Επιμένει στη Γαλάζια Πατρίδα η Τουρκία με νομοσχέδιο για «κατοχύρωση θαλάσσιων δικαιοδοσιών σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο»

Θεσμικό «μανδύα» επιχειρεί να προσδώσει η Άγκυρα στις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, προαναγγέλλοντας μέσω διαρροών την προώθηση νόμου για «κατοχύρωση θαλάσσιων δικαιοδοσιών σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο».

Χωρίς ακόμη να είναι γνωστό τι ακριβώς θα περιλαμβάνει αυτό το νομοσχέδιο, οι πληροφορίες από την Άγκυρα αναφέρουν ότι θα πρόκειται για ρυθμίσεις που θα ορίζουν μέτρα προστασίας και ελέγχου δραστηριοτήτων σε όλες τις θαλάσσιες ζώνες, την υφαλοκρηπίδα όπως την αντιλαμβάνεται η Άγκυρα, αλλά και «θαλάσσιες περιοχές με ειδικό καθεστώς», οι οποίες θα ορίζονται μονομερώς με απόφαση του ίδιου του Προέδρου της χώρας.

Η πρώτη εκτίμηση είναι ότι η Τουρκία θα εντάξει στο νομοσχέδιο και θα επισημοποιήσει τον χάρτη του Ινστιτούτου DEHUCAM για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της χώρας, ο οποίος έχει ήδη κατατεθεί στην πλατφόρμα MSPglobal της UNESCO ως απάντηση στη δημοσιοποίηση του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού από την Ελλάδα.

Ο χάρτης, τον οποίο είχε παρουσιάσει η τουρκική πλευρά, περιλαμβάνει όλο το πλαίσιο των διεκδικήσεων της Τουρκίας σε θαλάσσιες ζώνες: τη μέση γραμμή μεταξύ ηπειρωτικών ακτών στο Αιγαίο (αγνοώντας τα ελληνικά νησιά), τις λεγόμενες γκρίζες ζώνες (νησιά και νησίδες αμφισβητούμενης κυριαρχίας), την επίκληση του τουρκολιβυκού μνημονίου, καθώς και της «συμφωνίας» της Τουρκίας με το ψευδοκράτος και τον χάρτη που μονομερώς κατέθεσε στον ΟΗΕ με την επιστολή του Μαρτίου 2020, στον οποίο αποτυπώνονται αυθαίρετα τα «εξωτερικά όρια» της τουρκικής ΑΟΖ (επικαλύπτοντας σχεδόν το σύνολο της ελληνικής και κυπριακής ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο).

Επίσης, θεσπίζονται και δύο θαλάσσια πάρκα: ένα στην περιοχή του Καστελόριζου, με το οποίο αποκόπτεται το ελληνικό νησί, και ένα στο βόρειο Αιγαίο, που εισχωρεί μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου, αποκόπτοντας τον ενιαίο θαλάσσιο χώρο.

Η εφημερίδα Μιλιέτ, που έχει αποκαλύψει λεπτομέρειες των κινήσεων της τουρκικής πλευράς, επισημαίνει ότι η Τουρκία με αυτόν τον νόμο δεν προχωρά πέρα από την ισχύουσα κατάσταση, αλλά αποτρέπει την παραβίαση των δικαιωμάτων της στη «Γαλάζια Πατρίδα», ιδίως των δικαιωμάτων της στο Αιγαίο. «Θεμελιώνει νομικά τη θέση της στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και δημιουργεί μια νομική βάση σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο έναντι μελλοντικής επιδίωξης δημιουργίας τετελεσμένων».

Και η Μιλιέτ επιμένει ότι με τον νόμο αυτό «όλες οι δραστηριότητες που αφορούν τον βυθό και το υπέδαφος στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, καθώς και όλες οι οικονομικές, επιστημονικές και περιβαλλοντικές δραστηριότητες στην τουρκική ΑΟΖ, υπόκεινται στην έγκριση της Τουρκίας».

Επίσης, μεγάλο ερωτηματικό είναι τι ακριβώς είναι αυτές οι «θαλάσσιες περιοχές με ειδικό καθεστώς» που θα κηρύσσει ο πρόεδρος της Τουρκίας σε περιοχές όπου δεν έχει ακόμη κηρυχθεί ΑΟΖ. Πιθανόν η τουρκική πλευρά, με τον τρόπο αυτό, θέλει να επιβάλει εμμέσως και χωρίς κανένα νομικό υπόβαθρο μια ειδική κατηγορία θαλάσσιων ζωνών, όπου ουσιαστικά θα ασκεί έλεγχο χωρίς να υπάρχει οριοθετημένη ΑΟΖ.

Η πρωτοβουλία της Τουρκίας έρχεται ως αποτέλεσμα της πίεσης και στο εσωτερικό της χώρας, προκειμένου να υπάρξει αντίδραση σε μια σειρά κινήσεων της Ελλάδας το τελευταίο διάστημα, όπως είναι ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, τα Θαλάσσια Πάρκα, οι παραχωρήσεις στην CHEVRON, η ενίσχυση της αμυντικής θωράκισης της χώρας με αξιοποίηση της Καρπάθου και της Λήμνου.

Επίσης, η Τουρκία θεωρεί ότι το επόμενο διάστημα θα υπάρξει εντατικοποίηση του ενδιαφέροντος για έργα διασύνδεσης (ηλεκτρικής και τηλεπικοινωνιών) και έτσι θα πρέπει να κινηθεί εγκαίρως για να αποτρέψει «τετελεσμένα».

Ο στόχος της τουρκικής πλευράς είναι να προσδώσει θεσμική βαρύτητα στο πλαίσιο των διεκδικήσεών της, κάτι που αναμένεται να περιπλέξει τις όποιες προσπάθειες συνομιλιών γίνουν στο πλαίσιο και του Πολιτικού Διαλόγου (που παραμένει παγωμένος σε ό,τι αφορά το κεφάλαιο της οριοθέτησης), αλλά και επί του πεδίου να υπάρχει «νομικό πλαίσιο», το οποίο θα επικαλείται πλέον η Άγκυρα για παρεμβάσεις σε περίπτωση άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας σε περιοχές για τις οποίες η Τουρκία διατηρεί διεκδικήσεις και οι οποίες, σε ό,τι αφορά την υφαλοκρηπίδα, φθάνουν μέχρι το μέσο του Αιγαίου.