Οι 3 κορυφαίοι υπουργοί στο τεράστιο πάρτι των απευθείας συμβάσεων

• 1: Βασίλης Κικίλιας — συνολική αξία απευθείας ανάθεσης συμβάσεων: 56,5 εκατ. ευρώ.
• 2: Άδωνις Γεωργιάδης — συνολική αξία ανατεθειμένων απευθείας συμβάσεων: 28,7 εκατομμύρια ευρώ.
• 3: Κωστής Χατζηδάκης — συνολική αξία ανατεθειμένων απευθείας συμβάσεων: 23,1 εκατομμύρια ευρώ.
• Όλες οι συμβάσεις που ανατέθηκαν κατά τη διάρκεια των αντίστοιχων υπουργικών θητειών τους δημοσιοποιούνται (βλ. πίνακα).
• Μόνο το 2025, τα υπουργεία χορήγησαν 4 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω 163.750 συμβάσεων.
• Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του KIMDIS, υπογράφηκαν συνολικά 1.033.297 συμβάσεις άμεσης ανάθεσης κατά την εξαετή περίοδο 2020-2025, με συνολικό ποσό δαπανών 18,5 δισεκατομμύρια ευρώ.

Από τον Βασίλη Γαλούπη

Ποιοι είναι οι τρεις υπουργοί της επταετούς θητείας του Κυριάκου Μητσοτάκη που έχουν απονείμει τον μεγαλύτερο αριθμό άμεσων συμβάσεων; Τα στοιχεία είναι συγκλονιστικά.

Οι Data Journalists εξέτασαν τις άμεσες βραβεύσεις που εκδόθηκαν από όλους τους υπουργούς υπό την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, καλύπτοντας την περίοδο από τον Ιούλιο του 2019 έως τον Μάρτιο του 2026. Αυτή είναι η πρώτη φορά που καταρτίζεται ένα τόσο ολοκληρωμένο αρχείο και τα ευρήματα παρουσιάζουν σημαντικό ενδιαφέρον.

Η καταμέτρηση βασίστηκε σε συμβάσεις που ανατέθηκαν απευθείας από τις κεντρικές υπηρεσίες των υπουργείων, πράγμα που σημαίνει ότι αποκλείστηκαν εκατοντάδες εποπτευόμενες ή συνδεδεμένες οντότητες. Αυτή η προσέγγιση επιλέχθηκε για να διασφαλιστεί η ισχυρότερη δυνατή σύνδεση μεταξύ των αναθέσεων και των ίδιων των υπουργείων.

Τα στοιχεία που αναφέρονται στην έρευνά μας δεν αντιστοιχούν απαραίτητα σε συμβάσεις που υπέγραψαν προσωπικά οι υπουργοί, αλλά μάλλον σε όλες εκείνες που ανακοινώθηκαν κατά τη διάρκεια των αντίστοιχων θητειών τους.

Το πλαίσιο: «Διαδικασία κατά παρέκκλιση»

Η άμεση ανάθεση είναι μια εξαιρετική διαδικασία για την ανάθεση δημόσιας σύμβασης, η οποία εφαρμόζεται κατά παρέκκλιση από τη θεμελιώδη αρχή της ανταγωνιστικής υποβολής προσφορών. Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, ορίζεται ως «μια διαδικασία με την οποία η αναθέτουσα αρχή αναθέτει τη σύμβαση σε οικονομικό φορέα της επιλογής της, μετά από προηγούμενη έρευνα αγοράς, με ή χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, ανάλογα με τις περιστάσεις».

Η άμεση ανάθεση δεν αποτελεί εναλλακτική λύση σε σχέση με την ανταγωνιστική υποβολή προσφορών για λόγους ταχύτητας ή επείγοντος· επιτρέπεται αποκλειστικά λόγω της χαμηλής οικονομικής αξίας της σύμβασης, «ώστε να αποφευχθεί η επιβάρυνση του κράτους με δυσανάλογες διοικητικές διαδικασίες».

Τα όρια και η πανδημία

Οικονομικά όρια και εκτιμώμενη συμβατική αξία:

Η διαδικασία άμεσης ανάθεσης επιτρέπεται όταν η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης, χωρίς ΦΠΑ, δεν υπερβαίνει τα 30.000 ευρώ για συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών, τα 60.000 ευρώ για συμβάσεις υπηρεσιών που εμπίπτουν στα άρθρα 107–110 του ν. 4412/2016, για συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών ΤΠΕ (Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών). Αυτό υπόκειται στους ειδικούς όρους της παραγράφου 6 του άρθρου 118, ιδίως όσον αφορά τη διαλειτουργικότητα και τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της Κεντρικής Διοίκησης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην απαγόρευση της τεχνητής κατάτμησης των συμβάσεων για την παράκαμψη της εφαρμογής του νόμου. Σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 4412/2016, η εκτιμώμενη αξία κάθε σύμβασης πρέπει να προσδιορίζεται αντικειμενικά με βάση τις πραγματικές ανάγκες και την τεκμηριωμένη έρευνα αγοράς. Για συμβάσεις με εκτιμώμενη αξία έως 30.000 €, δεν ισχύουν οι προαιρετικοί λόγοι αποκλεισμού του άρθρου 73(4), γεγονός που απλοποιεί τη διαδικασία χωρίς να καταργεί τον υποχρεωτικό έλεγχο της βασικής νομιμότητας.

