Αγραφιώτης:Η Βουλή δεν είναι οικογενειακό κτήμα – Κι όμως, κάποιοι την κληρονομούν από τον μπαμπά τους! – Σταματήστε να τους ψηφίζετε

Από τον πατέρα στον γιο και από τη μητέρα στην κόρη. Πολιτικά επώνυμα, εκλογικές πελατείες και κομματικά τζάκια που επιβιώνουν επί δεκαετίες. Στην Ελλάδα μπορεί να αλλάζουν οι κυβερνήσεις, τα συνθήματα και οι αρχηγοί, αλλά ένα πράγμα παραμένει εντυπωσιακά σταθερό: η οικογενειοκρατία.

 

Στην Ελλάδα δεν χρειάζεται πάντα να ξεκινήσεις από την κοινωνία για να φτάσεις στην πολιτική. Μερικές φορές αρκεί να ξεκινήσεις από το σωστό οικογενειακό σαλόνι.

Να έχεις το κατάλληλο επίθετο. Να έχεις πατέρα πρώην βουλευτή, υπουργό ή κομματικό παράγοντα. Να έχεις μεγαλώσει ανάμεσα σε πολιτικά γραφεία, κομματικές συγκεντρώσεις, τηλεφωνήματα παραγόντων και γνωριμίες που οι υπόλοιποι πολίτες δεν πρόκειται να αποκτήσουν ποτέ.

Και, όταν έρθει η ώρα, να εμφανιστείς ως το «νέο πρόσωπο» που θα ανανεώσει την πολιτική ζωή του τόπου!

 

Νέο πρόσωπο, παλιό επώνυμο. Νέος υποψήφιος, παλιός πολιτικός μηχανισμός. Νέα γενιά, ίδια οικογενειακή επιχείρηση.

Αυτή είναι μία από τις μεγάλες αντιφάσεις της ελληνικής δημοκρατίας.

 

Οι αριθμοί που χαλούν το αφήγημα της ανανέωσης

Το φαινόμενο δεν αποτελεί απλώς κακόβουλο σχόλιο ή δημοσιογραφική υπερβολή.

Έρευνα του Vouliwatch, που δημοσιοποιήθηκε το 2019, είχε καταγράψει 40 βουλευτές με οικογενειακούς δεσμούς με παλαιότερους βουλευτές ή υπουργούς.

Από αυτούς, 29 ανήκαν στη Νέα Δημοκρατία, πέντε στον ΣΥΡΙΖΑ, πέντε στο Κίνημα Αλλαγής και ένας στο ΚΚΕ.

Δηλαδή, περίπου ένας στους οκτώ βουλευτές εκείνης της περιόδου είχε τέτοιου είδους οικογενειακή σύνδεση.

Και αν ανατρέξουμε στην πρώτη Βουλή της Μεταπολίτευσης, το 1974, οι αντίστοιχες περιπτώσεις έφταναν τις 80!

Μισός αιώνας πέρασε, η Ελλάδα άλλαξε, οι πολίτες άλλαξαν, οι ανάγκες της κοινωνίας άλλαξαν.

Τα πολιτικά τζάκια, όμως, αρνούνται πεισματικά να σβήσουν.

 

Νέα Δημοκρατία: Το πολιτικό επίθετο ως οικογενειακή παρακαταθήκη

Η Νέα Δημοκρατία διαθέτει ορισμένες από τις πιο αναγνωρίσιμες πολιτικές δυναστείες της χώρας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι γιος του πρώην πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Η Ντόρα Μπακογιάννη επίσης. Ο Κώστας Μπακογιάννης, γιος της Ντόρας, ακολούθησε την πολιτική διαδρομή μέσα από την Αυτοδιοίκηση και σύμφωνα με δημοσιεύματα,  ο Κυριάκος Μητσοτάκης ετοιμάζει τον γιο του Κωνσταντίνο για είσοδο στην πολιτική..

Τρεις γενιές πολιτικής παρουσίας.

Στην ίδια παράταξη, η Όλγα Κεφαλογιάννη είναι κόρη του πρώην υπουργού Γιάννη Κεφαλογιάννη. Ο Χρίστος Δήμας είναι γιος του Σταύρου Δήμα. Ο Χρήστος Δερμεντζόπουλος είναι γιος του Αλέξανδρου Δερμεντζόπουλου.

Ο Κώστας Σκρέκας είναι γιος του πρώην υπουργού Θεόδωρου Σκρέκα. Ο Δημήτρης Κούβελας είναι γιος του Σωτήρη Κούβελα. Ο Ιάσων Φωτήλας είναι γιος του Ασημάκη Φωτήλα.

