαβουλεύσεις στην Ευρώπη πίσω από κλειστές πόρτες

Οι εξελίξεις ανάγκασαν τους Ευρωπαίους διπλωμάτες να περάσουν από τη θεωρία στην πράξη. Τις τελευταίες εβδομάδες, οι πρέσβεις των 27 κρατών-μελών συνεδριάζουν σε «περιορισμένη σύνθεση» -χωρίς τη φυσική παρουσία βοηθών ή τη χρήση κινητών τηλεφώνων- προκειμένου να καταστρώσουν σχέδια έκτακτης ανάγκης, σύμφωνα πάντα με το POLITICO.

Στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκονται πρακτικά μέτρα:

• Η άμεση συγκρότηση και αποστολή ομάδων ταχείας επέμβασης.
• Η αποδέσμευση κονδυλίων από τα κοινοτικά ταμεία για την κάλυψη των πρώτων αναγκών.
• Η διαμόρφωση ενιαίας επικοινωνιακής στρατηγικής από την ηγεσία των κοινοτικών θεσμών για την αποφυγή πανικού.

Όπως σημειώνει ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης, «η τύχη είναι ο μόνος λόγος που δεν έχουμε θρηνήσει ακόμα θύματα. Οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι για το χειρότερο».

Το δίλημμα ΕΕ – ΝΑΤΟ και ο κίνδυνος παράλυσης

Παρά την ομοφωνία ως προς την σοβαρότητα της απειλής, η συζήτηση φέρνει στην επιφάνεια παλιές και βαθιές θεσμικές αγκυλώσεις. Αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για το αν η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να σφετεριστεί ρόλους που ανήκουν παραδοσιακά στο ΝΑΤΟ.

Η πρόταση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για τη δημιουργία ενός «Έκτακτου Πρωτοκόλλου Ασφαλείας» και ενός «Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας» συνάντησε έντονες αντιδράσεις. Πολλοί διπλωμάτες υποστηρίζουν ότι η δημιουργία νέων γραφειοκρατικών δομών απαιτεί πολύτιμο χρόνο και ελλοχεύει τον κίνδυνο διπλοτυπίας με τη Βορειοατλαντική Συμμαχία.

«Σε μια κρίση, ο χρόνος είναι ο κρισιμότερος παράγοντας. Αν υπάρχει σύγχυση ή επικάλυψη αρμοδιοτήτων μεταξύ ΕΕ και ΝΑΤΟ, οι αποφάσεις θα καθυστερήσουν, με καταστροφικές συνέπειες», προειδοποιεί η Οάνα Λουνγκέσκου, πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ. Η ίδια προτείνει έναν σαφή καταμερισμό εργασιών: το ΝΑΤΟ να αναλάβει τη στρατιωτική αποτροπή και την ανταλλαγή στρατιωτικών πληροφοριών, ενώ η ΕΕ να επικεντρωθεί στη διαχείριση της πολιτικής προστασίας και της εσωτερικής ανθεκτικότητας.

Επιπλέον, εθνικοί διπλωμάτες θυμίζουν ότι η ΕΕ διαθέτει ήδη τον Μηχανισμό Ολοκληρωμένης Πολιτικής Αντιμετώπισης Κρίσεων (IPCR), ο οποίος λειτούργησε αποτελεσματικά κατά την πανδημία και επιτρέπει τον άμεσο συντονισμό με διεθνείς οργανισμούς.

Σκιές κατασκοπείας και η έλλειψη εμπιστοσύνης

Ένα από τα πλέον ακανθώδη ζητήματα που δυσχεραίνουν τον συντονισμό είναι η απουσία ασφαλών κοινοτικών διαύλων επικοινωνίας και ο φόβος των διαρροών.

Κράτη-μέλη, ιδιαίτερα από την ανατολική πτέρυγα της Ένωσης, εκφράζουν ανοιχτά τη δυσπιστία τους να μοιραστούν ευαίσθητες πληροφορίες μυστικών υπηρεσιών στο πλαίσιο των οργάνων της ΕΕ. Οι ανησυχίες αυτές εντάθηκαν μετά από αναφορές για στενές επαφές ορισμένων Ευρωπαίων αξιωματούχων με τη Μόσχα.

«Υπάρχει διάχυτη υποψία. Φοβόμαστε ότι μια ευαίσθητη πληροφορία που κατατίθεται στο τραπέζι των Βρυξελλών είτε θα διαρρεύσει στα μέσα ενημέρωσης είτε θα φτάσει κατευθείαν στο Κρεμλίνο», δηλώνει χαρακτηριστικά διπλωμάτης ανατολικής χώρας. Για τον λόγο αυτό, οι κρισιμότερες πληροφορίες ασφαλείας εξακολουθούν να διοχετεύονται αποκλειστικά μέσω των διαύλων του ΝΑΤΟ.

Η οπτική της Μόσχας και η επόμενη μέρα στην Ευρώπη

Ενώ οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αναζητούν την ισορροπία μεταξύ πολιτικής προστασίας και στρατιωτικής ασφάλειας, αναλυτές υπογραμμίζουν μια σκληρή πραγματικότητα: η Μόσχα δεν διαχωρίζει την ΕΕ από το ΝΑΤΟ.

«Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν ενδιαφέρεται αν οι αποφάσεις λαμβάνονται στις Βρυξέλλες ή στο αρχηγείο του ΝΑΤΟ», σημειώνει η Λουνγκέσκου. «Για το Κρεμλίνο, ο δυτικός κόσμος αποτελεί έναν ενιαίο στόχο».

Καθώς η ΕΕ ετοιμάζεται να παρουσιάσει τη νέα της «Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας», το διακύβευμα παραμένει τεράστιο. Αν συμβεί το απευκταίο και υπάρξουν πολίτες της ΕΕ νεκροί από υβριδικό πλήγμα, η πολιτική πίεση για άμεση, συντονισμένη και δυναμική απάντηση θα είναι συντριπτική. Το ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν είναι μόνο το πώς θα προστατεύσουν τους πολίτες τους, αλλά αν η ίδια η Ένωση μπορεί να ξεπεράσει τις εσωτερικές της αγκυλώσεις.

in.gr