Τα σενάρια συγκάλυψης του σκανδάλου των υποκλοπών: Από τα 126 χρόνια στην ετεροδικία

Από τα τέλη του Φλεβάρη, όταν κι έγινε γνωστή η ποινή που επέβαλλε στους 4 «ιδιώτες» το μονομελές πλημμελειοδικείο για το σκάνδαλο των υποκλοπών, διάφορα δημοσιεύματα, επικαλούμενα δικές τους πληροφορίες εμφάνιζαν την κυβέρνηση να απεργάζεται σχέδια συγκάλυψης της υπόθεσης μέχρι το Εφετείο του Δεκεμβρίου. Κάποια εξ αυτών μάλιστα έφταναν στο σημείο να αποκλείσουν την τέλεση της δίκης σε δεύτερο βαθμό. Ακραίο; Σίγουρα. Απ’ την άλλη όμως με όλες αυτές τις μεθοδεύσεις που έχουν έρθει στο φως ώστε να σταματήσει κάθε ουσιαστική έρευνα, κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το ποιο μπορεί να είναι το επόμενο βήμα. Τα δημοσιεύματα επανέρχονται στην επικαιρότητα πιο έντονα κάθε φορά το τελευταίο διάστημα.  Για την ακρίβεια απ’ τη στιγμή που η πλευρά του Ταλ Ντίλιαν αποφάσισε να υιοθετήσει το «μαρτύριο της σταγόνας» απέναντι στο Μαξίμου, άλλοτε υπονοώντας και άλλοτε μιλώντας ευθέως πως έχει πολλά ράμματα για τη γούνα του.

Σενάρια και διαψεύσεις

Έως τώρα το επικρατέστερο σενάριο ήταν πως η κυβέρνηση θα φέρει κάποια τροπολογία σε άσχετο νομοσχέδιο  -πρακτική που συνηθίζει- με την οποία οι ποινές φυλάκισης των 4 (του Ταλ Ντίλιαν, της Σάρας Αλεξάνδρας Χάμου και των Γιάννη Λαβράνου και Φέλιξ Μπίτζιου) θα μετατρέπονταν σε εξαγοράσιμες ποινές ώστε ουδείς εξ αυτών βρεθεί στη φυλακή. Μάλιστα, σχετικά δημοσιεύματα ενέπλεκαν στην υπόθεση έως και τον κ. Στέλιο Κουτνατζή, γ.γ. του πρωθυπουργού. Τα σενάρια αυτά έχουν διαψευστεί από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη ουκ ολίγες φορές είναι η αλήθεια. Η τελευταία διάψευση έγινε τη Δευτέρα, όταν ο κ. Μαρινάκης κλήθηκε να τοποθετηθεί και επί δημοσιεύματος της Κυριακάτικης «Δημοκρατίας».

«Κάθε εβδομάδα διαβάζουμε και για μια νέα φημολογούμενη διάταξη για τη συγκεκριμένη υπόθεση, όλα αυτά τα δημοσιεύματα εντάσσονται στη συνολική προσπάθεια να ασχολούμαστε μονοθεματικά με το συγκεκριμένο θέμα. Ισχύει ό,τι έχω απαντήσει στις προηγούμενες φορές περί της ενδεχόμενης ή φημολογούμενης νομοθέτησης για το συγκεκριμένο θέμα», ήταν η απάντηση του κ. Μαρινάκη.

Να σημειωθεί πως το δημοσίευμα ανέφερε πως «αναζητείται τρόπος πλήρους απαλλαγής ή διακοπής της διαδικασίας, τουλάχιστον επί ελληνικού εδάφους ειδικά για τον ίδιο (σ.σ. τον Ντίλιαν) και την πρώην σύζυγό του Σάρα Χάμου. Και νομικά εξετάζεται κατά πόσον η ελληνική Βουλή θα μπορούσε να δημιουργήσει μηχανισμό μεταφοράς της ποινικής διαδικασίας στο Ισραήλ, ειδικά για το ζεύγος Ντιλιάν – Χάμου». Να σημειωθεί επίσης ότι το δημοσίευμα δεν είχε κάποια αναφορά για την τύχη των δύο άλλων καταδικασθέντων, του Γιάννη Λαβράνου και του Φέλιξ Μπίτζιου.

