Βόλος: Από βιομηχανική πρωτεύουσα της εργασίας σε πόλη χαμηλών προσδοκιών

Ο Βόλος δεν ήταν ποτέ μια τυχαία επαρχιακή πόλη. Υπήρξε για δεκαετίες η καρδιά της βιομηχανικής παραγωγής της χώρας, μια αυθεντική εργατούπολη με βαθιά παραγωγική ταυτότητα, με ισχυρό εργατικό κίνημα και με το πρώτο Εργατικό Κέντρο της Ελλάδας να ιδρύεται εδώ το 1908. Η πόλη αναπτύχθηκε πάνω στην εργασία, στη μεταποίηση, στη βιομηχανία και στην εξαγωγική δραστηριότητα.

Σήμερα όμως, πίσω από τις βιτρίνες των προεκλογικών επισκέψεων και των επικοινωνιακών δηλώσεων, κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα: η συστηματική αποβιομηχάνιση του Βόλου και η πλήρης απουσία ουσιαστικής κυβερνητικής στρατηγικής για την επανεκκίνηση της παραγωγής.

Η πιο οργανωμένη βιομηχανική περιοχή της χώρας που παραμένει υποαξιοποιημένη

Η Βιομηχανική Περιοχή Βόλου αποτελεί ακόμη και σήμερα ένα πρότυπο οργανωμένης βιομηχανικής υποδομής, αφού διαθέτει:

• πλήρες οδικό δίκτυο,
• φωτισμό,
• οργανωμένη ρυμοτομία,
• βιολογικό καθαρισμό,
• υπηρεσίες ασφάλειας,
• πρόσβαση σε λιμάνι,
• σύνδεση με το σιδηροδρομικό δίκτυο του ΟΣΕ,
• άμεση διασύνδεση με το εθνικό οδικό δίκτυο.

Και το σημαντικότερο: διοικείται επί χρόνια με σοβαρότητα και αποτελεσματικότητα από τον Σύνδεσμο Εγκατεστημένων Επιχειρήσεων, έναν φορέα που απέδειξε ότι η τοπική αυτοδιοίκηση και η επιχειρηματική κοινότητα, μπορούν να λειτουργήσουν με επαγγελματισμό και σχέδιο.

Παρά τα συγκριτικά αυτά πλεονεκτήματα, η περιοχή παραμένει χωρίς ουσιαστική κρατική στήριξη και χωρίς αναπτυξιακό σχεδιασμό εθνικής κλίμακας.

Η αποβιομηχάνιση δεν ήταν ατύχημα – ήταν πολιτική επιλογή

Τις τελευταίες δεκαετίες, διαδοχικές κυβερνήσεις αντιμετώπισαν τη βιομηχανία ως βάρος και όχι ως εθνικό πλεονέκτημα.
Η υπερφορολόγηση, το υψηλό ενεργειακό κόστος, η γραφειοκρατία, η έλλειψη χρηματοδοτικών εργαλείων και η παντελής απουσία βιομηχανικής πολιτικής οδήγησαν εκατοντάδες επιχειρήσεις είτε στο κλείσιμο είτε στη μεταφορά δραστηριοτήτων στο εξωτερικό.

Ο Βόλος πλήρωσε βαρύ τίμημα.

Βιομηχανίες που απασχολούσαν χιλιάδες εργαζόμενους έκλεισαν. Ολόκληρες οικογένειες έχασαν το εισόδημά τους. Επαγγέλματα εξαφανίστηκαν. Η τοπική αγορά συρρικνώθηκε. Νέοι άνθρωποι αναγκάστηκαν να φύγουν είτε προς την Αθήνα είτε στο εξωτερικό.

Έτσι, μια πόλη που χτίστηκε πάνω στην εργασία και την παραγωγή μετατράπηκε σταδιακά σε μια οικονομία υπηρεσιών χαμηλής απόδοσης, εποχικής απασχόλησης και μειωμένων προοπτικών.

Ο Βόλος από εργατούπολη κινδυνεύει να παγιωθεί ως φτωχούπολη.

