Στην πόρτα της εξόδου – Οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία ο νέος εφιάλτης για το ΝΑΤΟ

Η πιθανότητα να αποχωρήσει το Παρίσι από τη Συμμαχία δεν φαντάζει πλέον τόσο μακρινό σενάριο. Ωστόσο, πρόκειται για μια κίνηση που θα έχει βαρύ τίμημα τόσο για τη Γαλλία όσο και για τους συμμάχους της. Το ΝΑΤΟ προετοιμάζεται για το πολύ ρεαλιστικό ενδεχόμενο ο επόμενος πρόεδρος της Γαλλίας να δημιουργήσει ένα μεγάλο ρήγμα στη Συμμαχία.

Καθώς η Συμμαχία έρχεται αντιμέτωπη με αμφιβολίες σχετικά με την αμυντική δέσμευση της Ουάσιγκτον απέναντι στην Ευρώπη και εξοπλίζεται ενόψει μιας πιθανής επίθεσης από τη Ρωσία, πρόσφατες δημοσκοπήσεις στη Γαλλία δείχνουν ότι περίπου οι μισοί ψηφοφόροι ενόψει των εκλογών της επόμενης χρονιάς υποστηρίζουν σκληροπυρηνικούς υποψήφιους που εκφράζουν αντιρρήσεις απέναντι στο ΝΑΤΟ.

Η Μαρίν Λεπέν, από το ακροδεξιό κόμμα «Εθνικός Συναγερμός», επιθυμεί την αποχώρηση του Παρισιού από την ολοκληρωμένη διοίκηση της Συμμαχίας, ενώ ο Ζαν-Λικ Μελανσόν, εκπροσωπώντας την ακροαριστερά, έχει δηλώσει ότι θέλει να εγκαταλείψει το ΝΑΤΟ.

Μια πιθανή υποχώρηση της Γαλλίας, της μοναδικής πυρηνικής δύναμης της ΕΕ, από το ΝΑΤΟ θα προκαλούσε τριγμούς σε όλη τη Συμμαχία, θέτοντας εν αμφιβόλω τις γαλλικές αναπτύξεις σε Ρουμανία και Εσθονία, περιορίζοντας την πρόσβαση σε κρίσιμο εξοπλισμό στα πεδία των μαχών και αποδυναμώνοντας τον στρατιωτικό συντονισμό μεταξύ των 32 μελών.

Παράλληλα, η χρονική συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερη. Επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ, οι ΗΠΑ έχουν αρχίσει να μειώνουν τις δυνάμεις τους στην Ευρώπη, αναγκάζοντας τους υπόλοιπους συμμάχους να σπεύσουν να ενισχύσουν την άμυνά τους στον απόηχο των προειδοποιήσεων ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επιτεθεί στη Συμμαχία μέσα στην τρέχουσα δεκαετία.

«Με μειωμένη την παρουσία των ΗΠΑ, αυτό που σίγουρα δεν θέλουμε είναι μια μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα να απομακρυνθεί από τη Συμμαχία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου ο βασικός στόχος είναι οι Ευρωπαίοι, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες», ανέφερε ο Τζέιμι Σι (Jamie Shea), ανώτερος ερευνητής σε θέματα άμυνας στη δεξαμενή σκέψης Friends of Europe και πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ.

Οι συνέπειες από την αποχώρηση της Γαλλίας

Οι επιπτώσεις από την εγκατάλειψη της ενοποιημένης διοίκησης του ΝΑΤΟ θα σήμαιναν μπελάδες τόσο για το Παρίσι όσο και για την ίδια τη Συμμαχία.

«Ελπίζουμε ότι η Γαλλία κατανοεί τα μακροπρόθεσμα οφέλη ενός ισχυρού ΝΑΤΟ… και αυτό απαιτεί επίσης η Γαλλία να ενσωματωθεί αρκετά πλήρως στις δομές του ΝΑΤΟ», δήλωσε στο POLITICO ο Φινλανδός υπουργός Άμυνας Άντι Χακάνεν. «Ελπίζουμε λοιπόν ότι στην αμυντική πολιτική… θα διατηρήσουν την πολιτική τους γραμμή σε ισχυρή θέση».

