«Ο καθένας μόνος του»

Παρότι η Κομισιόν, έπειτα από δύο μήνες πολέμου, εδέησε να επιτρέψει στις χώρες – μέλη της Ε.Ε. να προβούν σε ενισχύσεις σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας, στην πραγματικότητα η λογική «ο καθένας μόνος του» συνεχίζει να επικρατεί στην Ευρώπη.

Συνοπτικά, η Επιτροπή προτείνει για τη γεωργία, την αλιεία, τις χερσαίες μεταφορές και τις ενδοενωσιακές θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων, τα κράτη – μέλη να αποζημιώνουν έως και το 70% του επιπλέον κόστους λόγω αύξησης των τιμών καυσίμων και λιπασμάτων, ενώ για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, η ενίσχυση για το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να αυξηθεί από 50% έως και 70%, καλύπτοντας έως το 50% της συνολικής κατανάλωσης

Το ειδικό αυτό καθεστώς μπορεί να διατηρηθεί έως 31.12.2026, ωστόσο η Κομισιόν είπε ότι θα επανεξετάσει τα πάντα, προφανώς αποδεχόμενη ότι η κατάσταση παραμένει ασαφής.

Η στοχευμένη (όπως, άλλωστε, είναι πλέον η «γραμμή») απόφαση της Κομισιόν δίνει μια κάποια ευελιξία στην Αθήνα, η οποία φαινόταν να εξαντλεί τα όρια του δημοσιονομικού χώρου που διαθέτει με το τελευταίο «πακέτο» των 500 εκατ. ευρώ από το πλεόνασμα του 2025 και να κρατάει «καβάτζα» περίπου άλλα 200 εκατ., δεδομένου ότι η διεθνής κατάσταση παραμένει – επιεικώς – ρευστή. Εν πάση περιπτώσει, οι Βρυξέλλες έδειξαν να… ξυπνούν μερικώς από τον λήθαργό τους, παρότι πολλές χώρες-μέλη επιμένουν ότι θα πρέπει να υπάρξει πιο ουσιαστική παρέμβαση – π.χ., μέσω μεγαλύτερης ευελιξίας στους δημοσιονομικούς κανόνες.

Επιστροφή στην… τάξη

Κατά τα λοιπά, πάντως, η ευφορία που είχε προκαλέσει στην Αθήνα η παρουσία του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και οι οραματικές δηλώσεις του για την ευρωπαϊκή αυτονομία δεν «άνθησε» για μεγάλο διάστημα, καθώς σύντομα η Κομισιόν επανέφερε την… τάξη: το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) είναι one-off, νέα συζήτηση για κοινό δανεισμό σε επίπεδο Ε.Ε. δεν υπάρχει προς το παρόν και η αποπληρωμή των δανείων του RRF θα αρχίσει κανονικά το 2028, παρότι ο Μακρόν χαρακτήρισε την απόφαση αυτή ως «ηλιθιότητα», μιλώντας από την Αθήνα, ισχυριζόμενος ότι οι συνθήκες – λόγω αστάθειας των ΗΠΑ – είναι ιδανικές για έκδοση κοινού ευρωπαϊκού ομολόγου.

Το… μήνυμα είχε σταλεί νωρίτερα από τον Γερμανό καγκελάριο, Φρίντριχ Μερτς, στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. στην Αγία Νάπα της Κύπρου, απ’ όπου είχε δηλώσει ότι «ενημέρωσα ήδη τους συναδέλφους μου ότι θα χρειαστεί να θέσουμε νέες προτεραιότητες και αυτό σημαίνει ότι θα χρειαστεί να μειώσουμε τις δαπάνες σε κάποιους τομείς», προσθέτοντας, μάλιστα, ότι για τη Γερμανία «το αυξημένο χρέος είναι εκτός συζήτησης και τα ευρωπαϊκά ομόλογα επίσης».

Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν, ο οποίος είπε ότι «το ποσό του προϋπολογισμού (σ.σ. της Ε.Ε.) πρέπει οπωσδήποτε να μειωθεί σημαντικά», ζητώντας από την Ευρώπη «να κάνει καλύτερες επιλογές». Στην ουσία, Βρυξέλλες, Βερολίνο και Χάγη στέλνουν στους «Νότιους» της Ε.Ε. ένα σαφές μήνυμα: Ο καθένας ό,τι μπορεί με τις δικές του δυνάμεις, χωρίς καμία συζήτηση περί χαλάρωσης των δημοσιονομικών κανόνων.

Και μπορεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στις κοινές δηλώσεις με τον Μακρόν, να θύμισε πώς συστήθηκε το RRF και πώς έγινε αποδεκτός ο κοινός δανεισμός, ωστόσο, οι «Ηρακλείς της λιτότητας» υπογραμμίζουν σε όλους τους τόνους ότι δεν υπάρχει πλέον πανδημία και ότι «pacta sunt servanda», όσον αφορά στα δημοσιονομικά της Ένωσης.

Θετικά και αρνητικά

Στο πλαίσιο αυτό, οι αναφορές στην ευρωπαϊκή αυτονομία – τόσο σε στρατιωτικό, όσο και σε ευρύτερο επίπεδο – του Γάλλου Προέδρου ακούγονται ως ενδιαφέρουσες μεν, αλλά στην ουσία κενές περιεχομένου τοποθετήσεις, καθώς γίνεται προφανές ότι ακόμα και στη φάση που οι ΗΠΑ ούτε λίγο ούτε πολύ αμφισβητούν τα θέσφατα της συμμαχίας τους με την Ευρώπη (π.χ., το άρθρο 5 της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ), οι χώρες – μέλη της Ε.Ε. δυσκολεύονται ακόμα και στα βασικά, όπως η εξεύρεση κοινών πόρων για την ενίσχυση της άμυνάς τους – με κάποιες… κακές γλώσσες να λένε ότι το κάλεσμά του Μακρόν για εξοπλισμούς «made in Europe» εξυπηρετεί κυρίως την πανίσχυρη γαλλική αμυντική βιομηχανία.

Προς το παρόν, η Αθήνα «μετράει» τις συνέπειες της νέας κρίσης και ελπίζει ότι το τελευταίο πακέτο μέτρων ελάφρυνσης που παρουσίασε η κυβέρνηση – συν τα πρώτα μέτρα με την έναρξη του πολέμου – θα λειτουργήσει ως «ανάχωμα» στο διαρκές πλέον «ασανσέρ» των τιμών του πετρελαίου, το οποίο συμπαρασύρει προς τα πάνω συνολικά το κόστος ζωής.

Όπως, άλλωστε, προαναφέρθηκε, το… πουγκί από το πλεόνασμα του 2025 περιέχει περίπου 200 εκατ. ευρώ και δύσκολα θα βρεθεί επιπλέον δημοσιονομικός χώρος αν τα πράγματα πάνε νότια, όπως λέει και η αμερικανική έκφραση.

Από την άλλη, πάντως, η δέσμευση Μακρόν ότι «είμαστε στο πλευρό σας» δίνει έναν θετικό τόνο στις εξελίξεις, καθώς η Ελλάδα επενδύει πολιτικά και ουσιαστικά στη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής – έστω κι αν, όταν απειλήθηκε η Κύπρος, λίγες ήταν οι χώρες που έσπευσαν να στείλουν δυνάμεις για την προστασία της χώρας (όσο για τη Βρετανία, έδαφος της οποίας δέχθηκε επίθεση, το HMS «Dragon» κόντεψε να φθάσει στο νησί… μετά το τέλος του πολέμου).

Στην Αθήνα εκτιμάται ότι οι διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες, όπως αυτή με τη Γαλλία, θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντίδοτο στη δυσκαμψία της Ε.Ε., αν και – όπως λένε κυβερνητικές πηγές – δεσμευτικές αποφάσεις από τις Βρυξέλλες θα ήταν ό,τι καλύτερο για όλους.

topontiki.gr