Η σύγκλιση Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ στη σκιά της κυπριακής κρίσης και του σκανδάλου των υποκλοπών

Η πολιτική ιστορία της Μεταπολίτευσης έχει καταδείξει αρκετές φορές ότι η εξωτερική απειλή και ο παράγοντας της εθνικής ασφάλειας λειτουργούν ως παράγοντες που επιφέρουν μία ρεαλιστική συναίνεση εκεί όπου μέχρι χθες υπήρχε κομματικός πόλεμος.

Η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Νίκο Ανδρουλάκη, εν μέσω της ραγδαίας κλιμάκωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή και της άμεσης απειλής κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας, αποτέλεσε μια εμβληματική στιγμή θεσμικής σύγκλισης.

Η σημειολογία αυτής της συνάντησης αποκτά διαστάσεις εάν αναλογιστεί κανείς το τοξικό πολιτικό υπόβαθρο που είχε προηγηθεί. Οι δύο άνδρες, οι οποίοι μόλις λίγα εικοσιτετράωρα πριν βρίσκονταν σε κατάσταση απόλυτου πολιτικού πολέμου με αφορμή την καταδικαστική απόφαση της Δικαιοσύνης για το σκάνδαλο των υποκλοπών, πόλεμος και ρήξη που φαινόταν αδύνατο να γεφυρωθεί στο ορατό μέλλον βρέθηκαν να κάθονται στο ίδιο τραπέζι, συντονίζοντας τη στάση τους απέναντι σε μια κρίσιμη για τα εθνικά θέματα στιγμή.

Η γεωπολιτική ανάφλεξη, το χτύπημα στο Ακρωτήρι και ο κίνδυνος για τον ελληνισμό

Ο πολιτικός χρόνος, ωστόσο, συμπυκνώθηκε βίαια εξαιτίας των διεθνών εξελίξεων. Η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή και η ανοιχτή σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ ΗΠΑ και Ιράν προκάλεσαν έναν περιφερειακό σεισμό, τα ωστικά κύματα του οποίου έφτασαν ταχύτατα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ταχύτητα και η αποφασιστικότητα της Ελλάδας να στείλει πολεμικό υλικό τεχνολογίας αιχμής στο πλευρό της Λευκωσίας προκάλεσε αίσθηση σε διεθνές επίπεδο. Ενώ η Βρετανία τηρούσε μια αμφίσημη στάση υποστηρίζοντας ότι «δεν βρίσκεται σε πόλεμο» παρότι το έδαφός της δέχτηκε πλήγμα, η Ελλάδα με τα οπλικά την συστήματα ύψωσε ασπίδα προστασίας γύρω από την Κύπρο, εδραιώνοντας τη γεωστρατηγική της αξιοπιστία. Την στάση της Ελλάδας στη συνέχεια ακολούθησε η Γαλλία, ή Γερμανία και η Βρετανία.

Μέσα σε αυτό το εξαιρετικά τεταμένο γεωπολιτικό περιβάλλον, η εσωτερική πολιτική σκηνή κλήθηκε να επιδείξει αντανακλαστικά ωριμότητας. Η κυβέρνηση θέλοντας να στείλει ένα μήνυμα εθνικής ομοψυχίας δήλωσε ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι απολύτως διαθέσιμος να ενημερώσει κατ’ ιδίαν τους πολιτικούς αρχηγούς εφόσον το ζητήσουν. Ο Νίκος Ανδρουλάκης, αντιλαμβανόμενος το βάρος της ιστορικής ευθύνης, ανταποκρίθηκε άμεσα, αιτούμενος συνάντηση προκειμένου να ενημερωθεί επίσημα και θεσμικά για τις κρίσιμες εξελίξεις. Η συνάντηση αυτή ήταν τοποθετημένη κάτω από έναν ισχυρό μεγεθυντικό φακό. Ήταν το πρώτο ουσιαστικό τετ-α-τετ μεταξύ των δύο ηγετών μετά από ένα φορτισμένο διάστημα πολιτικής αντιπαράθεσης που τους είχε φέρει σε μετωπική σύγκρουση.