Υπό το βάρος των σεναρίων, των δημοσιευμάτων και των διαψεύσεων και με δεδομένο το γεγονός ότι κάθε εβδομάδα που περνάει η πλευρά Ντίλιαν δίνει κάτι στη δημοσιότητα προκειμένου να συντηρεί το θέμα ψηλά, και την κυβέρνηση σε καθεστώς ομηρίας, το in, ζήτησε την άποψη 4 νομικών για όλα αυτά. Πρόκειται για τους δικηγόρους υποστήριξης κατηγορίας Χρήστο Κακλαμάνη, Ζαχαρία Κεσσέ και Αρτεμισία Παπαδάκη. Τέλος ζητήσαμε και την άποψη της έγκριτης νομικού και πρώην μέλους της ΑΔΑΕ, Κατερίνας Παπανικολάου. Ας δούμε πως τοποθετούνται:

Χρήστος Κακλαμάνης (δικηγόρος Νίκου Ανδρουλάκη)

Το μαρτύριο της σταγόνας…είναι ο μόνος τίτλος που μπορεί να αποτυπώσει αυτό που συμβαίνει ανάμεσα στον Ταλ Ντίλιαν και το Μ. Μαξίμου τις τελευταίες εβδομάδες. Είναι πραγματικά ανεπανάληπτο αυτό που βιώνουμε τον τελευταίο καιρό, καθώς παρακολουθούμε σε ζωντανή μετάδοση και σε δημόσια θέα μία – ας πούμε – «ανταλλαγή μηνυμάτων» ανάμεσα σε έναν πρωτοδίκως καταδικασμένο απόστρατο του ισραηλινού στρατού και την ελληνική κυβέρνηση.

Από τη μια μεριά, ο Τ. Ντίλιαν δηλώνει χωρίς περιστροφές πλέον ότι το Predator το προμηθεύτηκε και το χρησιμοποίησε η ΕΥΠ υπό την εποπτεία του Μ. Μαξίμου. Και λίγο λίγο, στάγδην, αφήνει να διαρρέουν στοιχεία. Αφήνοντας να εννοηθεί ότι υπάρχουν πολύ περισσότερα. Από την άλλη μεριά, η επίσημη ελληνική Πολιτεία – η Κυβέρνηση, η Δικαιοσύνη, οι διωκτικές αρχές – κάνουν ότι δεν ακούν και εύχονται κάπως να εξαφανιστεί το πρόβλημα.

Μπορεί όμως το πρόβλημα να εξαφανιστεί και πώς; Τα δεδομένα είναι απλά και αμείλικτα και για τις δυο πλευρές:

Ο Ταλ Ντίλιαν προφανώς και έχει πληθώρα εγγράφων στοιχείων στα χέρια του. Μία συναλλαγή τόσο σημαντική και μακροχρόνια, όσο αυτή της Intellexa με την ΕΥΠ, αφήνει πλήθος εγγράφων στοιχείων. Τα στοιχεία αυτά δεν τα παρουσίασε μέχρι σήμερα, ελπίζοντας ότι θα αθωωθεί (και ενδεχομένως έχοντας δεχθεί σχετικές υποσχέσεις). Μετά όμως την πρωτόδικη βαρύτατη καταδίκη του δεν έχει πια λόγο να συνεχίσει στην ίδια τακτική, καθώς κινδυνεύει τόσο ο ίδιος, όσο και η σύντροφός του, με πολυετή φυλάκιση.

Η ΕΥΠ, δηλαδή το πρωθυπουργικό περιβάλλον, από την άλλη μεριά, θα ήθελε να εξευμενίσει τον κ. Ντίλιαν, αλλά δεν υπάρχει κάποια ρεαλιστική υπόσχεση, που να μπορεί να του δώσει. Οι αστάθμητοι παράγοντες είναι πολλοί: Πέραν της απροσδόκητης έκβασης της πρωτοβάθμιας δίκης, πρέπει να συνεκτιμηθεί ότι η δευτεροβάθμια δίκη θα ξεκινήσει στις 11 Δεκεμβρίου, με σύνθεση άγνωστη έως τρεις εβδομάδες νωρίτερα, ενώ η απόφαση αναμένεται τους πρώτους μήνες του 2027, ακόμα και μετά τις επόμενες εκλογές. Όλα αυτά τα αντιλαμβάνονται άπαντες.