Με τις προεδρικές εκλογές να απέχουν οκτώ μήνες, το αποτέλεσμα δεν θεωρείται δεδομένο. Υπάρχει, επίσης, η πιθανότητα οι υποψήφιοι να μετριάσουν τις απόψεις τους απέναντι στη Συμμαχία μόλις εκλεγούν όπως ακριβώς έκανε και η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι το 2022. Ωστόσο, δεδομένης της ιστορικά τεταμένης σχέσης της χώρας με τη Συμμαχία, η απειλή για το ΝΑΤΟ παραμένει σοβαρή.

«Φοβάμαι αυτές τις εκλογές», ανέφερε ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, ο οποίος όπως και άλλοι που μίλησαν γι’ αυτό το θέμα, ζήτησε ανωνυμία προκειμένου να εκφραστεί ελεύθερα για το ευαίσθητο ζήτημα. «Η απώλεια της Γαλλίας θα ήταν καταστροφική».

Όσο περισσότερο αλλάζουν τα πράγματα…

Αυτή δεν θα είναι η πρώτη φορά που η Γαλλία αποχωρεί από την ολοκληρωμένη διοίκηση του ΝΑΤΟ.

Το 1966, ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας Σαρλ ντε Γκωλ τερμάτισε τη συμμετοχή της χώρας του στις στρατιωτικές δομές του ΝΑΤΟ, επικαλούμενος την ανάγκη για μεγαλύτερη κυριαρχία. Απέσυρε περίπου 26.000 στρατιώτες και ανάγκασε το ΝΑΤΟ να μεταφερθεί στο Βέλγιο. Το Παρίσι ανακάλεσε αυτή την απόφαση μόλις το 2009, επί προεδρίας Νικολά Σαρκοζί.

Αν κάτι τέτοιο συμβεί ξανά, το Παρίσι δύσκολα θα διακόψει πλήρως τους δεσμούς του με τη Συμμαχία, εκτιμά ο Φαμπρίς Ποτιέ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας πολιτικών συμβούλων Rasmussen Global και πρώην επικεφαλής πολιτικού σχεδιασμού του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, «θα ήταν ανόητο να πιστεύουμε ότι θα υπάρξει συνέχεια» υπό έναν νέο, πιο ακραίο πρόεδρο, συμπλήρωσε.

«Οι Γάλλοι δεν ήταν ποτέ τα πιο φιλονατοϊκά μέλη», ανέφερε, γεγονός που καθιστά το θέμα «εύκολο στόχο» για τους λαϊκιστές.

Σύμφωνα με εσωτερική δημοσκόπηση της Συμμαχίας από την περασμένη άνοιξη, την οποία εξασφάλισε το POLITICO, περίπου το 54% των Γάλλων ψηφοφόρων δήλωσε ότι θα ψήφιζε υπέρ της παραμονής στο ΝΑΤΟ το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των 32 μελών του ΝΑΤΟ, μετά το Μαυροβούνιο.

Και ενώ το εκλογικό σύστημα των δύο γύρων στη Γαλλία είχε αποτρέψει στο παρελθόν τους ακραίους υποψηφίους από το να κερδίσουν, με τους ψηφοφόρους να συσπειρώνονται γύρω από πιο μετριοπαθείς επιλογές, αυτό ίσως να μην ισχύσει του χρόνου.

Τόσο η Λεπέν όσο και ο Μελανσόν έχουν καταστήσει σαφείς τις θέσεις τους.

«Πρέπει να αποχωρήσουμε από την ολοκληρωμένη διοίκηση του ΝΑΤΟ», δήλωσε η Λεπέν στα τέλη Μαΐου και αυτό δεν αποτελεί απλώς προεκλογική ρητορική. Σύμφωνα με αξιωματούχο που έχει άμεση γνώση, εξέφρασε την ίδια άποψη και σε κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση με ανώτατο διοικητή του γαλλικού στρατού νωρίτερα φέτος. Η Λεπέν υποστήριξε, επίσης, ότι η Γαλλία θα χρειαστεί τελικά να αποκαταστήσει τις επαφές με τη Ρωσία, πρόσθεσε ο ίδιος αξιωματούχος.

«Σήμερα, είναι… η φιλορωσική φράξια που έχει ανακτήσει την εξουσία εντός του Εθνικού Συναγερμού», ανέφερε Γάλλος βουλευτής που πρόσκειται στην κυβέρνηση.