Και ο κατάλογος συνεχίζεται…

Στα Τρίκαλα, ο Μικέλης Χατζηγάκης, γιος του Σωτήρη Χατζηγάκη, έχει επίσης διεκδικήσει κοινοβουλευτική έδρα.

Είναι εντυπωσιακό. Σε μια χώρα όπου χιλιάδες νέοι επιστήμονες δυσκολεύονται να βρουν την πρώτη τους επαγγελματική ευκαιρία, στην πολιτική φαίνεται ότι το οικογενειακό βιογραφικό μπορεί να είναι πολύ ισχυρότερο από ένα μεταπτυχιακό.

Δεν σημαίνει ότι όλα αυτά τα πρόσωπα είναι ανίκανα. Σημαίνει, όμως, ότι ξεκινούν από διαφορετική αφετηρία.

Και αυτό είναι ένα τεράστιο ζήτημα δημοκρατικής ισότητας.

 

ΠΑΣΟΚ: Ο σοσιαλισμός που περνάει από γενιά σε γενιά

Αν η Νέα Δημοκρατία διαθέτει ιστορικά πολιτικά τζάκια, το ΠΑΣΟΚ δεν έχει κανέναν λόγο να αισθάνεται αδικημένο στον σχετικό ανταγωνισμό.

Η οικογένεια Παπανδρέου αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικής διαδοχής στη σύγχρονη Ελλάδα.

Γεώργιος Παπανδρέου. Ανδρέας Παπανδρέου. Γιώργος Παπανδρέου.

Τρεις γενιές, τρεις πρωθυπουργοί, ένα επώνυμο που συνδέθηκε με την εξουσία για δεκαετίες. Μάλιστα, η οικογένεια Παπανδρέου αποτελεί ιδιαίτερα χαρακτηριστικό παράδειγμα : τρεις γενιές πρωθυπουργών και δύο γιοι του Ανδρέα Παπανδρέου με κοινοβουλευτική παρουσία, ο Γιώργος στην ελληνική Βουλή και ο Νίκος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Και ήδη δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου, γιος του Γιώργου, ενδέχεται να επιχειρήσει τη δική του είσοδο στην κεντρική πολιτική σκηνή.

Ακολουθεί η Νάντια Γιαννακοπούλου, κόρη του πρώην βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Γιάννη Γιαννακόπουλου.

Η Νάγια Γρηγοράκου, κόρη του Λεωνίδα Γρηγοράκου.

Ο Στέφανος Παραστατίδης, γιος του πρώην βουλευτή Θόδωρου Παραστατίδη.

Ο Θανάσης Γλαβίνας, γιος του Γιάννη Γλαβίνα.

Και φυσικά ο Λευτέρης Καρχιμάκης, γιος του πρώην υφυπουργού και γραμματέα του ΠΑΣΟΚ Μιχάλη Καρχιμάκη.

Ο τελευταίος αποτελεί μια εξαιρετικά χαρακτηριστική περίπτωση της νέας γενιάς στελεχών που έχουν μεγαλώσει μέσα στην πολιτική παράδοση της οικογένειάς τους.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία: όταν επί δεκαετίες ένα κόμμα εμφανίζει ξανά και ξανά παιδιά πρώην βουλευτών, εύλογα γεννιέται ένα ερώτημα.

Δεν υπάρχουν άξιοι νέοι έξω από τα πολιτικά σπίτια; Δεν υπάρχουν επιστήμονες, εργαζόμενοι, επιχειρηματίες, εκπαιδευτικοί ή άνθρωποι της καθημερινότητας που να αξίζουν την ίδια ευκαιρία;

Ή μήπως το πολιτικό σύστημα προτιμά εκείνους που έχουν ήδη το κλειδί της κομματικής πόρτας;

 

Και η Αριστερά δεν εξαιρείται από την κριτική

Θα ήταν άδικο να παρουσιάσουμε την οικογενειοκρατία ως αποκλειστικό προνόμιο των δύο παραδοσιακών κομμάτων εξουσίας.

Στον χώρο της Αριστεράς καταγράφονται επίσης πολιτικές οικογενειακές συνδέσεις, έστω και σε μικρότερη κλίμακα.