«Η παρέμβαση θα γίνει…»

Ο κ. Κακλαμάνης θεωρεί σίγουρο ότι θα υπάρξει παρέμβαση της κυβέρνησης -παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις του κ. Μαρινάκη- προκειμένου να μετατραπεί η ποινή των 4 από φυλάκιση σε χρηματικό πρόστιμο. Όπως αναφέρει:

Το μόνο πράγμα, που μπορεί νομικά να γίνει για να στεγανοποιηθεί η υπόθεση και να προστατευθεί ο κ. Ντίλιαν από το ενδεχόμενο φυλάκισης, είναι μία νομοθετική παρέμβαση στο άρθρο 80Α του Ποινικού Κώδικα, η οποία θα καθιστά υποχρεωτικά μετατρέψιμη σε χρήμα (εξαγοράσιμη) την ποινή, που του επιβλήθηκε πρωτοδίκως. Οποιαδήποτε άλλη λύση, όπως αυτή που αναφέρθηκε σε κυριακάτικο πρωτοσέλιδο, δεν είναι νομικά ρεαλιστική, έχει προβλήματα συνταγματικότητας και δεν απαντά στο τι γίνεται με τους δύο Έλληνες συγκατηγορούμενους του κ. Ντίλιαν.

Η παρέμβαση αυτή θα γίνει – είναι μονόδρομος – κάποια στιγμή μέσα στο καλοκαίρι με κάποια νυχτερινή τροπολογία για να έχει την μικρότερη δυνατή δημοσιότητα. Η κυβέρνηση θα υποστεί προφανώς και ευχαρίστως το πολιτικό κόστος, γιατί πολύ απλά δεν μπορεί να κάνει αλλιώς: Γνωρίζουν στο Μ. Μαξίμου ότι η εναλλακτική εκδοχή περιλαμβάνει ευθύνες όχι απλά πολιτικές, αλλά ποινικές για τους εμπλεκόμενους…

Ζαχαρίας Κεσσές (δικηγόρος Θανάση Κουκάκη κ.α.)

Η υπόθεση της παγίδευσης πολιτών με το παράνομο κατασκοπευτικό λογισμικό Predator παραμένει ως μια πληγή, που συνεχίζει να πλήττει το κράτος δικαίου, να υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη θεσμό της Δικαιοσύνης και να ναρκοθετεί τον δημόσιο και τον πολιτικό διάλογο. Η απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών της 26.2.2026, ήρθε ως εξαίρεση στον κανόνα της συγκάλυψης, να αποδώσει έστω κάποιες ευθύνες σε 4 φυσικά πρόσωπα, αποδεικνύοντας ότι υπάρχουν κάποια θεσμικά αντισώματα.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα όμως διακινούνται εντόνως διάφορα σενάρια περί νομοθετικής παρέμβασης με σκοπό την ευμενέστερη μεταχείριση των κατηγορουμένων εν όψει της δευτεροβάθμιας δίκης στις 11.12.2026. Προφανώς σε κάποιους δεν ήταν αρκετό ότι οι κατηγορούμενοι αντιμετώπισαν ενάντια σε κάθε λογική μόνο πλημμεληματικές και όχι κακουργηματικές διώξεις ούτε ότι τα πολιτικά πρόσωπα που πρόσκεινται στην Κυβέρνηση δεν τους καταμήνυσαν ούτε παρέστησαν στο δικαστήριο για υποστήριξη της κατηγορίας.