Ο Μελανσόν έχει προχωρήσει ακόμη περισσότερο. Όντας επικριτής του ΝΑΤΟ εδώ και χρόνια, στα τέλη του περασμένου μήνα παρουσίασε ορισμένες από τις βασικές διεθνείς προτεραιότητές του, στις οποίες περιλαμβάνεται και η πλήρης αποχώρηση από το ΝΑΤΟ λόγω της «ανοιχτά εχθρικής» στάσης της Αμερικής.

«Δεν τίθεται θέμα παραμονής ως μέλος του ΝΑΤΟ», είχε αναφέρει σε συνέδριο τον Ιούνιο.

Επιπτώσεις σε περίπτωση αποχώρησης

Η πραγματοποίηση αυτής της απειλής θα είχε σοβαρές συνέπειες για το ΝΑΤΟ.

«Η Γαλλία δεν είναι απλώς ένα ιδρυτικό μέλος, αλλά ένας βασικός παίκτης σε αυτή τη συμμαχία… όχι μόνο εξαιτίας του πυρηνικού της οπλοστασίου», υπογράμμισε η Μαρί-Αγκνές Στρακ Ζίμερμαν, πρόεδρος της επιτροπής άμυνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Υπάρχει μόνο μία ομάδα που πρόκειται να επωφεληθεί από αυτό και αυτή είναι οι εχθροί της ελευθερίας μας».

Θεωρητικά, η απόφαση για αποχώρηση από τις δομές διοίκησης του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να τεθεί σε ισχύ άμεσα, εξήγησε ο Γάλλος αντιστράτηγος Μισέλ Γιακοβλέφ, πρώην υπαρχηγός του επιτελείου του στρατηγείου της Συμμαχίας. Ο πρόεδρος της Γαλλίας δεν απαιτείται να διαβουλευτεί με το κοινοβούλιο, και η ρήτρα αποχώρησης ενός έτους της συνθήκης του ΝΑΤΟ ισχύει μόνο για χώρες που αποχωρούν από τις πολιτικές δομές της Συμμαχίας κάτι που δεν θα ίσχυε απαραίτητα με την πολιτική της Λεπέν.

Στην πράξη, όμως, μια τέτοια κίνηση θα απαιτούσε πιθανώς περίπου έναν χρόνο, εκτίμησε, καθώς η μετάβαση θα σήμαινε την αποχώρηση περίπου 1.000 αξιωματικών που είναι μόνιμα τοποθετημένοι στο ΝΑΤΟ, αλλά και τη δημιουργία ενός οργάνου συνδέσμου για τον μελλοντικό συντονισμό με τη Συμμαχία όπως ακριβώς έπραξε ο Ντε Γκωλ μετά την αποχώρηση της Γαλλίας από τη διοίκηση.

Ωστόσο, ακόμη και μετά την κίνηση του Ντε Γκωλ, το Παρίσι συνέχισε να διατηρεί στενούς δεσμούς με το ΝΑΤΟ και συμμετείχε συχνά σε αποστολές. Με έναν ακραίο πρόεδρο στο «τιμόνι» την επόμενη χρονιά, τα πράγματα θα μπορούσαν να εξελιχθούν διαφορετικά.

Οι μεγαλύτεροι φόβοι σε ένα τέτοιο σενάριο αφορούν το μέλλον της υπό γαλλική ηγεσία δύναμης των 1.200 ατόμων στη Ρουμανία, την άτυπη συνεργασία της Γαλλίας με το ΝΑΤΟ στα πυρηνικά όπλα και τις εξειδικευμένες δυνατότητές της, όπως οι δορυφόροι και οι πληροφορίες, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ.

Για παράδειγμα, χωρίς τη Γαλλία, οι στρατιωτικοί σχεδιαστές του ΝΑΤΟ θα έχαναν την πρόσβαση στο μοναδικό πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο της Ευρώπης, σε έναν αμφίβιο στόλο που περιλαμβάνει πλοία κλάσης Mistral, στους κατασκοπευτικούς δορυφόρους CERES και σε ένα ισχυρό ναυτικό ικανό να αναπτύξει περίπου το 65% του στόλου του, ποσοστό που υπερβαίνει ακόμη και αυτό των ΗΠΑ, σημείωσε ο Γιακοβλέφ.

