Τιθορέα και Βελβεντός: δύο ληστείες, δύο νεανικές ομάδες, ένα επαναλαμβανόμενο αστυνομικό μοτίβο

Η πρόσφατη ληστεία στην Κάτω Τιθορέα, με τη σύλληψη οκτώ ατόμων ηλικίας 24 έως 33 ετών, ξαναφέρνει στη μνήμη την υπόθεση του Βελβεντού Κοζάνης το 2013. Και στις δύο περιπτώσεις έχουμε νεαρούς δράστες, βαρύ οπλισμό, ιδεολογικές αναφορές στον αντιεξουσιαστικό χώρο και μια θεαματική αστυνομική σύλληψη που παρουσιάζεται ως μεγάλη επιτυχία.

Στην Τιθορέα, σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία, οι δράστες άρπαξαν περίπου 200.000 ευρώ, είχαν καλάσνικοφ, υποπολυβόλο Scorpion, τέσσερα πιστόλια και χειροβομβίδες, ενώ η ΕΛ.ΑΣ. ανακοίνωσε ότι τους παρακολουθούσε «για καιρό» και ότι «έπεσαν στην παγίδα της υπηρεσίας».   Στο Βελβεντό, το 2013, η ληστεία έγινε ταυτόχρονα σε τράπεζα και ταχυδρομείο, με καλάσνικοφ, πιστόλια, αλεξίσφαιρα γιλέκα, πολλά οχήματα και λεία περίπου 205.000 ευρώ.

Η πρώτη σύγκριση αφορά τις ηλικίες. Στην Τιθορέα οι συλληφθέντες είναι 24–33 ετών. Στο Βελβεντό οι βασικοί συλληφθέντες ήταν επίσης νεαροί, γύρω στα 20–25, με ονόματα που συνδέθηκαν τότε με τον αναρχικό/αντιεξουσιαστικό χώρο, όπως ο Νίκος Ρωμανός, ο Ανδρέας-Δημήτρης Μπουρζούκος, ο Γιάννης Μιχαηλίδης και ο Δημήτρης Πολίτης.

Η δεύτερη σύγκριση αφορά τον οπλισμό. Και στις δύο υποθέσεις δεν μιλάμε για απλή ληστεία με ένα πιστόλι, αλλά για ομάδες με στρατιωτικού τύπου εξοπλισμό. Στην Τιθορέα αναφέρονται καλάσνικοφ, Scorpion, πιστόλια, αλεξίσφαιρα, χειροβομβίδες και οργανωμένο σχέδιο με πολλά οχήματα.

Στο Βελβεντό αναφέρονται καλάσνικοφ, πιστόλια, αλεξίσφαιρα και οργανωμένο σχέδιο με πολλά οχήματα.

Η τρίτη σύγκριση αφορά τη στάση των συλληφθέντων. Στο Βελβεντό οι συλληφθέντες δημοσιοποίησαν πολιτικό κείμενο, δηλώνοντας ότι είναι αναρχικοί, ότι δεν συνεργάζονται και ότι δεν απολογούνται.   Για την Τιθορέα, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν αντίστοιχες δημόσιες πολιτικές δηλώσεις των συλληφθέντων· υπάρχουν κυρίως αστυνομικές και δημοσιογραφικές πληροφορίες περί σύνδεσης με τον αντιεξουσιαστικό χώρο. Παράλληλα, όπως ακριβώς στο Βελβεντό όπου οι συλληφθέντες επιχείρησαν να δώσουν πολιτικό και ιδεολογικό χαρακτήρα στην υπόθεση μέσω δημόσιων κειμένων και δηλώσεων, έτσι και στην περίπτωση της Τιθορέας εμφανίστηκε από την πρώτη στιγμή στοιχείο πολιτικής αλληλεγγύης από τον αντιεξουσιαστικό χώρο, όταν κατά την προσαγωγή των συλληφθέντων στην Ευελπίδων συγκεντρώθηκαν περίπου 50 άτομα που φώναζαν συνθήματα συμπαράστασης και καταγγελίας της αστυνομίας. Το γεγονός αυτό δεν αποδεικνύει φυσικά οργανική σύνδεση ολόκληρου του αντιεξουσιαστικού χώρου με ένοπλες ληστείες, δείχνει όμως ότι και στις δύο περιπτώσεις οι υποθέσεις δεν αντιμετωπίστηκαν μόνο ως κοινές ποινικές πράξεις, αλλά απέκτησαν γρήγορα πολιτικό και συμβολικό φορτίο, τόσο από την πλευρά των κατηγορουμένων όσο και από το περιβάλλον αλληλεγγύης που κινητοποιήθηκε γύρω τους.

Η τέταρτη σύγκριση αφορά τον τρόπο σύλληψης. Στο Βελβεντό η σύλληψη ήρθε μετά από καταδίωξη, σύγχυση στη διαφυγή, εγκατάλειψη οχημάτων και τελικά σύλληψη τεσσάρων, ενώ άλλοι διέφυγαν. Στην Τιθορέα, η σύλληψη εμφανίζεται πιο «καθαρή»: ενέδρα, εγκλωβισμός κοντά στο Αλεποχώρι, ανάκτηση όλης της λείας και στη συνέχεια συλλήψεις σε Λουτράκι και Αθήνα.

Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί προβληματισμό και στις δύο υποθέσεις είναι η προέλευση και η κατάσταση του οπλισμού. Στην περίπτωση της Τιθορέας, σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες και φωτογραφίες, μέρος των όπλων φέρεται να είναι παλαιάς τεχνολογίας και όχι σε άριστη λειτουργική κατάσταση. Το ίδιο είχε παρατηρηθεί και στο Βελβεντό, όπου ο οπλισμός περιγράφηκε περισσότερο ως «διαθέσιμος επιχειρησιακά» παρά ως σύγχρονος εξοπλισμός επαγγελματικού εγκλήματος. Αυτό γεννά εύλογα ερωτήματα: πώς βρέθηκαν νεαροί άνθρωποι να έχουν πρόσβαση σε τέτοιου τύπου όπλα; Πρόκειται για όπλα που βρίσκονταν αποθηκευμένα επί χρόνια σε παράνομους χώρους; Υπήρχε παλαιότερο δίκτυο διακίνησης ή κρυψώνες που επαναχρησιμοποιήθηκαν; Ή μήπως οι συγκεκριμένες ομάδες απέκτησαν πρόσβαση σε ήδη υπάρχοντα αποθέματα από παλαιότερους κύκλους ένοπλης δράσης; Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να απαντούν οριστικά, όμως η εικόνα νεαρών δραστών με παλαιό στρατιωτικού τύπου οπλισμό ενισχύει την αίσθηση ότι πίσω από τέτοιες υποθέσεις,  ενδέχεται να υπάρχουν βαθύτερες διαδρομές και υποδομές που δεν έχουν πλήρως φωτιστεί.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο: πρόκειται για πραγματική αστυνομική επιτυχία ή για ελεγχόμενη επιτυχία;

Η υπόθεση της Τιθορέας έχει ένα στοιχείο που γεννά ερωτήματα: η ΕΛ.ΑΣ. δηλώνει ότι παρακολουθούσε την ομάδα επί μακρόν, ότι γνώριζε κινήσεις και ότι επενέβη μετά τη ληστεία, όχι πριν. Αυτό μπορεί να ερμηνευθεί νόμιμα ως επιχειρησιακή τακτική: άφησαν την ομάδα να εκτεθεί πλήρως ώστε να δεθεί η υπόθεση. Μπορεί όμως να αφήσει και την υποψία ότι η υπηρεσία είχε «εσωτερική πληροφόρηση» ή πολύ βαθιά γνώση των κινήσεων των δραστών.

Ωστόσο, το πιο βαρύ συμπέρασμα —ότι «κάποιος έφτιαξε τις ομάδες για να τις συλλάβει»— δεν τεκμηριώνεται από τα διαθέσιμα στοιχεία. Αυτό που τεκμηριώνεται είναι πιο περιορισμένο αλλά σοβαρό: και στις δύο περιπτώσεις νεανικές αντιεξουσιαστικές ομάδες με βαρύ οπλισμό αφέθηκαν να φτάσουν σε πολύ προχωρημένο στάδιο δράσης, και συνελήφθησαν με τρόπο που επέτρεψε στην ΕΛ.ΑΣ. να παρουσιάσει μια θεαματική επιτυχία που τόσο έχει ανάγκη η κυβέρνηση. Βέβαια την επιτυχία αυτή,  ήρθε να επισκιάσει και επισκίασε,  η διπλή απόδραση κρατουμένων σε Ρίο και Άγιο Παντελεήμονα, το ίδιο πρωινό.

Άρα, το ασφαλές συμπέρασμα είναι το εξής: η Τιθορέα μοιάζει με Βελβεντό όχι μόνο λόγω ηλικιών, ιδεολογικού περιβάλλοντος και οπλισμού, αλλά κυρίως επειδή και οι δύο υποθέσεις δημιουργούν την εικόνα μιας αστυνομίας που εμφανίζεται να γνωρίζει πολλά, αλλά να παρεμβαίνει την κατάλληλη στιγμή για μέγιστο επικοινωνιακό αποτέλεσμα. Αυτό δεν αποδεικνύει σκηνοθεσία. Αποδεικνύει όμως ότι χρειάζεται διαφάνεια: πότε ακριβώς τέθηκαν υπό παρακολούθηση, τι γνώριζαν οι αρχές πριν από τη ληστεία και γιατί δεν επενέβησαν νωρίτερα.

Θα βοηθούσε στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, εάν η ΕΛ.ΑΣ παρουσίαζε Video από την θεαματική επιχείρηση (όπως την περιέγραψαν στη συνέντευξη τύπου οι αρμόδιοι) σύλληψης των ληστών της Τιθορέας, και των εφόδων στις οικίες τους που βρέθηκαν ενοχοποιητικά στοιχεία, όπως τα δεκάδες Video που τροφοδοτεί τα ΜΜΕ κάθε Σαββατοκύριακο,  από τις επιχειρήσεις των ΟΠΚΕ σε οικίες ρομά.

Στέφανος Παπαδόπουλος

photos:news.gr-hellas journal.gr-newsit.gr-protothema.gr