Ζήτημα θεσμικής τάξης

Τους κινδύνους μιας παρέμβασης από πλευράς κυβέρνησης καταγράφει στη δική του παρέμβαση ο δικηγόρος Ζαχαρίας Κεσσές. Όπως τονίζει, η οποιαδήποτε παρέμβαση στον Ποινικό Κώδικα για τροποποίηση των διατάξεων, που μπορούν να επηρεάσουν την αναστολή της ποινής ή την μετατροπή της σε χρηματική, θα αποτελεί μια κατάφωρα άδικη παρέμβαση ενάντια στη συστηματοποίηση του υπάρχοντος συστήματος απονομής ποινικής δικαιοσύνης, θα θέσει σοβαρό ζήτημα θεσμικής τάξης και θα δημιουργήσει μια δικαιοσύνη παραμετροποιημένη ανάλογα με τις ανά περίπτωση επιθυμίες της εκτελεστικής εξουσίας.

Παράλληλα οποιαδήποτε σκέψη για κατ’ εξαίρεση αφαίρεση της δικαιοδοσίας των Ελληνικών Δικαστηρίων ή την μεταφορά αρμοδιότητας σε άλλα δικαιικά συστήματα, θα δημιουργήσει μια εκτρωματική κατάσταση, η οποία πέρα από την περαιτέρω αποδόμηση της εμπιστοσύνης των πολιτών θα είναι αδύνατο να προβλεφθούν οι παράπλευρες συνέπειες στο σύνολο της ποινικής δικαιοσύνης.

Αρτεμισία Παπαδάκη (δικηγόρος Χρήστου Σπίρτζη και Όλγας Γεροβασίλη)

Στην ουσία του σεναρίου εταιροδικίας εισήλθε με τη δική της παρέμβαση, η Αρτεμισία Παπαδάκη, δικηγόρος των Χρήστου Σπίρτζη και Ολγας Γεροβασίλη στην υπόθεση των υποκλοπών. Όπως αναφέρει:

Κατά την «Κυριακάτικη Δημοκρατία» φαίνεται να μεθοδεύεται, στην υπόθεση των Υποκλοπών, η κατάστρωση τροπολογίας για θέσπιση ετεροδικίας και «μεταφορά της ποινικής διαδικασίας στο Ισραήλ», κατ’ ευθεία παρέμβαση στην εν εξελίξει δικαστική υπόθεση. Ας δούμε τί ισχύει σήμερα:

1) Η «Ετεροδικία» είναι θεσμός του Δημόσιου Διεθνούς Δικαίου. Προέρχεται από την Αρχή της «ισότητας μεταξύ κυρίαρχων Κρατών» (“par in parem non habet imperium/judicium”), κατά την οποία το ένα δεν δικάζει το άλλο για πράξεις ενάσκησης δημόσιας εξουσίας (“acta jure imperii”).

2) Ετεροδικίας χαίρουν και οι εν ενεργεία κρατικοί αξιωματούχοι ενώ ρητά προβλέπονται διπλωματικές ασυλίες κ.ο.κ. (Συμβάσεις Βιέννης 1961 και 1963, άρθρο 2 ΚΠΔ)

3) Ετεροδικίας χαίρει και το στρατιωτικό (κατ’ αρχήν) προσωπικό στις νατοϊκές βάσεις –ίδετε ν.3801/2003, άρθρο 4: συντρέχουσα ποινική δικαιοδοσία, πρόβλεψη για παραίτηση των ελληνικών Αρχών από την άσκηση της ποινικής τους δικαιοδοσίας.

4) Τέλος, με το ν.3933 της 18/19.2.1959 «Περί αναστολής διώξεως εγκληματιών πολέμου» ανεστάλη «αυτοδικαίως» κάθε δίωξη Γερμανών υπηκόων. Eις αποκατάσταση, όμως, της διεθνούς νομιμότητας ο νόμος αυτός καταργήθηκε με το άρθρο 22 του ν.3849/2010. Με βάση τη σχετική Αιτιολογική Έκθεση:

Ποια η σχέση όλων αυτών με τους… ιδιώτες;

«…η υιοθέτηση της ανωτέρω νοµοθεσίας, που προκρίθηκε ως αναγκαία σύµφωνα µε τις τότε ιδιαίτερα ευαίσθητες ιστορικές συγκυρίες, δεν ισοδυναµεί και δεν δύναται σε καµία περίπτωση να ερµηνευτεί ως ισόβια παραίτηση του δικαιώµατος της Ελληνικής Πολιτείας να επιδιώκει την έκδοση και τη δίωξη των εγκληµατιών πολέµου. Και τούτο, διότι το γενικότερο δικαίωµα ποινικής δίωξης ανήκει στο σκληρό πυρήνα της κρατικής εξουσίας κάθε κυρίαρχου και ανεξάρτητου κράτους, µε το οποίο εκδηλώνεται η αντίδραση του συντεταγµένου κράτους δικαίου εναντίον της οποιασδήποτε προσβολής των βασικών αγαθών της κοινωνικής ζωής…»

