GSI: Μετατίθεται για τη Δευτέρα ο απόπλους του «Abeille Marengo», ενώ ο Φιντάν λέει «Όλα είναι καλά»

Από το ξεκίνημα της κρίσης με τις NAVTEX έως τις καθησυχαστικές δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, η υπόθεση του καλωδίου Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ GSI κινείται μέσα σε μια ομίχλη διπλωματικών αιχμών και αντιφατικών ερμηνειών. Ο Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι «επιλύθηκε το ζήτημα με τις NAVTEX», όμως η τουρκική αντι-NAVTEX παραμένει σε ισχύ και καμία πλευρά δεν εξηγεί τι ακριβώς μεσολάβησε. Την ίδια ώρα, η αναχώρηση του γαλλικού ερευνητικού σκάφους «Abeille Marengo» μάλλον μετατίθεται για αύριο Δευτέρα και η ουσιαστική δοκιμασία αλλά και εξακρίβωση των προθέσεων θα φανεί στο πεδίο.

Το χρονικό των εξελίξεων

Στις 6 Νοεμβρίου 2026, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την ολοκλήρωση των διαδικασιών αδειοδότησης για τις εργασίες έρευνας και πόντισης του καλωδίου στο πλαίσιο του Great Sea Interconnector (GSI). Η αίτηση είχε κατατεθεί από τη γαλλική NEXANS για λογαριασμό της εταιρείας GSI και η άδεια εκδόθηκε από τον υπουργό Εξωτερικών, έπειτα από θετική γνωμοδότηση της διυπουργικής επιτροπής. Ακολούθησε η ελληνική NAVTEX 1411/26 από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας. Η Κύπρος εξέδωσε τη δική της NAVTEX 345/26 μέσω του σταθμού Λάρνακας, για τις έρευνες στο τμήμα της κυπριακής ΑΟΖ, με ισχύ από τις 19 Νοεμβρίου 2026 έως τις 19 Μαρτίου 2027.

Το ίδιο βράδυ της Παρασκευής, η Τουρκία απάντησε με την αντι-NAVTEX 1105/26 και με ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της. Η Άγκυρα χαρακτήρισε τις εργασίες «παράνομη δραστηριότητα» του γαλλικού πλοίου «με σκοπό την πόντιση καλωδίων χωρίς άδεια», υποστηρίζοντας ότι θα διεξαχθούν «εντός της υφαλοκρηπίδας μας, τα εξωτερικά όρια της οποίας γνωστοποιήσαμε στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020». Επικαλέστηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ανέφερε ότι έχει ακυρώσει τις NAVTEX που εξέδωσαν Ελλάδα και Κύπρος και τόνισε ότι η διαδικασία λήψης της απαραίτητης συγκατάθεσής της «δεν έχει ολοκληρωθεί».

Την ίδια ημέρα, η «Καθημερινή» δημοσίευσε πληροφορίες για επαφές της Γαλλίας με την Άγκυρα και το τουρκικό μέσο TRHaber κάλυψε το θέμα. Στις 7 Νοεμβρίου, ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου δήλωσε ότι η άδεια ζητήθηκε και χορηγήθηκε αποκλειστικά από την Ελλάδα και ότι δεν υπήρξε συνεννόηση Αθήνας-Άγκυρας. Διευκρίνισε ότι τυχόν άτυπη ενημέρωση της Τουρκίας από τη γαλλική πλευρά δεν συνιστά αναγνώριση δικαιωμάτων ή δικαιοδοσίας τρίτης χώρας. Την ίδια ημέρα, σύμφωνα με την αγγλόφωνη «Καθημερινή», οι επαφές Παρισιού-Άγκυρας δεν φαίνεται να είχαν οδηγήσει σε συμφωνία αποδεκτή από την τουρκική πλευρά.

Τι έγραψε η «Καθημερινή» για το «αίτημα άδειας»

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Βασίλη Νέδου, η Άγκυρα επιθυμούσε η συνεννόηση με τη Γαλλία να γίνει γραπτώς μέσω διπλωματικών διαύλων και προετοίμαζε τις διατυπώσεις για να ενεργοποιηθούν οι αρμόδιοι μηχανισμοί της. Η εφημερίδα μεταφέρει: «Οι ίδιες πηγές ξεκαθαρίζουν πάντως πως ήδη γίνονται επαφές. Διπλωματική πηγή κοντά στην τουρκική προεδρία ανέφερε νωρίτερα ότι «θα εκληφθεί ως αίτημα για άδεια από την τουρκική πλευρά»». Η ίδια πηγή πρόσθεσε: «Έχουμε σχεδόν συμφωνήσει ως προς τη διατύπωση, θα απαντήσουμε στη διπλωματική αλληλογραφία, εκλαμβάνοντάς την ως αίτημα για να δοθεί άδεια από την τουρκική πλευρά και θα απαντήσουμε αναλόγως. Αυτό που ζητήσαμε για το ζήτημα είναι να γίνουν όλα ομαλά μέσω των διπλωματικών οδών».

Το TRHaber τιτλοφόρησε το θέμα του «Το ηλεκτρικό σχέδιο της Ελλάδας προσέκρουσε στην Τουρκία: Η Γαλλία στην πόρτα της Άγκυρας». Αναφέρεται στην επαφή της Γαλλίδας πρέσβειρας Isabelle Dumont με τον Τούρκο υφυπουργό Εξωτερικών Mehmet Kemal Bozay και στην απαίτηση για προηγούμενη γραπτή ενημέρωση. Επαναφέρει επίσης τη θέση του Φιντάν ότι η Τουρκία δεν αντιτίθεται κατ’ αρχήν στη διασύνδεση, αλλά ζητά ενημέρωση και συντονισμό, ενώ ο Φιντάν έχει προτείνει την Τουρκία ως εναλλακτική ενεργειακή διαδρομή, με μεταφορά ρεύματος από το τουρκικό έδαφος αντί για υποθαλάσσιες διασυνδέσεις. Η «Εστία» έγραψε σε πρωτοσέλιδο ότι η επίσκεψη της Γαλλίδας πρέσβειρας στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, λίγες ώρες πριν εκδοθεί η ελληνική NAVTEX, είχε ως κύριο αντικείμενο τις εργασίες για το GSI και την αποφυγή εμπλοκών με την Τουρκία.