Ο διάλογος μπροστά στις κάμερες και το εθνικό μήνυμα

Στον σύντομο διάλογο πριν οι δυο τους μιλήσουμε κατ’ ιδίαν οι δύο ηγέτες έθεσαν το πλαίσιο της σύγκλισης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ευχαρίστησε τον Νίκο Ανδρουλάκη για την ανταπόκριση και εξέπεμψε ένα ισχυρό μήνυμα εθνικής ενότητας: «Σήμερα η σημαία μας και η καρδιά μας βρίσκονται στην Κύπρο, η ελληνική διπλωματία και οι Ένοπλες Δυνάμεις τίθενται στην υπηρεσία του οικουμενικού ελληνισμού».

Η ουσία της συζήτησης

Μετά την αποχώρηση των δημοσιογράφων, οι δύο άνδρες συζήτησαν κατ’ ιδίαν για 40 λεπτά. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η συζήτηση ήταν βαθιά ουσιαστική, ρεαλιστική και διεξήχθη σε «πολύ καλό κλίμα, όπως επιβάλλουν οι περιστάσεις και η θεσμική τάξη». Ο πρωθυπουργός προχώρησε σε εκτενή ενημέρωση για τα επιχειρησιακά δεδομένα στο πεδίο την αποστολή των φρεγατών «Κίμων» και «Ψαρά» και των μαχητικών F-16, για τις προσπάθειες απεγκλωβισμού των Ελλήνων από τον Κόλπο, και για τις εκτιμήσεις της Ευρώπης.

Παράλληλα, συζητήθηκαν οι δυνητικές οικονομικές συνέπειες μιας παρατεταμένης κρίσης. Η άνοδος της τιμής του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου κατά 30% και οι αναταράξεις στα χρηματιστήρια αποτελούν μια νέα βραδυφλεγή βόμβα για την ελληνική οικονομία, απαιτώντας συναινέσεις για την αντιμετώπιση του κύματος ακρίβειας που ενδέχεται να ακολουθήσει.

Εξερχόμενος από το γραφείο του Πρωθυπουργού, ο Νίκος Ανδρουλάκης ήταν εξαιρετικά προσεκτικός. Δεν προέβη σε βαρύγδουπες δηλώσεις ή κριτική, αλλά αρκέστηκε να πει στους δημοσιογράφους, χαμογελώντας: «Όλα καλά». Στη συνέχεια, πηγές της Χαριλάου Τρικούπη διέρρευσαν την ικανοποίηση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ για το γεγονός ότι «δεν υπάρχει κανένα σενάριο εμπλοκής στον πόλεμο», υποστηρίζοντας πλήρως τον αποτρεπτικό και αμυντικό χαρακτήρα της ελληνικής αποστολής στην Κύπρο.

Πώς και γιατί βρέθηκαν στην «ίδια όχθη»

Η εικόνα του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Νίκου Ανδρουλάκη να ομονοούν σε θέματα εθνικής ασφάλειας, τη στιγμή που το προηγούμενο διάστημα η δικαστική ετυμηγορία για τις παρακολουθήσεις τους είχε φέρει σε ανοιχτό πόλεμο αποτελεί μια υψηλού επιπέδου άσκηση ρεαλισμού και για τις δύο πλευρές. Το ερώτημα δεν είναι γιατί σταμάτησαν να πολεμούν, αλλά ποια στρατηγικά οφέλη αντλεί η κάθε πλευρά από αυτή την προσωρινή μετακόμιση στην «ίδια όχθη».