«Το γεγονός είναι ότι έχουμε λίγο απ’ όλα», υποστήριξε ο Γιακοβλέφ, επισημαίνοντας ότι η αποχώρηση της Γαλλίας από τη δομή διοίκησης θα είχε επίσης «δημοσιονομικές συνέπειες» για τη Συμμαχία, καθώς η Γαλλία συνεισφέρει σήμερα το 10% του ετήσιου λειτουργικού προϋπολογισμού του ΝΑΤΟ, ύψους 5,3 δισ. ευρώ.

«Θα αποδυνάμωνε τη Συμμαχία γιατί εξακολουθούμε να είμαστε η πιο σημαντική δύναμη… μετά την Αμερική», ανέφερε.

Το κόστος της ρήξης για το ίδιο το Παρίσι

Όμως η αποχώρηση από τις δομές διοίκησης του ΝΑΤΟ θα έπληττε και την ίδια τη Γαλλία.

Παρόλο που η χώρα θα διατηρούσε τη θέση της στα πολιτικά όργανα του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος λόγου για την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας της Συμμαχίας, οι εξουσίες της θα συρρικνώνονταν σε ό,τι αφορά τις στρατιωτικές προτάσεις, καθώς πολλές από αυτές προσυμφωνούνται από το στρατιωτικό προσωπικό του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με τον Γιακοβλέφ. Αυτό σημαίνει ότι το Παρίσι θα μπορούσε μόνο να δεχτεί ή να απορρίψει τις τελικές προτάσεις.

Επιπλέον, η Γαλλία θα έχανε υψηλόβαθμες θέσεις εντός της Συμμαχίας, τόνισε ο Γιακοβλέφ, συμπεριλαμβανομένης της θέσης του Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή Μετασχηματισμού, της θέσης του αναπληρωτή διοικητή στο στρατηγείο αεροπορίας του ΝΑΤΟ και του αρχηγού επιτελείου στη βάση Μπρούνσουμ. Και αν η Γαλλία τερματίσει την ανταλλαγή πληροφοριών, αυτό θα μπορούσε να εμποδίσει τη δική της πρόσβαση σε πληροφορίες για όσα συμβαίνουν στην υπόλοιπη Συμμαχία.

Η αποχώρηση «σίγουρα θα σήμαινε απώλεια επιρροής», δήλωσε ο Γιακοβλέφ. «Θα κόστιζε πολύ πολιτικά, τεχνικά, επιχειρησιακά και δομικά».

Σε πολιτικό επίπεδο, θα μπορούσε επίσης να σημαίνει ότι η Γερμανία θα γινόταν το ηγετικό μέλος του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη. «Με τη Γαλλία εκτός και τους Αμερικανούς να αποσύρονται… η Γερμανία θα χρειαζόταν να αναλάβει δράση», δήλωσε ο προαναφερθείς διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. «Αν βγεις έξω, χάνεις τα πάντα».

«Υπάρχει ήδη αυτή η μαζική μετατόπιση σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο προς τη Γερμανία και την Πολωνία, οι οποίες είναι πλέον αυτές που ξοδεύουν τα περισσότερα σε όρους ΑΕΠ», σημείωσε ο Σι, ο πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ. «Απλώς θα επιτάχυνε αυτό που ήδη συμβαίνει».

Προκειμένου να αποφευχθεί το χειρότερο σενάριο, ο Σι υποστήριξε ότι οι αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ θα πρέπει να αρχίσουν να προσεγγίζουν παρασκηνιακά τους βουλευτές του Εθνικού Συναγερμού και της Ανυπότακτης Γαλλίας για να τους πείσουν για αυτά τα μειονεκτήματα και να προσφέρουν στο Παρίσι περισσότερες θέσεις διοίκησης για να αναδείξουν τη σημασία του για τη Συμμαχία.

Καθώς πλησιάζουν οι εκλογές, η προοπτική να αναλάβει την εξουσία στο Παρίσι ένας σκεπτικιστής του ΝΑΤΟ αποτελεί μια αυξανόμενη ανησυχία στο εσωτερικό της Συμμαχίας.

«Θα επιβιώσουμε», δήλωσε ο ίδιος διπλωμάτης, αλλά «θα είναι πολύ, πολύ επικίνδυνο».