Όμως, τί σχέση έχει με τα παραπάνω ένας αλλοδαπός «ιδιώτης», πρωτόδικα καταδικασθείς για το σκάνδαλο των υποκλοπών ..σε βαθμό πλημμελήματος; Ποια έκφανση της κυρίαρχης ισότητας μεταξύ Κρατών θα μπορούσε να στηρίξει την απόδοση οιασδήποτε μορφής ετεροδικίας; Υπάρχει (ξένο) Κράτος, το οποίο εμπλέκεται στις υποκλοπές; Δεν είναι, άραγε, απλά μια «υπόθεση ιδιωτών»;

Κίνδυνος θεσμικής διολίσθησης χωρίς όρια

Απ΄ την πλευρά της η νομικός και πρώην μέλος της ΑΔΑΕ (επί των ημερών του Χρήστου Ράμμου) κα Κατερίνα Παπανικολάου επισημαίνει τον κίδυνο θεσμικής διολίσθησης αν υπάρξουν παρεμβάσεις υπέρ των καταδικασθέντων και της διαδικασίας. Όπως αναφέρει:

Είναι γεγονός ότι ο θεσμικός χειρισμός της υπόθεσης των παράνομων τηλεφωνικών παρακολουθήσεων από τις αρμόδιες αρχές, δοκιμάζει χρόνια τώρα, τις αντοχές όχι μόνο της συνταγματικής νομιμότητας, αλλά και στοιχειωδών δικαιϊκών κανόνων, όπως και βασικών αρχών του κοινού νου. Με άλλα λόγια, το άγος της παραβίασης του επικοινωνιακού απορρήτου, τόσο με τις παραδοσιακές μεθόδους των κρατικών υπηρεσιών, όσο και με τη χρήση σύγχρονου κατασκοπευτικού λογισμικού, επισωρεύει νέα τραύματα στην υπόθεση της δημοκρατίας συνολικά.

Οι επιμόνως διακινούμενες πληροφορίες των τελευταίων ημερών ωστόσο, περί τροποποίησης του ποινικού νόμου προκειμένου μετά τη δίκη στο Εφετείο, να προκύψει για τους ήδη πρωτοδίκως καταδικασθένες, μη εκτιτέα ποινή ή το ενδεχόμενο συνέχισης της δίκης υπό καθεστώς ετεροδικίας – ενώπιον δηλαδή, των δικαστηρίων του Ισραήλ -, επιβεβαιώνουν ότι ο κίνδυνος θεσμικής διολίσθησης δεν έχει όρια.

Η προσπάθεια νομικής επιχειρηματολογίας περί τα προαναφερόμενα σενάρια θα αποτελούσε ασύγγνωστη υποκρισία εκ μέρους όλων όσοι (οφείλουμε να) θεραπεύουμε την επιστήμη του δικαίου. Ας είμαστε ειλικρινείς: δεν πρόκειται για νομική εναλλακτική ή ισόκυρη επιλογή, στο πλαίσιο της διακριτικής ευχέρειας που διαθέτει η παρούσα κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Δυστυχώς, αν επαληθευθούν τέτοιες επικίνδυνες εικοτολογίες, βρισκόμαστε πλέον στο σημείο, όπου η επίκληση στον συνταγματικό πατριωτισμό και στην επιστημονική εντιμότητα δεν συνιστούν ανέξοδη ρητορεία. Τουναντίον, ηχούν ως ultimum refugium και απολύτως οφειλόμενη εγρήγορση ενόψει της ανίερης αυτονόμησης όσων αντί να επιτελούν τη θεσμική αποστολή τους συμπράττουν στην απομείωση των συνταγματικών κανόνων.

Δημήτρης Τερζής

in.gr