Σε καθεστώς έντονης εξάρτησης από εξωτερικούς συνεργάτες φαίνεται πως λειτουργεί μεγάλο μέρος του δημόσιου τομέα όσον αφορά τον εσωτερικό έλεγχο, σύμφωνα με τα ευρήματα της νέας έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Η εικόνα που αποτυπώνεται προκαλεί προβληματισμό, καθώς περισσότεροι από έξι στους δέκα δημόσιους φορείς καταφεύγουν σε εξωτερικούς αναδόχους είτε για την υποστήριξη είτε ακόμη και για την πλήρη λειτουργία των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου. Συγκεκριμένα, το 31,63% αξιοποιεί εξωτερικούς συνεργάτες υποστηρικτικά, ενώ το 32,81% έχει αναθέσει εξ ολοκλήρου τη λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου σε τρίτους.

Από τους 666 φορείς που εξετάστηκαν, οι 385 προχώρησαν σε αναθέσεις προς συνολικά 99 εξωτερικούς αναδόχους, με τη συνολική αξία των συμβάσεων να αγγίζει τα 8,9 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει πως σε αρκετές περιπτώσεις η επιλογή αυτής της πρακτικής δεν τεκμηριώνεται επαρκώς.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι στις περιπτώσεις όπου ο εσωτερικός έλεγχος είχε ανατεθεί πλήρως σε εξωτερικούς συνεργάτες, δεν καταγράφηκε ούτε μία αρνητική γνώμη σε σύνολο 152 εκθέσεων. Αντίθετα, όταν ο έλεγχος ασκείται από εσωτερικές δομές ή με περιορισμένη υποστήριξη εξωτερικών συνεργατών, εμφανίζονται αρνητικές αξιολογήσεις και επιφυλάξεις. Μάλιστα, στις περιπτώσεις εξωτερικής ανάθεσης, οι γνώμες με επιφύλαξη άγγιξαν περίπου το 60%.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τις διαδικασίες ανάθεσης. Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου 9 στα 10 έργα δόθηκαν μέσω απευθείας ανάθεσης, ενώ σχεδόν το 16% των φορέων δεν αιτιολόγησε επαρκώς την επιλογή αυτής της διαδικασίας. Σε επίπεδο οικονομικού αντικειμένου, το 85% της συνολικής αξίας των συμβάσεων ανατέθηκε χωρίς διαγωνιστική διαδικασία.

Τα δεδομένα δείχνουν επίσης έντονη συγκέντρωση της αγοράς. Ένας μόνο ανάδοχος συγκέντρωσε περίπου το 15% των συμβάσεων και το 19% της συνολικής αξίας τους, ενώ οι οκτώ μεγαλύτεροι ανάδοχοι απορρόφησαν το 65,5% τόσο του πλήθους όσο και της αξίας των συμβάσεων. Οι υπόλοιποι 91 ανάδοχοι μοιράστηκαν το 45% των έργων και αντίστοιχο ποσοστό της αξίας τους.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο θέτει σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο είναι πρακτικά και οικονομικά εφικτό μικρές επιχειρήσεις να αναλαμβάνουν ελεγκτικά έργα σε ολόκληρη τη χώρα, με σχεδόν ομοιόμορφο κόστος και χωρίς ουσιαστική διαφοροποίηση ανάλογα με τις ανάγκες κάθε φορέα — είτε πρόκειται για δήμους, νοσοκομεία, πανεπιστήμια ή νησιωτικές περιοχές.

Στην έκθεσή του, το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο προειδοποιεί για τον κίνδυνο ελέγχων «φασόν», επισημαίνοντας ότι η μεγάλη συγκέντρωση αναθέσεων σε λίγους αναδόχους ενδέχεται να οδηγεί σε επαναλαμβανόμενα πρότυπα ελέγχου χωρίς ουσιαστική προσαρμογή στις ιδιαιτερότητες κάθε φορέα.

Τα προβλήματα, πάντως, δεν σταματούν εκεί. Η έκθεση καταγράφει σοβαρές αδυναμίες στα Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου του Δημοσίου: μόλις το 19% των φορέων διαθέτει ολοκληρωμένα και λειτουργικά συστήματα, ενώ το 81% παραμένει σε ανεπαρκές στάδιο. Η καταγραφή διαδικασιών είναι ελλιπής, οι Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου παραμένουν υποστελεχωμένες και σημαντικές λειτουργικές αδυναμίες εντοπίζονται στην αξιολόγηση κινδύνων, στον έλεγχο προϋπολογισμών και στην αξιοπιστία οικονομικών αναφορών.

Το συνολικό συμπέρασμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι σαφές: παρά επιμέρους βελτιώσεις, τα Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου στον δημόσιο τομέα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανώριμα και ανεπαρκή, απαιτώντας ουσιαστικές παρεμβάσεις και ενίσχυση των μηχανισμών διαφάνειας και λογοδοσίας.

edolio5.gr