Ο «Κρατικός Τειρεσίας» προ των πυλών: Ψηφιακό «φακέλωμα», βαθμολογίες πολιτών και τα μεγάλα ερωτηματικά

Σε μια σαρωτική χαρτογράφηση της οικονομικής και ιδιωτικής ζωής εκατομμυρίων πολιτών και επιχειρήσεων προχωρούν τα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Η δημιουργία του λεγόμενου «κρατικού Τειρεσία» φέρνει ένα πρωτοφανές σύστημα συγκέντρωσης δεδομένων από κάθε γωνιά του δημόσιου τομέα, διαμορφώνοντας ένα ενιαίο, ψηφιακό «προφίλ» φερεγγυότητας για κάθε φορολογούμενο.

Η νέα αυτή κυβερνητική πρωτοβουλία, αν και παρουσιάζεται ως εκσυγχρονιστικό εργαλείο για την αποτίμηση της πιστοληπτικής ικανότητας, ανοίγει έναν τεράστιο κύκλο προβληματισμού γύρω από τα όρια της κρατικής εποπτείας, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τους κινδύνους «οικονομικού αποκλεισμού».

«Μεγάλος Αδελφός» για χρέη, φόρους, εισφορές και δημοτικά τέλη

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το νέο υπερ-σύστημα θα αντλεί αυτόματα πληροφορίες από ένα ευρύτατο πλέγμα δημόσιων φορέων, συγκεντρώνοντας σε μία κεντρική βάση δεδομένων:

• Τα φορολογικά στοιχεία και τις δηλώσεις από την ΑΑΔΕ.
• Τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις και τις οφειλές στα ταμεία.
• Τις εκκρεμότητες προς τους Δήμους και την Τοπική Αυτοδιοίκηση (δημοτικά τέλη, κλήσεις, τοπικούς φόρους).
•  Την περιουσιακή κατάσταση και το ιστορικό συνέπειας στις πληρωμές.

Με βάση αυτόν τον αλγόριθμο, το σύστημα θα κατατάσσει αυτόματα τα φυσικά πρόσωπα σε έξι βαθμίδες αξιολόγησης και τις επιχειρήσεις σε δέκα βαθμίδες. Η βαθμολογία δεν θα αποτυπώνει μόνο τη σημερινή εικόνα, αλλά θα «ζυγίζει» και τη συμπεριφορά του παρελθόντος, εκτιμώντας αν ο πολίτης είναι σε θέση να καλύψει μελλοντικές υποχρεώσεις.

Η «παγίδα» της χαμηλής βαθμολογίας και τα αναπάντητα ερωτήματα

Αν και η κυβέρνηση ορίζει ότι η βεβαίωση αξιολόγησης θα εκδίδεται σε 24 ώρες μέσω Taxisnet και η πρόσβαση τρίτων θα απαιτεί τη συναίνεση του ενδιαφερόμενου, στην αγορά και την κοινωνία εγείρονται σοβαρότατα ερωτήματα:

1. Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις μιας «κακής» βαθμολογίας; Θα οδηγεί σε αποκλεισμό από ρυθμίσεις οφειλών, κρατικές ενισχύσεις, επιδόματα ή ακόμα και από διαγωνισμούς του Δημοσίου;

2. Τι θα συμβαίνει στις συναλλαγές με τον ιδιωτικό τομέα; Αν ένας εκμισθωτής ακινήτου ή μια τράπεζα ζητά ως προαπαιτούμενο τη βεβαίωση του «κρατικού Τειρεσία», πόσο «εθελοντική» θα είναι στην πράξη η συναίνεση του πολίτη;

3. Πώς θα διορθώνονται τα λάθη; Σε περίπτωση λανθασμένων εγγραφών (π.χ. από αμφισβητούμενες κλήσεις Δήμων ή καθυστερήσεις ενημέρωσης των ταμείων), ποια θα είναι η διαδικασία αμφισβήτησης και πόσο γρήγορα θα αποκαθίσταται το «όνομα» του φορολογούμενου

Στο επίκεντρο τα προσωπικά δεδομένα

Η συγκέντρωση τόσο ευαίσθητων οικονομικών πληροφοριών σε μια ενιαία πλατφόρμα αναμένεται να προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις από θεσμικούς φορείς, νομικούς κύκλους και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Η μετάβαση από τον ιδιωτικό «Τειρεσία» των τραπεζών σε έναν οριζόντιο, κρατικό μηχανισμό αξιολόγησης της οικονομικής συμπεριφοράς μετατοπίζει τη σχέση Κράτους-Πολίτη. Η γραμμή ανάμεσα στη διαφάνεια και την υπερ-εποπτεία γίνεται εξαιρετικά λεπτή, καθώς ο «ψηφιακός βαθμός» ενός πολίτη απειλεί να μετατραπεί σε διαβατήριο —ή εμπόδιο— για την καθημερινή του οικονομική δραστηριότητα.

topontiki.gr