Δομή μεταναστών στη Σιντική: Ένα κολαστήριο σε κοινή θέα

Σοβαρές και παρατεταμένες αποδεικνύονται οι αποτυχίες στη διαχείριση της Δομής στη Σιντική Σερρών που οδήγησαν στην εξέγερση των κρατούμενων μεταναστών το περασμένο Σάββατο. Στις καταγγελίες μελών της τοπικής κοινωνίας, τοπικών πολιτικών, αστυνομικών, πυροσβεστών, αλληλέγγυων, αλλά και των ίδιων των μεταναστών, μέσα από επιστολή την οποία κοινοποίησαν στα μέσα ενημέρωσης την προηγούμενη εβδομάδα, προστίθενται τώρα μαρτυρίες ακόμα και για θάνατο κρατουμένου.

Συγκεκριμένα, μαρτυρίες που έφτασαν στο in, υπό τον όρο της διαφύλαξης της ανωνυμίας, κάνουν λόγο για τον 22χρονο Μ.Α., αφγανικής καταγωγής, που μεταφέρθηκε στη Σιντική από δομή του Έβρου μέσα στον Αύγουστο.

Ο νεαρός φαίνεται πως έχασε τις αισθήσεις του και διακομίσθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Σερρών, όπου έφυγε από τη ζωή ύστερα από σύντομη νοσηλεία.

Ο θάνατός του αποδόθηκε σε παθολογικά αίτια, αν και μαρτυρίες κρατουμένων στη Σιντική υποστηρίζουν πως η διακομιδή του στο νοσοκομείο καθυστέρησε πολύ, ενώ στο μεσοδιάστημα δεν του παρασχέθηκε ιατρική βοήθεια.

Ο ανεπιβεβαίωτος, μέχρι στιγμής, θάνατος του νεαρού υποστηρίζεται ότι αποτέλεσε και τη θρυαλλίδα για την πρόσφατη εξέγερση, με 23 από τους κρατούμενους μετανάστες να καταδικάζονται για τα επεισόδια. Το περιστατικό αποτελεί το πολλοστό τέτοιο συμβάν που σημειώνεται στη συγκεκριμένη δομή ως απότοκο των καταγγελλόμενων, αποτρόπαιων συνθηκών κράτησης.

«Ούτε τα γουρούνια»

Η δομή στο Κλειδί της Σιντικής Σερρών ξεκίνησε τη λειτουργία της στις αρχές του 2020, την περίοδο των γεγονότων του Έβρου, με τους πρόσφυγες και μετανάστες που ωθήθηκαν μαζικά από τις τουρκικές αρχές στα ελληνικά σύνορα. Για διάστημα περίπου ενός μήνα λειτούργησε ως κλειστή δομή, η οποία ακολούθως άνοιξε, ύστερα από καταγγελίες για τις συνθήκες κράτησης και από αιτήματα ανθρωπιστικών οργανώσεων, επιτρέποντας την είσοδο κλιμακίων του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.

Η τοποθεσία εξαρχής επικρίθηκε ως ακατάλληλη για τη φιλοξενία ανθρώπων. Σε παλαιότερη συνέντευξή του στο σερραϊκό κανάλι Επιλογές, ο πρώην πρόεδρος του γειτονικού Προμαχώνα, Σπύρος Λεωνίδας, έλεγε χαρακτηριστικά ότι οι ντόπιοι «δεν έβαζαν ούτε τα γουρούνια» στο συγκεκριμένο σημείο, το οποίο βρίσκεται πάνω σε ρέμα, με αποτέλεσμα να είναι «ανυπόφορα» το κρύο και η ζέστη και να διατρέχει κίνδυνο πλημμύρας.

Τον κίνδυνο αυτών είχαν επισημάνει εξαρχής και οι ντόπιοι πυροσβέστες, ενώ όπως λένε στο in αυτόπτες μάρτυρες που έχουν επισκεφθεί τη δομή, τα οχήματα για να φτάσουν περνάνε μέσα από λακκούβες με νερό. Παράλληλα, η δομή αντιμετώπισε από την αρχή της προβλήματα υπερπληθυσμού και συνθηκών διαβίωσης για τους διαμένοντες, τα οποία όμως γινόντουσαν πιο διαχειρίσιμα λόγω της υποστήριξης από φορείς και εθελοντές που επισκέπτονταν την – ανοιχτή τότε – δομή.

Το καλοκαίρι του 2025, η Σιντική αποτέλεσε τόπο μεταγωγής των αυξημένων ροών προσφύγων και μεταναστών που κατέφθαναν στη Νότια Κρήτη και τη Γαύδο από τη Λιβύη. Η περαιτέρω συμφόρηση της δομής ξεκίνησε όταν με απόφαση του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνου Πλεύρη, αναστάλθηκε για τρεις μήνες, από τον Ιούλιο ως τον Οκτώβριο, η δυνατότητα να υποβάλλουν αίτημα ασύλου όσοι καταφθάνουν από τη Βόρεια Αφρική. Η Σιντική αποτέλεσε την προσωρινή διέξοδο για την πολιτική ηγεσία του υπουργείου απέναντι στην άρνηση των τοπικών κοινωνιών της Κρήτης για άνοιγμα δομής διοικητικής κράτησης κοντά στο σημείο άφιξης.

