Δειλή, μοιραία και άβουλη Ευρώπη

Η Ευρώπη για άλλη μια φορά αποδεικνύεται κατώτερη των περιστάσεων. Το ίδιο το γεγονός ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπόρεσαν να εξαπολύσουν έναν πόλεμο που απειλεί με ευρύτερη αποσταθεροποίηση μια ολόκληρη περιοχή, ήδη έχει επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και ήδη προκύπτουν άμεσοι κίνδυνοι και για χώρες-μέλη της Ένωσης, είναι μια ακόμη αποτυχία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να είναι ένας πόλος σταθερότητας και ειρήνης στον κόσμο.

Το ίδιο είχε γίνει όταν η Ευρώπη, παρότι ήταν τμήμα της διαπραγμάτευσης και παρότι είχε άμεσο και μεγάλο κόστος δεν έκανε πραγματική προσπάθεια να αποτρέψει τον πόλεμο στην Ουκρανία, ούτε συνέβαλε στο αξιοποιηθούν οι όποιες ευκαιρίες υπήρξαν για εκεχειρία και στροφή στις διαπραγματεύσεις. Ακόμη χειρότερα, φάνηκε σε ορισμένες στιγμές, ιδίως πιο πρόσφατα, να επιδιώκει την παράταση του πολέμου περισσότερο και από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το ίδιο είχε γίνει όταν με αφορμή την 7^η Οκτωβρίου η «Ενωμένη Ευρώπη» δεν είδε αυτό που ήταν προφανές εξαρχής, ότι δηλαδή το Ισραήλ δεν θα προχωρούσε απλώς σε τιμωρητικά χτυπήματα αλλά θα αξιοποιούσε τη συγκυρία και το κλίμα για να ξεδιπλώσει μία βία που μόνο ως γενοκτονική μπορεί να χαρακτηριστεί, με αποτέλεσμα να δώσει ουσιαστικά την πλήρη συναίνεσή της στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα.

Τώρα κάθεται αμήχανη και παρακολουθεί έναν πόλεμο που η ίδια δεν τον επιδίωξε, ο οποίος διέκοψε διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν στην οποία η ίδια είχε παίξει σημαντικό ρόλο όταν αρχικά διατυπώθηκε. Εναν πόλεμο που αυτή τη στιγμή δεν έχει άλλο ορίζοντα από τη μεγάλη αναστάτωση στις αγορές ενέργειας – κάτι που επηρεάζει την ΕΕ πολύ περισσότερο από τις ΗΠΑ καθώς εισάγει πετρέλαιο και φυσικό αέριο –, τον κίνδυνο ενός κύματος τρομοκρατίας και ήδη το ενδεχόμενο τα ιρανικά αντίποινα να απειλήσουν χώρες-μέλη της Ένωσης όπως η Κύπρος και η Ελλάδα.

Και μπορεί να τρέχει πίσω από τη φωτιά, π.χ. με χώρες μέλη να στέλνουν πολεμικά πλοία και αεροσκάφη για να βοηθήσουν στην άμυνα απέναντι στα ιρανικά αντίποινα, αλλά το κάνουν όχι επειδή στηρίζουν αυτόν τον πόλεμο, αλλά ακριβώς επειδή δεν έκαναν τίποτα για να τον αποτρέψουν.

Ακόμη χειρότερα, βγαίνει μια χώρα μέλος της Ένωσης, η Ισπανία, δηλώνει ότι δεν επιθυμεί να χρησιμοποιηθούν νατοϊκές βάσεις στο έδαφός της για τις πολεμικές επιχειρήσεις γιατί δεν επιθυμεί εμπλοκή στον πόλεμο, ακούει ευθείες απειλές για οικονομικό εμπάργκο από τον πρόεδρο των ΗΠΑ και οι ηγεσίες της υπόλοιπης Ευρώπης… κοιτάζουν αλλού.

Για να μην αναφερθώ στο ότι ένα μέρος του ευρωπαϊκού πολιτικού δυναμικού βλέπει με καλό μάτι αυτού του είδους τους πολέμους, παραβλέποντας το ότι δεν έχουν σχέδιο και ότι κινδυνεύουν να δημιουργήσουν περισσότερα προβλήματα από αυτά που υποτίθεται ότι προτίθενται να λύσουν.

Και βέβαια έχουμε μια Ευρώπη που βλέπει να καταρρέει το οικοδόμημα του διεθνούς δικαίου, με πολέμους που κηρύσσονται με το ηγεμονικό «έτσι θέλω» και μένει  βουβή και άπραγη. Η ίδια Ευρώπη που – ανεξαρτήτως των ευθυνών που έχει για τη μη αποτροπή της – ορθότατα από την πρώτη στιγμή καταδίκασε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ακριβώς για αυτόν τον λόγο: ότι ήταν μια παράνομη πολεμική επιχείρηση που παραβίαζε κατάφωρα το διεθνές δίκαιο, την εδαφική ακεραιότητα και την εθνική κυριαρχία της Ουκρανίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλα αυτά συνδυάζονται με το αναπτυξιακό «λαχάνιασμα» και την οικονομική στασιμότητα της Ευρώπης, την έρπουσα κρίση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου και την ολοένα και μεγαλύτερη κρίση ηγεσίας στην Ευρώπη που αφήνει διαρκώς χώρο στην Ακροδεξιά να σηκώνει κεφάλι και να εκμεταλλεύεται ένα γενικό κλίμα κρατικής αυθαιρεσίας και βαναυσότητας.

Η επικίνδυνη αυτή πορεία και ηθική καθίζηση δεν μπορεί δε παρά να συνδυαστεί με τις δυνάμεις, ιδίως του κέντρου και της κεντροδεξιάς που διαχειρίζονται κατά κύριο λόγο τις τύχες τις Ευρώπης και που ευθύνονται για αυτή την απουσία ουσιαστικού στρατηγικού προσανατολισμού για όλες τις κεντρικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση.

Αυτό σημαίνει ότι εάν πρόκειται να υπάρξει ελπίδα, αυτή δεν μπορεί παρά να προκύψει από μια συνολικότερη αλλαγή και πολιτικών συσχετισμών στην Ευρώπη, με την άνοδο δυνάμεων που να επικοινωνούν με τις πραγματικές ανάγκες των κοινωνιών και που θα ξαναδημιουργήσουν την Ευρώπη με τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη. Στοίχημα που θα παιχτεί, σε τελική ανάλυση στο εσωτερικό κάθε κράτους-μέλους. Της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης.

in.gr