Στο… ρελαντί η ανανέωση των αθηναϊκών συγκοινωνιών

Υπομονή για ακόμη 9 με 10 χρόνια θα χρειαστεί να κάνουν οι Αθηναίοι μέχρι οι αστικές συγκοινωνίες της πρωτεύουσας να προσεγγίσουν τα πρότυπα των υπόλοιπων ευρωπαϊκών μητροπόλεων! Το νέο κυβερνητικό σχέδιο για τις μετακινήσεις στην Αθήνα επιχειρεί να διαμορφώσει ένα καινούργιο «αφήγημα» με ορίζοντα το 2035 (!), υποσχόμενο πλήρη εκσυγχρονισμό του στόλου, ενίσχυση των δρομολογίων και καλύτερη διασύνδεση όλων των μέσων.

Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται το νέο στρατηγικό πλάνο του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών της Αθήνας (ΟΑΣΑ) για τη συνολική αναδιάρθρωση του συγκοινωνιακού δικτύου της Αττικής και τη δημιουργία ενός στόλου περίπου 2.000 λεωφορείων έως το 2035, με έμφαση στις «πράσινες» τεχνολογίες και στη σταδιακή αποκατάσταση των δυσλειτουργιών που ταλαιπωρούν εδώ και χρόνια το επιβατικό κοινό της Αθήνας. Ωστόσο, η σημερινή πραγματικότητα εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από αυτή την εικόνα, καθώς το πλέον βέβαιο είναι ότι και το ερχόμενο καλοκαίρι δεν θα υπάρχει κλιματισμός τουλάχιστον σε 22 παλιούς συρμούς του μετρό.

Τα τελευταία χρόνια, οι αστικές συγκοινωνίες της πρωτεύουσας βρίσκονται διαρκώς σε μια… μεταβατική φάση. Από τη μία πλευρά προωθούνται φιλόδοξες επενδύσεις για την ανανέωση στόλου και την αναδιάρθρωση του συγκοινωνιακού έργου. Από την άλλη οι πολίτες συνεχίζουν να βιώνουν καθημερινά τις ελλείψεις σε δρομολόγια, την υποστελέχωση, τις καθυστερήσεις και τις προβληματικές συνθήκες μετακίνησης, ιδιαίτερα στο μετρό κατά τους θερινούς μήνες.

Τι μέλλει γενέσθαι;

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό κυβέρνησης και ΟΑΣΑ, έως το τέλος της επόμενης δεκαετίας ο στόλος των λεωφορείων θα αυξάνεται σταδιακά, με περίπου 600 καινούργια οχήματα να εντάσσονται στο σύστημα την περίοδο 2028-2035. Το σχέδιο έρχεται να συμπληρώσει τον προηγούμενο προγραμματισμό, που προέβλεπε 1.400 νέα λεωφορεία έως το τέλος του 2027. Η επιδίωξη είναι σαφής: περισσότερες μετακινήσεις με μέσα μαζικής μεταφοράς και περιορισμός της εξάρτησης από το ΙΧ. Στόχος του ΟΑΣΑ είναι το ποσοστό των καθημερινών μετακινήσεων με δημόσια συγκοινωνία να προσεγγίσει το 40%, επίπεδο αντίστοιχο με εκείνο της περιόδου των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.

Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Από τα περίπου 1.540 οχήματα της ΟΣΥ (παλαιά και καινούργια), στους δρόμους της Αθήνας κυκλοφορούν καθημερινά λιγότερα από 1.000. Οι ελλείψεις αυτές μεταφράζονται σε αραιά δρομολόγια, μεγάλους χρόνους αναμονής και μειωμένη αξιοπιστία του συστήματος.

Το κυβερνητικό πλάνο προβλέπει σειρά νέων διαγωνισμών και επενδύσεων που θα καθορίσουν τη μορφή των συγκοινωνιών τα επόμενα χρόνια. Με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προωθείται η προμήθεια 80 ηλεκτρικών λεωφορείων και 40 νέων τρόλεϊ με τεχνολογία φόρτισης εν κινήσει (IMC), ενώ προγραμματίζεται και η ένταξη 50 λεωφορείων υδρογόνου, συνοδευόμενη από τις απαραίτητες υποδομές ανεφοδιασμού. Παράλληλα, προβλέπεται η προμήθεια ακόμη 101 ηλεκτρικών λεωφορείων μέσω ευρωπαϊκών ταμείων, καθώς και πρόγραμμα μακροχρόνιας μίσθωσης (leasing) για 120 οχήματα που θα καλύψουν ανάγκες της περιόδου 2027-2037. Συνολικά, οι επενδύσεις για την ανανέωση του στόλου εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 500 εκατ. ευρώ, με σαφή προσανατολισμό προς τεχνολογίες χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών ρύπων.

Την ίδια ώρα, ο ΟΑΣΑ επεξεργάζεται το νέο στρατηγικό σχέδιο για τη συνολική αναδιάρθρωση του δικτύου, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί το φθινόπωρο.

