Υπάρχει λύση για το πρόβλημα με τους Ρομά;

Η έκθεση της ΕΛΑΣ, για το σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα το 2024, είναι σαφής. Διαλύει κάποιους διαχρονικούς μύθους αλλά ταυτόχρονα επιβεβαιώνει και διαχρονικά στερεότυπα.

Στις εγκληματικές ομάδες που επιδίδονται σε κλοπές και διαρρήξεις κυριαρχούν, με συντριπτικό ποσοστό (76,26%) άτομα με ελληνική υπηκοότητα. Το 18,7% των ενεργειών γίνονται από αλλοδαπούς. Και οι υπόλοιπες διαπράττονται από μικτές ομάδες Ελλήνων και αλλοδαπών.

Οι ελληνικές εγκληματικές ομάδες αποτελούνται σε ποσοστό 76,69% από Ρομά. Και σχεδόν οι μισές από τις ομάδες των αλλοδαπών έχουν ως μέλη Αλβανούς. Ακολουθούν Γεωργιανοί, Ρουμάνοι, Αλγερινοί, Σέρβοι, Τούρκοι. Και οι Πακιστανοί με ποσοστό 3,70% αν και στο εθνικό μας θυμικό οι άνθρωποι που προέρχονται από εκείνη τη χώρα θεωρούνται οι πλέον ανεπιθύμητοι, προφανώς λόγω πολιτισμικών χαρακτηριστικών. Επίσης τα άτομα από την υποσαχάρια Αφρική διεγείρουν αισθήματα ανησυχίας ή και φόβου αν και, όπως δείχνουν τα στοιχεία, δεν έχουν συμμετοχή σε σοβαρές εγκληματικές ενέργειες. Προφανώς η έφεση προς το έγκλημα ενισχύεται και από την πυκνότητα των πληθυσμών. Στη χώρα υπάρχουν μεγάλοι πληθυσμοί από Αλβανούς, Ρουμάνους, Γεωργιανούς. Είναι λογικό να έχουν και μεγαλύτερη επιρροή στη διαμόρφωση των εγκληματικών δεικτών.

Ομως ας παρατηρήσουμε πιο προσεκτικά τους Ρομά που, βάσει των στοιχείων, είναι υπεύθυνοι για το μεγαλύτερο ποσοστό κλοπών και διαρρήξεων που σημειώνονται στη χώρα. Ο λόγος που συμβαίνει αυτός είναι προφανής. Κάθε κοινωνική ομάδα που περιθωριοποιείται και ζει σε συνθήκες γκέτο, διακρίνεται από υψηλή ροπή προς την εγκληματικότητα. Η περιθωριοποίηση των Ρομά βασίζεται σε δύο πυλώνες. Ο ένας είναι η πολιτισμική τους ιδιαιτερότητα καθώς θεωρούν την ενσωμάτωση ως απειλή για την ιδιοσυστασία τους. Για παράδειγμα πολλοί φοβούνται ότι αν μορφωθούν τα παιδιά τους θα εγκαταλείψουν την κοινότητα. Ο δεύτερος πυλώνας είναι η αποξένωση που επιβάλλεται από την υπόλοιπη κοινωνία. Διαχρονικά, εδώ και αιώνες, οι Ρομά είναι οι ανεπιθύμητοι που ζουν στην άκρη των πόλεων ή σε περιχαρακωμένους καταυλισμούς όπου ξένος δεν τολμάει να πατήσει.

Ετσι, λοιπόν, η καταφυγή προς το έγκλημα είναι μία μηχανιστική, σχεδόν αυτόματη διαδικασία. Ο ποινικός κολασμός αποδείχθηκε ανεπαρκής. Βγαίνουν από τη φυλακή και ανεβάζουν βίντεο στο TikTok. Ούτε οι ευκαιριακές επιχειρήσεις της Αστυνομίας αποδίδουν. Συχνά τα κλοπιμαία, τα όπλα και τα ναρκωτικά μεταφέρονται σε ασφαλείς κρυψώνες, ακόμα και μακριά από τον καταυλισμό. Και από την άλλη, οι πολιτικές ενσωμάτωσης με τα επιδόματα δεν αποδίδουν. Αντιθέτως, σύμφωνα με την εμπειρία και άλλων χωρών, ειδικά της Ισπανίας, η επιδοματική πολιτική ενισχύει την παραμονή στο περιθώριο. Παίρνεις επίδομα. Δεν χρειάζεται να κάνεις και πολλά ώστε να γίνεις κομμάτι της λειτουργικής κοινωνίας.