Η σιδηροδρομική και λιμενική σύνδεση παραμένουν αναξιοποίητες

Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα κρατικής αδιαφορίας είναι η ανεκμετάλλευτη σύνδεση της ΒΙΠΕ με τον ΟΣΕ και το λιμάνι του Βόλου.

Σε οποιαδήποτε σοβαρή ευρωπαϊκή βιομηχανική οικονομία, μια τέτοια τετραπλή υποδομή — βιομηχανική περιοχή, λιμάνι και σιδηρόδρομος, πλησίον του δικτύου της εθνικής οδού — θα αποτελούσε εθνικό στρατηγικό κόμβο logistics και μεταποίησης.

Στον Βόλο όμως, οι δυνατότητες αυτές παραμένουν ουσιαστικά ανενεργές, χωρίς επενδύσεις, χωρίς αναβάθμιση, χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο διασύνδεσης και εμπορευματικής αξιοποίησης.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η πόλη χάνει καθημερινά ανταγωνιστικότητα,  απέναντι σε άλλες περιοχές των Βαλκανίων που προσφέρουν καλύτερα κίνητρα και χαμηλότερο λειτουργικό κόστος.

Οι τοπικοί βουλευτές περιορίζονται στις φωτογραφίες

Το πλέον απογοητευτικό στοιχείο είναι η πολιτική διαχείριση του ζητήματος.

Εδώ και χρόνια, οι τοπικοί κυβερνητικοί βουλευτές εμφανίζονται στις επιχειρήσεις μόνο σε προεκλογικές περιόδους, με φωτογραφίες, χαμόγελα και γενικόλογες εξαγγελίες περί «ανάπτυξης» και «στήριξης της επιχειρηματικότητας».

• Στην πράξη όμως:
• δεν διεκδικήθηκαν ειδικά φορολογικά κίνητρα,
• δεν μειώθηκε το ενεργειακό κόστος,
• δεν προωθήθηκε ειδικό καθεστώς ενίσχυσης βιομηχανιών,
• δεν ενεργοποιήθηκαν ουσιαστικά αναπτυξιακά εργαλεία,
• δεν ολοκληρώθηκαν κρίσιμες υποδομές,
• δεν υπήρξε κανένα ολοκληρωμένο σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης της Μαγνησίας.

Η πολιτική εκπροσώπηση του τόπου περιορίστηκε στη διαχείριση εντυπώσεων και όχι στην παραγωγή αποτελέσματος.

Ο Βόλος χρειάζεται βιομηχανική επανεκκίνηση – όχι επικοινωνία

Η επαναφορά της παραγωγικής ζωής στον Βόλο δεν είναι ζήτημα τοπικού χαρακτήρα. Είναι εθνική ανάγκη.

Απαιτούνται άμεσα:

• φορολογικά κίνητρα για εγκατάσταση νέων βιομηχανιών,
• επιδότηση ενεργειακού κόστους,
• αναβάθμιση της σιδηροδρομικής σύνδεσης,
• ενεργοποίηση του λιμανιού ως εμπορευματικού κόμβου,
• fast track αδειοδοτήσεις,
• χρηματοδοτικά εργαλεία για παραγωγικές επενδύσεις,
• ειδικό αναπτυξιακό καθεστώς για τη ΒΙΠΕ Βόλου.
• Επανεκκίνηση της τεχνικής εκπαίδευσης των μαθητών, ειδικοτήτων εφαρμοστών, μηχανοτεχνιτών, τορναδόρων

Διότι χωρίς παραγωγή δεν υπάρχει πραγματική ανάπτυξη.
Χωρίς βιομηχανία δεν υπάρχουν σταθερές και αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας.
Και χωρίς εργασία, καμία κοινωνία δεν μπορεί να κρατήσει ζωντανή τη μεσαία τάξη και τη νέα γενιά.

Ο Βόλος δεν ζητά προνόμια.
Ζητά αυτό που του στέρησαν επί δεκαετίες: σοβαρό σχέδιο, πολιτική βούληση και πραγματική στήριξη της παραγωγής.

Άγγελος Αγραφιώτης

Πολιτευτής ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ 

Μαγνησίας