Για το Μέγαρο Μαξίμου, η διαχείριση αυτής της κρίσης αποτελεί το ιδανικό πεδίο για να αποδράσει η κυβέρνηση από τη μέγγενη της εσωστρέφειας. Η δικαστική απόφαση για το σκάνδαλο του Predator, ο ΟΠΕΚΕΠΕ, η συζήτηση για την ακρίβεια, και η γενικότερη κυβερνητική φθορά είχαν δημιουργήσει ένα ασφυκτικό κλίμα. Η γεωπολιτική κρίση επέτρεψε στον Κυριάκο Μητσοτάκη να επανατοποθετήσει τον εαυτό του στον ρόλο που τον ευνόησε πολιτικά από το 2019: αυτόν του σταθερού τιμονιέρη που διαχειρίζεται με επιτυχία μεγάλες, εξωγενείς κρίσεις.

Προβάλλοντας τις αναβαθμισμένες Ένοπλες Δυνάμεις με επίκεντρο τα νέα γαλλικά πλοία Belharra και τα εκσυγχρονισμένα F-16, η κυβέρνηση κεφαλαιοποιεί τις αμυντικές δαπάνες των προηγούμενων ετών. Η επικοινωνία του πρωθυπουργού με διεθνείς ηγέτες και η άμεση αποστολή βοήθειας στην Κύπρο ενισχύουν το αφήγημα του «υπεύθυνου πατριωτισμού». Αυτό λειτουργεί διαλυτικά για τα κόμματα εκ δεξιών της Νέας Δημοκρατίας, τα οποία συχνά κατηγορούν την κυβέρνηση για ενδοτικότητα. Ο κ. Μητσοτάκης θέλησε να αποδείξει ότι η αποτροπή δεν επιτυγχάνεται με εθνικιστικές κορώνες, αλλά με την ανάπτυξη της «Κίμων» και της «Ψαρά» στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα συναντώντας τον κ. Ανδρουλάκη και γνωρίζοντας ότι το ΠΑΣΟΚ δύσκολα θα διαφωνούσε στην αποστολή δυνάμεων στην Κύπρο πέτυχε μια θεσμική συναίνεση αφαιρώντας το πλεονέκτημα της αντιπολιτευτικής κριτικής σε μια κρίσιμη συγκυρία.

Τα οφέλη για το ΠΑΣΟΚ και τον Νίκο Ανδρουλάκη

Από την άλλη πλευρά, ο Νίκος Ανδρουλάκης διάβασε σωστά το momentum. Εάν το ΠΑΣΟΚ επέλεγε να τηρήσει αρνητική στάση απέναντι στην αποστολή αμυντικού υλικού στην Κύπρο, επικαλούμενο κινδύνους εμπλοκής όπως έπραξε ο ΣΥΡΙΖΑ, η Νέα Αριστερά  και εμμέσως ο Αλέξης Τσίπρας, θα κατηγορείτο για έλλειψη εθνικής ευθύνης και εγκατάλειψη της Μεγαλονήσου. Επιλέγοντας τη θεσμική συγκατοίκηση στην επιλογή βοήθειας στην Κύπρο και προσερχόμενος άμεσα στο ραντεβού, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ πέτυχε τρεις στόχους:

Επιβεβαίωση Θεσμικότητας: Απέδειξε ότι το ΠΑΣΟΚ διαθέτει «κυβερνητικη στόφα» και μπορεί να βάλει το εθνικό συμφέρον πάνω από την δικαιολογημένη κομματική του οργή για το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων.

Διείσδυση στο Κέντρο: Η μετριοπαθής και υπεύθυνη στάση αποτελεί διαπιστευτήριο για κεντρώους ψηφοφόρους που αναζητούν μια αξιόπιστη κυβερνητική εναλλακτική λύση απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Απομόνωση των Άκρων: Δημιούργησε μια σαφή διαχωριστική γραμμή από δυνάμεις της αριστεράς που τήρησαν φιλο-ιρανική ή απομονωτιστική στάση και της άκρας δεξιάς, αναδεικνύοντας το ΠΑΣΟΚ ως τον έτερο μεγάλο πυλώνα του πολιτικού συστήματος.

topontiki.gr