Συνεπώς υπάρχει πρόβλημα. Σε πολλά σημεία κάνουμε λάθος. Τα επιδόματα και τα αποσπασματικά προγράμματα δεν λύνουν το πρόβλημα. Το επιδεινώνουν.

Και τι πρέπει να γίνει; Οι πολιτικές που ακολούθησαν στην Ισπανία και στην Πορτογαλία δείχνουν ένα δρόμο που, τουλάχιστον, βγάζει σε καλύτερο σημείο από εκεί που οδηγεί ο δικός μας τρόπος. Εκεί έκαναν τα εξής:

Διέλυσαν μεγάλους καταυλισμούς διασπείροντας τους πληθυσμούς σε διαφορετικές περιοχές με τη διάθεση κοινωνικών κατοικιών. Κοινώς έφυγαν από την παράγκα και μπήκαν σε σπίτια.
Επιδόματα διατίθενται μόνο αν ο δικαιούχος είναι σε πρόγραμμα επαγγελματικής εκπαίδευσης. Και αν κρίνεται ικανός για εργασία, τα επιδόματα διακόπτονται. Κάθε Ρομά ικανός προς εργασία παρακολουθείται από σύμβουλο.

Το κράτος συνεργάστηκε με μεγάλες επιχειρήσεις που έλαβαν οικονομικά κίνητρα για την πρόσληψη Ρομά. Υπολογίζεται ότι το 40% των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα (80.000 άτομα) βρήκε νόμιμη απασχόληση.

Τα παιδιά παρακολουθούν την υποχρεωτική εκπαίδευση υπό επίβλεψη. Επιβλέπεται από κρατικό φορέα και όχι από το σχολείο η μεταφορά και η παρουσία τους.

Ολα αυτά χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα Acceder και γενναία κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2000 και είναι ακόμα σε ισχύ. Και το κυριότερο: οι Ισπανοί δεν αντιμετωπίζουν τους Ρομά ως πολιτισμικό πρόβλημα, αλλά ως συνέπεια κοινωνικών ανισοτήτων.

Και εμείς τι κάνουμε; Η αλήθεια είναι ότι εδώ και δύο δεκαετίες στην Ελλάδα «τρέχουν» αρκετά προγράμματα. Ομως όπως παρατηρεί η αρμόδια ευρωπαϊκή υπηρεσία για τους Ρομά, οι ενέργειες είναι αποσπασματικές. Δεν υπάρχει ένα συνολικό σχέδιο ενσωμάτωσης με παρεμβάσεις στο θέμα της κατοικίας και της απασχόλησης. Βέβαια, όπως κάποτε μου είχε εξομολογηθεί πολιτικός με θεσμική εμπλοκή στο θέμα, αν πεις στην Ελλάδα ότι θα αυξήσεις τις δαπάνες για τους Ρομά, θα φτιάξεις σπίτια κ.λ.π. θα βρεθείς στο στόχαστρο μεγάλου κομματιού της κοινωνίας. Ναι, τον πίστεψα. Και έτσι συνεχίζουμε. Ο καταυλισμός μεγαλώνει, το TikTok γεμίζει βίντεο, η Αστυνομία κάνει επιχειρήσεις για τις κάμερες και ο πολιτικός που θα τολμήσει να πει την αλήθεια περιμένει ακόμα. Στο μεταξύ, κάπου στην Ισπανία, ένας Ρομά πηγαίνει στη δουλειά του.

ΚΩΣΤΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΗΣ

news247.gr