Παράλληλα, ύστερα από αίτημα του Δήμου Σιντικής και προκειμένου να κατευναστούν οι ανησυχίες της τοπικής κοινωνίας για δημιουργία νέας δομής, η Σιντική μετατράπηκε σε κλειστή δομή, απαγορεύοντας στους κρατούμενους να εξέλθουν από αυτή και να επισκεφτούν τα παρακείμενα χωριά, αλλά και στους εθελοντές να έχουν πρόσβαση σε αυτή.

Η εκτεταμένη συμφόρηση και οι αντίξοες συνθήκες κλιμακώθηκαν με τη νέα συνθήκη λειτουργίας της δομής, η οποία ελάχιστα βελτιώθηκε όταν τον Οκτώβριο, με τη λήξη του τριμήνου moratorium στα αιτήματα ασύλου, οι υπηρεσίες κατακλύστηκαν από τα συσσωρευμένα αιτήματα που είχαν παγώσει.

Η αναπόφευκτη κλιμάκωση ήρθε στις 12 Νοεμβρίου, όταν σημειώθηκαν επεισόδια στη δομή, με 30 μετανάστες να οδηγούνται στο εδώλιο, να καταδικάζονται σε πρώτο βαθμό και να διανέμονται σε διάφορα σωφρονιστικά καταστήματα ανά τη χώρα. Οι ποινές μετριάστηκαν σημαντικά σε δεύτερο βαθμό, στην έφεση που εκδικάστηκε τον περασμένο Ιούνιο, αλλά όχι όλοι: για λόγους που δεν έχουν ακόμα διευκρινιστεί, οι μετανάστες που μεταφέρθηκαν στις φυλακές της Νιγρίτας Σερρών δεν κατέθεσαν αίτημα για έφεση, ενώ άλλοι κατέθεσαν το αίτημα εκπρόθεσμα, πράγμα που δημιουργεί την υποψία σε αλληλέγγυους, με τους οποίους συνομίλησε το in, ότι έλαβαν πλημμελή νομική συνδρομή ή διερμηνεία.

Βία και απόπειρες αυτοκτονίας

Δεν ήταν όμως μόνο οι αλληλέγγυοι και οι ανθρωπιστικές οργανώσεις που εξέφρασαν τις αντιρρήσεις τους για το νέο καθεστώς λειτουργίας της δομής. Οι ανοιχτές επιστολές της Ένωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων Σερρών προς τις ηγεσίες της ΕΛ.ΑΣ. και των υπουργείων Προστασίας του Πολίτη και Μετανάστευσης και Ασύλου κατά τη διάρκεια του περασμένου χρόνου, διαβάζονται και ως ένα ιστορικό των αποτυχιών στη διαχείριση της Σιντικής.

Από την αρχή της μετατροπής της δομής σε κλειστού τύπου, οι αστυνομικοί αναφέρθηκαν στις δομικές αδυναμίες στη φύλαξη του χώρου και επιβεβαιώθηκαν λίγες μόλις εβδομάδες αργότερα, τον Αύγουστο του 2025, με την πρώτη απόδραση έξι κρατουμένων. Ακολούθησαν τα επεισόδια του Νοεμβρίου και σειρά άλλων περιστατικών, ενώ σε μετέπειτα ανακοινώσεις τους, αναφέρονται σε περιστατικά βίας και απόπειρες αυτοκτονίας.

Τις ελλείψεις και τα προβλήματα στη δομή είχαν την ευκαιρία να διαπιστώσουν ιδίοις όμμασι όχι μόνο οι ελάχιστες πιστοποιημένες οργανώσεις που εξακολούθησαν να έχουν πρόσβαση στη δομή μετά τη μετατροπή της, αλλά και οι αλληλέγγυοι και οι μάρτυρες που παρέστησαν στον πρώτο βαθμό της δίκης τον Νοέμβριο, όπου, όπως λένε στο in, είδαν τους κατηγορούμενους να καταφθάνουν με σκισμένα μακό και σαγιονάρες μέσα στο κρύο – τα ίδια ρούχα με τα οποία είχαν φτάσει στις ελληνικές ακτές το καλοκαίρι.

