Φιντάν: «Σαν το ΝΑΤΟ» το νέο αμυντικό σύμφωνο Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν – (VIDEO)

Στη λογική της συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ λειτουργεί το νέο αμυντικό σύμφωνο που υπέγραψαν Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν στη Μέκκα, σύμφωνα με τον Χακάν Φιντάν, ο οποίος παράλληλα ξεκαθάρισε ότι η συμφωνία δεν στρέφεται εναντίον συγκεκριμένης χώρας.

Το Σύμφωνο Κοινής Άμυνας της Μέκκας, που υπογράφηκε την Παρασκευή (7/8) από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν και τον Σεχμπάζ Σαρίφ, προβλέπει ότι οποιαδήποτε ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.

Η ρήτρα παραπέμπει ευθέως στον μηχανισμό συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, αν και το νέο περιφερειακό σχήμα δεν αποτελεί μέρος της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας και διαθέτει διαφορετική θεσμική δομή.

Πάντως, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε, το Σάββατο (8/8), ότι το σύμφωνο δεν προσδιορίζει έναν «κοινό εχθρό» και ότι η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν δεν επιδιώκουν σύγκρουση. «Καμία χώρα που δεν μας επιτίθεται, δεν αποτελεί στόχο μας στο πλαίσιο της Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας», ήταν το μήνυμα του Χακάν Φιντάν.

Ο Φιντάν για το πώς λειτουργεί το αμυντικό σύμφωνο

Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με όσα περιέγραψε ο Χακάν Φιντάν, το νέο σύστημα θα έχει μηχανισμό συλλογικής άμυνας παρόμοιο ως προς τη βασική του αρχή με εκείνον του ΝΑΤΟ.

Η επίσημη κοινή δήλωση των τριών χωρών προβλέπει ότι «οποιαδήποτε ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων». Παράλληλα, το σύμφωνο προβλέπει ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.

Κατά τον Χακάν Φιντάν, η λειτουργία του θα στηρίζεται σε θεσμικά όργανα, μεταξύ των οποίων επιτροπή υπουργών, πολιτικές και στρατιωτικές επιτροπές και μόνιμη γραμματεία. Η γραμματεία προβλέπεται να εδρεύει στη Σαουδική Αραβία, ενώ στο πλαίσιο της συνεργασίας σχεδιάζονται κοινές στρατιωτικές ασκήσεις και προγράμματα εκπαίδευσης.

Ακόμα, η συμφωνία είναι αποτέλεσμα πολυετών συζητήσεων για τη δημιουργία ευρύτερου περιφερειακού πλαισίου ασφάλειας. Ήδη από τον Ιανουάριο ο Χακάν Φιντάν είχε δηλώσει επισήμως ότι το όραμα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ήταν η δημιουργία μιας πιο «περιεκτικής» και ευρείας πλατφόρμας που θα ενίσχυε τη συνεργασία και τη σταθερότητα.

«Δεν είναι στόχος το Ιράν»

Ιδιαίτερη σημασία έδωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών στην προσπάθεια να αποσυνδέσει το νέο στρατιωτικό σχήμα από την αντιπαράθεση με το Ιράν. Όπως υποστήριξε, η Τεχεράνη δεν αποτελεί στόχο του συνασπισμού.

Η θέση της Άγκυρας είναι ότι το σύμφωνο έχει αμυντικό χαρακτήρα και ενεργοποιείται σε περίπτωση επίθεσης εναντίον κάποιου από τα μέλη του. Ο Χακάν Φιντάν επεσήμανε ότι οι ιρανικές Αρχές γνωρίζουν το περιεχόμενο και τη λογική της πρωτοβουλίας μέσα από προηγούμενες συζητήσεις. Η διευκρίνιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της χρονικής συγκυρίας στην οποία δημιουργείται το νέο αμυντικό σχήμα, με τη Μέση Ανατολή να βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγάλη γεωπολιτική ένταση.

Το Ριάντ έχει, επίσης, επιχειρήσει να αποκρούσει την εικόνα δημιουργίας ενός επιθετικού στρατιωτικού μπλοκ. Σαουδάραβες αξιωματούχοι έχουν τονίσει ότι η συμφωνία δεν αποσκοπεί στη δημιουργία στρατιωτικού ή θρησκευτικού άξονα και δεν στρέφεται εναντίον της ασφάλειας άλλης χώρας.

Η Αίγυπτος και το σχέδιο διεύρυνσης

Πάντως, η τριμερής σύνθεση ενδέχεται να μην είναι η τελική μορφή του νέου μηχανισμού.

Μάλιστα, σύμφωνα με τις δηλώσεις που μεταδίδονται από την Τουρκία, η Άγκυρα βλέπει θετικά τη δυνατότητα διεύρυνσης της συμμαχίας και σε άλλες χώρες, με την Αίγυπτο να βρίσκεται μεταξύ εκείνων που θα μπορούσαν να ενταχθούν. Η συγκεκριμένη προοπτική συνδέεται με μια παλαιότερη στρατηγική επιδίωξη της τουρκικής κυβέρνησης.

Επισημαίνεται ότι η Τουρκία, η Αίγυπτος, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία είχαν ήδη αναπτύξει τους προηγούμενους μήνες τετραμερή διπλωματική συνεργασία, με συναντήσεις των υπουργών Εξωτερικών τους για τις περιφερειακές κρίσεις.

Τρία κράτη με ιδιαίτερο στρατηγικό βάρος

Η σύνθεση του νέου σχήματος έχει από μόνη της ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία. Πιο αναλυτικά, η Τουρκία διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες ένοπλες δυνάμεις του ΝΑΤΟ και μια ταχέως αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία. Το Πακιστάν είναι πυρηνική δύναμη και διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς του μουσουλμανικού κόσμου. Η Σαουδική Αραβία, από την πλευρά της, αποτελεί μία από τις ισχυρότερες οικονομίες της Μέσης Ανατολής και έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς πετρελαίου παγκοσμίως.

Υπενθυμίζεται ότι το Ριάντ και το Ισλαμαμπάν είχαν ήδη υπογράψει, τον Σεπτέμβριο του 2025, διμερή Συμφωνία Στρατηγικής Αμοιβαίας Άμυνας, η οποία περιλάμβανε επίσης τη ρήτρα ότι επίθεση εναντίον της μιας χώρας θα θεωρείται επίθεση εναντίον και της άλλης. Η ένταξη της Τουρκίας μετατρέπει πλέον το συγκεκριμένο πλαίσιο σε τριμερή μηχανισμό συλλογικής άμυνας.