Φιντάν: «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά»

Την ίδια ημέρα, σε ερώτηση του ανταποκριτή του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλη Κωστίδη, ο Φιντάν εμφανίστηκε καθησυχαστικός: «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά». Τουρκικές διπλωματικές πηγές υποστήριξαν ότι το πρόβλημα με τις NAVTEX έχει λυθεί, χωρίς να εξηγήσουν τι μεσολάβησε ή ποια είναι η βάση της εκτίμησης.

Μετατίθεται ο απόπλους του «Abeille Marengo»

Ο απόπλους του «Abeille Marengo», που είχε προγραμματιστεί για το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, μετατίθεται για το πρωί της Δευτέρας 9 Νοεμβρίου, σύμφωνα με το neakriti.gr. Το πλοίο βρίσκεται στο Ηράκλειο από τις 27 Οκτωβρίου και ολοκληρώνει τις προετοιμασίες. Η καθυστέρηση αποδίδεται επισήμως στις καιρικές συνθήκες και στην ανάγκη ολοκλήρωσης ενημερώσεων και επιχειρησιακού συντονισμού με το Πολεμικό Ναυτικό και την Υδρογραφική Υπηρεσία.

Το αρχικό σκέλος της αποστολής προβλέπει κίνηση βόρεια της Κρήτης, με δοκιμές και ελέγχους των συστημάτων βυθομέτρησης. Στη συνέχεια το σκάφος αναμένεται να κινηθεί εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων και να κατευθυνθεί νοτιοανατολικά της Καρπάθου, με βάση τις συντεταγμένες της ελληνικής NAVTEX. Σύμφωνα με το κρητικό μέσο, δεν φαίνεται ότι έως το τέλος του 2026 θα γίνουν ερευνητικές εργασίες στα επίμαχα σημεία εκτός ελληνικών χωρικών υδάτων, όπου εντοπίζεται η τουρκική αμφισβήτηση.

Η ανάλυση του Θεόδωρου Ατματζίδη

Ο υποστράτηγος ε.α. και στρατηγικός αναλυτής Θεόδωρος Ατματζίδης θέτει, σε άρθρο του στο Geopolitico.gr, σειρά ερωτημάτων στην κυβέρνηση: τι ακριβώς επιλύθηκε και με ποιους όρους, και αν υπήρξε απλή ενημέρωση ή συνεννόηση που επέτρεψε στην Άγκυρα να εμφανιστεί ως παράγοντας που έδωσε τη συγκατάθεσή του. Εκτιμά ότι η Τουρκία επιδιώκει να επιβάλει την αντίληψη ότι σημαντικές δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο περνούν από τη δική της έγκριση. Κατά τον ίδιο, άλλο πράγμα είναι η διπλωματική ενημέρωση για την αποφυγή επεισοδίων και άλλο η αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας να εγκρίνει ή να απορρίπτει εργασίες.

Περιγράφει τρεις πιθανές ερμηνείες. Στην πρώτη, η Γαλλία ενημέρωσε την Τουρκία χωρίς να ζητήσει άδεια ή να αναγνωρίσει αρμοδιότητα, οπότε δεν υπάρχει ελληνική υποχώρηση. Στη δεύτερη, υπήρξε συνεννόηση για την αποφυγή παρεμπόδισης των ερευνών, χωρίς αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων και υπό τον όρο ότι δεν δεσμεύει το μέλλον. Στην τρίτη, μια εμπλεκόμενη πλευρά αποδέχθηκε, έστω έμμεσα, ότι οι έρευνες προϋποθέτουν τουρκική συναίνεση, κάτι που θα ήταν «εξαιρετικά σοβαρή εξέλιξη». Σημειώνει ότι δεν υπάρχουν επαρκή δημόσια στοιχεία για καμία από τις τρεις και ότι η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει το περιεχόμενο των επαφών.

Η δοκιμασία παραμένει στο πεδίο

Η αναχώρηση του γαλλικού πλοίου είναι το επόμενο επιχειρησιακό βήμα, όμως το κρίσιμο ερώτημα είναι πότε θα πραγματοποιηθούν έρευνες εκτός ελληνικών χωρικών υδάτων και πώς θα αντιδράσει στην πράξη η Τουρκία, και όχι μόνο μέσω ανακοινώσεων και αντι-NAVTEX.

Η αλλαγή στάσης του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών μέσα σε λίγες ώρες γεννά ερωτήματα: από την απαίτηση για προηγούμενη αδειοδότηση και γραπτή ενημέρωση, η Άγκυρα εμφανίζεται πλέον ικανοποιημένη. Σε κάθε περίπτωση, δεδομένων των παραπάνω, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να διευκρινίσει, μαζί με τη γαλλική, αν υπήρξε και ποια ήταν η ανταλλαγή διπλωματικής αλληλογραφίας με το τουρκικό ΥΠΕΞ για εργασίες σε οριοθετημένη ελληνική ΑΟΖ, και στη συνέχεια να ενημερώσει τη Βουλή και τον ελληνικό λαό.

newsbreak.gr