Καταγγελίες για βασανιστήρια

Σε εκδήλωση που πραγματοποίησε τον Αύγουστο του 2026 στο Φεστιβάλ του χωριού Κρουσοβίτης, η Ανοιχτή Αντιρατσιστική Συνέλευση «Μαχαλάς» από τη Θεσσαλονίκη, η οποία βρέθηκε στο εφετείο του Ιουνίου, μετέφερε ότι στις καταθέσεις τους οι μετανάστες υποστήριξαν ότι στη δομή υπέστησαν βασανιστήρια και ότι στις 12 Νοεμβρίου, όταν η επιτροπή των διαμαρτυρόμενων ρώτησε τον διοικητή της δομής πότε θα μπορέσουν να φύγουν, έλαβαν την απάντηση «όταν το πει ο υπουργός».

Κι αν δεν υπάρχει κάποιος τρόπος προς το παρόν να πιστοποιηθούν αυτές οι καταθέσεις, στις αρχές Ιουλίου του 2026, λίγες μόλις ημέρες μετά την ολοκλήρωση της έφεσης, η περιφερειακή σύμβουλος της παράταξης «ΑΛΛΑΓΗ στην Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας», Μαρία Παπαδημητρίου, απεύθυνε ερώτηση στη συνεδρίαση λογοδοσίας του Περιφερειακού Συμβουλίου Κεντρικής Μακεδονίας για τις συνθήκες στη Σιντική, με τη συνδρομή μαρτύρων που είχαν πραγματοποιήσει αυτοψίες στο έδαφος της δομής.

Στην ερώτηση, έκανε λόγο για απαράδεκτες υγειονομικές συνθήκες, πλημμυρικά φαινόμενα και ανεπαρκή αερισμό, στέρηση βασικών αγαθών, «κακή και ελλιπή διατροφή», εμπόδια στην επικοινωνία από τη διοίκηση και «ελλιπέστατη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη».

Το ζήτημα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης απασχόλησε και την πρώην βουλεύτρια του ΣΥΡΙΖΑ και συνταξιούχο γυναικολόγο, Αφροδίτη Σταμπουλή, η οποία πραγματοποίησε επίσκεψη στη δομή εκείνες τις ημέρες και, όπως λέει στο in, αφού διαπίστωσε ότι υπήρχαν σημάδια στους κρατούμενους από παράσιτα και ψώρα, ζήτησε να συνομιλήσει με τον γιατρό της δομής και έλαβε την απάντηση ότι κάτι τέτοιο θα απαιτούσε «ειδική άδεια».

Ας σημειωθεί ότι σε πλήθος καταγγελιών και ρεπορτάζ για τη Σιντική, έχει υποστηριχθεί ότι δεν υπάρχει γιατρός στη δομή, τουλάχιστον σε καθημερινή βάση.

Ένα «πρότυπο» κόστους 5 εκ. ευρώ

Από την πλευρά του, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, μιλώντας τη Δευτέρα στο Open, χαρακτήρισε τη Σιντική «πρότυπο» που είχε σκοπό να λειτουργήσει ως παράγοντας μείωσης ροών και αύξησης επιστροφών. «Αυτή είναι η πραγματικότητα των ανθρώπων που πρέπει να γυρίσουν» δήλωσε ο υπουργός, υποστηρίζοντας ότι έχει ήδη πραγματοποιηθεί μεγάλος αριθμός επιστροφών Αιγυπτίων, ενώ αναμένονται και οι πτήσεις επιστροφής για υπηκόους Μπαγκλαντές που αποτελούν των κύριο κορμό των διαμένοντων.

Σε τοποθέτησή του στο X μία μέρα αργότερα, δε, με την οποία απευθυνόταν στους μετανάστες της Σιντικής, ο υπουργός έγραφε: «το άσυλο σας απορρίφθηκε και εάν δεν θέλετε να είστε σε κράτηση απλά γυρίστε πίσω στη χώρα σας που δεν κινδυνεύετε, δεν βρίσκεται σε πόλεμο και επομένως δεν δικαιούστε να μείνετε εδώ. Εάν δε συνεργαστείτε για την επιστροφή σας θα παραμείνετε σε κράτηση μέχρι να απελαθείτε αναγκαστικά.»

Ιδιαίτερη απορία γεννά η εξής αποστροφή του υπουργού στην ανάρτησή του: «Εάν δε συνεργαστείτε για την επιστροφή σας θα παραμείνετε σε κράτηση μέχρι να απελαθείτε αναγκαστικά» Και αυτό διότι έχει πολλάκις αναφερθεί στις επιτυχίες του δόγματος «φυλακή ή επιστροφή» για όσους βρίσκονται στη χώρα χωρίς χαρτιά.

Ακόμα μεγαλύτερη απορία γεννά όμως το γεγονός ότι η Σιντική, μαζί με την κλειστή δομή της Μαλακάσας, οι δύο δηλαδή δομές που άνοιξε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, έχουν βρεθεί στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ως θηριωδώς υπερκοστολογημένες. Συγκεκριμένα, οι συνθήκες που περιγράφονται στη Σιντική φαίνεται να έχουν κοστίσει στα δημόσια κονδύλια 3,6 εκ. ευρώ και άλλα 1,7 εκ. για επέκταση της κατασκευής.

in.gr