Σε πρώτο επίπεδο, έως το 2027, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει:

-Αύξηση της συχνότητας δρομολογίων.
-Μείωση των χρόνων αναμονής.
-Επέκταση των λεωφορειολωρίδων.
-Δημιουργία νέων γραμμών και ευέλικτων μορφών μετακίνησης.
-Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, έως το 2045, προβλέπονται σημαντική ενίσχυση του συγκοινωνιακού έργου και καλύτερη διασύνδεση λεωφορείων, μετρό και προαστιακού σιδηροδρόμου.

Υποστελέχωση

Ενα από τα πλέον αμφιλεγόμενα στοιχεία του σημερινού μοντέλου λειτουργίας είναι η διευρυνόμενη συμμετοχή ιδιωτών στις αστικές συγκοινωνίες. Η εμπλοκή τους ξεκίνησε ως έκτακτο μέτρο την περίοδο της πανδημίας, ωστόσο πλέον φαίνεται να αποκτά μόνιμα χαρακτηριστικά. Ηδη, ιδιώτες έχουν αναλάβει 63 γραμμές (με τις κλωνοποιήσεις έχουν αυξηθεί σε 74) σε Ανατολική και Δυτική Αττική, ενώ ένας νέος διαγωνισμός που αναμένεται εντός του Μαΐου προβλέπει την παραχώρηση άλλων 12-14 γραμμών, με προϋπολογισμό περίπου 15 εκατ. ευρώ.

Επισήμως, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι μέσω αυτής της πρακτικής αποδεσμεύονται πόροι, ώστε να ενισχυθούν γραμμές υψηλής επιβατικής ζήτησης.

Ωστόσο, η εφαρμογή του μέτρου συνοδεύεται από σημαντικές δυσλειτουργίες. Συμβάσεις που δεν λειτούργησαν, όπως είχε σχεδιαστεί, ελλείψεις σε προσωπικό, λεωφορεία και βασικές υποδομές (π.χ. αμαξοστάσια), αλλά και ζητήματα ποιότητας των υπηρεσιών έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό.

Παρ’ όλ’ αυτά, κυβέρνηση και Υπερταμείο επιμένουν στη συνέχιση αυτού του μοντέλου, εντείνοντας τη συζήτηση ως προς το εάν πρόκειται για προσωρινή λύση ή για βαθύτερη αλλαγή στη φιλοσοφία λειτουργίας των αστικών συγκοινωνιών.

Πέρα από τα οχήματα και τις υποδομές, καθοριστικό ρόλο για την καθημερινή λειτουργία του συστήματος εξακολουθεί να παίζει το ανθρώπινο δυναμικό.

Η συνεχιζόμενη έλλειψη οδηγών σε λεωφορεία και τρόλεϊ παραμένει σοβαρό πρόβλημα επηρεάζοντας άμεσα τη συχνότητα και την αξιοπιστία των δρομολογίων. Οι προσπάθειες ενίσχυσης του προσωπικού περιλαμβάνουν νέες προσλήψεις, τη λειτουργία σχολής οδηγών από την εταιρεία Οδικές Συγκοινωνίες (ΟΣΥ) και οικονομικά κίνητρα, ωστόσο η κάλυψη των αναγκών απαιτεί χρόνο. Μέχρι τότε, η καθημερινότητα των επιβατών εξακολουθεί να επιβαρύνεται από τις ελλείψεις προσωπικού και τις συνέπειές τους στη λειτουργία του δικτύου.

Χωρίς κλιματισμό

Στη γραμμή 1 του μετρό (πρώην ΗΣΑΠ) η κυκλοφορία του πρώτου ανακατασκευασμένου συρμού, από τους συνολικά 14, αντί για το 2024 θα ξεκινήσει τελικά εντός του καλοκαιριού, ενώ η παράδοση και των υπόλοιπων 13 συρμών τοποθετείται χρονικά έως το καλοκαίρι του 2027. Σε τροχιά αναβάθμισης βρίσκονται συνολικά άλλοι 22 παλιοί συρμοί (12 του μετρό και επιπλέον 10 των πρώην ΗΣΑΠ).

Ομως, ο σχετικός διαγωνισμός δεν έχει ακόμα προκηρυχθεί, που σημαίνει ότι για την εγκατάσταση κλιματισμού στους 22 συρμούς θα χρειαστεί να περάσουν τουλάχιστον άλλα δύο χρόνια! Την ίδια στιγμή, στο… περίμενε βρίσκεται και ο διαγωνισμός για την προμήθεια 15 καινούργιων συρμών του μετρό της Αθήνας. Το μείγμα της προμήθειας συνθέτουν οκτώ συμβατικοί συρμοί και άλλοι επτά διρευματικοί, που θα εξυπηρετούν το δίκτυο της γραμμής 3 έως το αεροδρόμιο, δίνοντας ανάσα στους υφιστάμενους επτά, που έχουν συμπληρώσει 22 χρόνια ζωής, ξεπερνώντας τα 3 εκατ. χιλιόμετρα.

Premium έκδοση ΤΑ ΝΕΑ 

Κώστας Ντελέζος

in.gr