Λόγω των εξαιρετικών περιστάσεων της πανδημίας, τα οικονομικά όρια για τις άμεσες αναθέσεις αυξήθηκαν. Ωστόσο, παρατηρήθηκε σημαντική κατάχρηση του μέτρου, όπως έχει επανειλημμένα αναφερθεί στον Τύπο και μέσω σχετικών καταγγελιών σε κοινοβουλευτικό επίπεδο. Σε πολλές περιπτώσεις, το πνεύμα του νόμου καταστρατηγήθηκε και οι συμβάσεις διανεμήθηκαν με το πρόσχημα της πανδημίας ακόμη και μετά τη λήξη της, για άλλους σκοπούς.

Συμβάσεις άμεσης ανάθεσης και διακονίες

Μόνο το 2025, τα υπουργεία χορήγησαν 4 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω της υπογραφής 163.750 συμβάσεων, με μέση αξία περίπου 25.000 ευρώ ανά σύμβαση. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του KIMDIS, υπογράφηκαν συνολικά 1.033.297 συμβάσεις άμεσης ανάθεσης κατά την εξαετία 2020-2025. Δαπανήθηκαν συνολικά 18,5 δισεκατομμύρια ευρώ — ποσό που αντιστοιχεί στο 8% του ΑΕΠ της Ελλάδας.

Το KIMDIS, το Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων, ιδρύθηκε στο Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης το 2011. Παρέχει στατιστικά στοιχεία για τις δαπάνες όλων των αναθετουσών αρχών, συμπεριλαμβανομένων υπουργείων, κρατικών αρχών, εταιρειών του δημόσιου τομέα, περιφερειών, δήμων και φορέων στους οποίους το κράτος έχει αναθέσει ή αναθέσει διαχειριστική εξουσία.

Μεταξύ των υπουργείων, το Υπουργείο Μεταφορών βρίσκεται στην κορυφή της λίστας με 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ σε άμεσες χορηγήσεις κατά τη διάρκεια της «βασικής» εξαετίας της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας (2020–2025). Ακολουθούν το Υπουργείο Άμυνας με 575 εκατομμύρια ευρώ και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης με 393 εκατομμύρια ευρώ. Κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, οι κρατικές αρχές έχουν υπογράψει συμβάσεις κάθε είδους συνολικού ύψους 77 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Οι 3 κορυφαίοι σε απευθείας βραβεία

Σύμφωνα με την έρευνά μας που βασίζεται στην επίσημη βάση δεδομένων Direct Awards, οι κορυφαίοι υπουργοί της κυβέρνησης σε αυτόν τον τομέα είναι ο Βασίλης Κικίλιας, ο Άδωνις Γεωργιάδης και ο Κωστής Χατζηδάκης. Συγκεκριμένα:

ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ – ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΒΡΑΒΕΥΣΕΙΣ: 56,5 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ €

• Υπουργός Υγείας (7 Ιουλίου 2019 – 31 Αυγούστου 2021): 1,62 εκατομμύρια ευρώ
• Υπουργός Τουρισμού (31 Αυγούστου 2021 – 26 Μαΐου 2023): 3,22 εκατομμύρια ευρώ
• Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας (27 Ιουνίου 2023 – 15 Μαρτίου 2025): 46 εκατομμύρια ευρώ
• Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής (15 Μαρτίου 2025 – σήμερα): 5,7 εκατομμύρια ευρώ

ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ – ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΑΜΕΣΕΣ ΒΡΑΒΕΥΣΕΙΣ: 28,7 εκατομμύρια ευρώ

• Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων (9 Ιουλίου 2019 – 26 Μαΐου 2023): 25,7 εκατομμύρια ευρώ
• Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης (27 Ιουνίου 2023 – 4 Ιανουαρίου 2024): 1,2 εκατομμύρια ευρώ
• Υπουργός Υγείας (4 Ιανουαρίου 2024 – σήμερα): 1,8 εκατομμύρια ευρώ

ΚΩΣΤΗΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ – ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΒΡΑΒΕΥΣΕΩΝ: 23,1 εκατ. €

• Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας (9 Ιουλίου 2019 – 4 Ιανουαρίου 2021): 4 εκατομμύρια ευρώ
• Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (5 Ιανουαρίου 2021 – 26 Μαΐου 2023): 5,8 εκατομμύρια ευρώ
• Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (27 Ιουνίου 2023 – 15 Μαρτίου 2025): 13,3 εκατομμύρια ευρώ

Από τον Μάρτιο του 2023, διετέλεσε Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης στην κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη και Υπουργός Επικρατείας.

Άμεσες επιχορηγήσεις συνολικού ύψους άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ έχουν χορηγηθεί αποκλειστικά μέσω αυτών των τριών κορυφαίων υπουργών — έμπιστων συμμάχων του Κυριάκου Μητσοτάκη, οι οποίοι κατέχουν συνεχώς υπουργικές θέσεις από το 2019 (με εξαίρεση τον περασμένο χρόνο τον Κωστή Χατζηδάκη, ο οποίος προήχθη σε Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης).

Λεπτομερείς άμεσες βραβεύσεις για τους 3 κορυφαίους υπουργούς από το 2019 έως σήμερα

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι από τα 1,3 εκατομμύρια συμβάσεις που υπογράφηκαν από όλους τους φορείς του δημόσιου τομέα μεταξύ του 2020 και του τέλους του 2025, πάνω από 1 εκατομμύριο ήταν άμεσες αναθέσεις, αντιπροσωπεύοντας περισσότερο από το 75% του συνόλου.