Ο πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας και ο Γιώργος Τσίπρας έχουν συγγενική σχέση. Η Μαρία Κουβέλη, κόρη του πρώην υπουργού και ιστορικού στελέχους της ανανεωτικής Αριστεράς Φώτη Κουβέλη, έχει επίσης εμφανιστεί στην πολιτική και εκλογική δραστηριότητα.

Η Αριστερά, λοιπόν, δεν μπορεί να διεκδικεί αυτομάτως πιστοποιητικό απαλλαγής από τις οικογενειακές πολιτικές διαδρομές.

Βεβαίως, η ύπαρξη συγγένειας δεν αποδεικνύει από μόνη της ούτε ευνοιοκρατία ούτε κομματική προστασία. Αλλά όποιος μιλά για ισότητα ευκαιριών οφείλει να εξετάζει με την ίδια αυστηρότητα και το δικό του πολιτικό περιβάλλον.

 

Οι ψηφοφόροι δεν είναι προίκα!

Το πιο σοβαρό ζήτημα, όμως, δεν είναι η συγγένεια.

Είναι η αντίληψη που μπορεί να τη συνοδεύει.

Είναι η νοοτροπία που αντιμετωπίζει μια εκλογική περιφέρεια σαν οικογενειακό οικόπεδο και τους ψηφοφόρους σαν προσωπικό απόθεμα.

Σαν να μπορεί ένας βουλευτής που ολοκληρώνει την πολιτική του διαδρομή να παραδώσει στον γιο ή στην κόρη του όχι μόνο το γραφείο και τις φωτογραφίες του, αλλά και τους ανθρώπους που τον ψήφιζαν.

Σαν να πρόκειται για πελατολόγιο επιχείρησης.

 

«Αυτός ήταν με τον πατέρα μου, άρα θα είναι και με εμένα».

Αυτή είναι η λογική που υπονομεύει την πραγματική πολιτική εκπροσώπηση.

Ο παλιός κομματάρχης, ο τοπικός παράγοντας, ο άνθρωπος που θυμάται ποιος τηλεφώνησε σε ποιο υπουργείο, ποιος ζήτησε μετάθεση, ποιος αναζήτησε διορισμό, ποιος είχε ανάγκη από μια διοικητική εξυπηρέτηση.

Το ιστορικό ελληνικό πελατειακό σύστημα έχει βασιστεί ακριβώς σε τέτοιες σχέσεις εξάρτησης.

Δεν σημαίνει ότι κάθε πολιτική οικογένεια λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο. Σημαίνει όμως ότι, όπου συνδυάζονται η οικογενειακή διαδοχή και οι πελατειακοί μηχανισμοί, δημιουργούνται εξαιρετικά ανθεκτικά δίκτυα πολιτικής επιρροής.

Και έτσι προκύπτει μια δημοκρατική στρέβλωση: ο πολίτης κινδυνεύει να μετατραπεί από ελεύθερος ψηφοφόρος σε «πελατάκι» του πολιτικού γραφείου.

Όχι σε πολίτη που απαιτεί δικαιώματα.

Αλλά σε άνθρωπο που περιμένει την επόμενη προσωπική εξυπηρέτηση.

 

Ο μπαμπάς αποχωρεί, το πολιτικό γραφείο παραμένει

Σε μια κανονική δημοκρατία, η αποχώρηση ενός πολιτικού θα έπρεπε να δημιουργεί χώρο για νέες ιδέες και νέους ανθρώπους.

Στην ελληνική πολιτική πραγματικότητα, όμως, βλέπουμε επανειλημμένα την προσπάθεια συνέχισης μιας οικογενειακής κοινοβουλευτικής παράδοσης.

Ο γονιός αποχωρεί. Το παιδί κατεβαίνει υποψήφιο. Οι πολιτικές γνωριμίες εξακολουθούν να υπάρχουν. Η αναγνωρισιμότητα του επωνύμου παραμένει.

Και ο νέος υποψήφιος παρουσιάζεται ως φορέας ανανέωσης!

Ποιας ανανέωσης;

Της ανανέωσης του οικογενειακού συμβολαίου με την εξουσία;

Ας είμαστε σοβαροί.

 

Η Βουλή δεν είναι συμβολαιογραφικό γραφείο για να μεταβιβάζονται οι πολιτικές καριέρες από τους γονείς στα παιδιά.

Ούτε οι κοινοβουλευτικές έδρες είναι κληρονομικά δικαιώματα.

Κανένας βουλευτής δεν έχει δικαίωμα ιδιοκτησίας πάνω στους ψηφοφόρους μιας περιοχής, επειδή κάποτε εκείνοι εμπιστεύθηκαν τον πατέρα του.

Και κανένα παιδί πολιτικού δεν μπορεί να θεωρεί ότι το οικογενειακό όνομα αποτελεί από μόνο του επαρκή λόγο για να αναλάβει δημόσιο αξίωμα.

 

Επαγγελματίες της πολιτικής ή εκπρόσωποι της κοινωνίας;

Εδώ βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα.

Η Ελλάδα χρειάζεται ανθρώπους που να γνωρίζουν την κοινωνία επειδή έζησαν μέσα στις δυσκολίες της.

Ανθρώπους που εργάστηκαν, που δημιούργησαν επιχειρήσεις, που απέτυχαν, που ξανασηκώθηκαν. Ανθρώπους που γνωρίζουν τι σημαίνει να περιμένεις στην ουρά μιας δημόσιας υπηρεσίας χωρίς να έχεις γνωστό υπουργό.

Που ξέρουν τι σημαίνει να αναζητάς εργασία χωρίς κομματικό τηλέφωνο. Να πληρώνεις ενοίκιο, να συντηρείς οικογένεια, να αντιμετωπίζεις την καθημερινή αγωνία της επιβίωσης και τη συνέχιση της  λειτουργίας της επιχείρησής σου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα παιδιά των πολιτικών στερούνται ικανοτήτων ή ότι πρέπει να αποκλειστούν από την πολιτική.

Σημαίνει ότι το δικαίωμά τους να πολιτεύονται,  δεν πρέπει να μετατρέπεται σε προνομιακή πρόσβαση στην εξουσία.

Γιατί άλλο πράγμα η δημοκρατική επιλογή ενός ικανού ανθρώπου,  και άλλο η αναπαραγωγή μιας πολιτικής τάξης που έχει μάθει να θεωρεί αυτονόητη τη διαδοχή.

Η χώρα δεν χρειάζεται περισσότερους κληρονόμους της εξουσίας.

Χρειάζεται περισσότερους ανεξάρτητους εκπροσώπους της κοινωνίας.

 

Δεν κληρονομείται η εμπιστοσύνη των πολιτών

Κανείς δεν αρνείται σε ένα παιδί πρώην βουλευτή το δικαίωμα να ασχοληθεί με την πολιτική.

Αλλά ας πάψουν τα κόμματα να παρουσιάζουν ως μεγάλη ανανέωση,  το γεγονός ότι ανακυκλώνουν τα ίδια πολιτικά επώνυμα.

Ας πάψουν να αναζητούν διαρκώς τα επόμενα πρόσωπα μέσα στους καταλόγους των παλιών υπουργικών γραφείων.

Και ας αποδεχθούν επιτέλους κάτι αυτονόητο:

Η ψήφος δεν κληρονομείται. Ο πολίτης δεν μεταβιβάζεται. Η εκλογική περιφέρεια δεν είναι οικογενειακή περιουσία.

Η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί σαν οικογενειακή επιχείρηση με αλλαγές στη διεύθυνση κάθε φορά που συνταξιοδοτείται ο ιδρυτής.

Γιατί όσο το πολιτικό σύστημα θα αντιμετωπίζει τους ψηφοφόρους ως κληρονομούμενα «πελατάκια», τόσο η πολιτική θα απομακρύνεται από την κοινωνία που υποτίθεται ότι εκπροσωπεί.

Και όσο τα κόμματα θα ανακυκλώνουν τις ίδιες οικογένειες, τόσο η περίφημη «ανανέωση» θα μοιάζει με κακόγουστο αστείο.

Στην Ελλάδα, δυστυχώς, για ορισμένους η πολιτική δεν είναι απλώς οικογενειακή παράδοση. Είναι σχεδόν οικογενειακό επάγγελμα.

Και ίσως έφτασε επιτέλους η ώρα να τους υπενθυμίσει κάποιος ότι η Δημοκρατία δεν έχει κληρονομικό δίκαιο.

Έφτασε η στιγμή οι πολίτες να συνειδητοποιήσουν,  ότι αν συνεχίσουν να ψηφίζουν τους ίδιους και τους ίδιους,  θα συνεχίσουν να βιώνουν φτώχια και ανέχεια,  και να συντηρούν οικογένειες  «επαγγελματιών πολιτικών», καθιστώντας τους εαυτούς τους και τις οικογένειές,  τους από θύματα σε συνεργούς.

 

Άγγελος Αγραφιώτης

Υποψήφιος Βουλευτής

ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ Μαγνησίας