Φυλακές Κορυδαλλού: Επτά χρόνια υποσχέσεων – κρατούμενοι και σωφρονιστικοί στα όριά τους

Όταν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο αρμόδιος υπουργός Μιχάλης Χρυσοχοίδης,  κοροϊδεύουν το λαό επί 7,5 χρόνια, και συνεχίζουν…

 

Από τις εξαγγελίες του 2019 φτάσαμε στο «2030 και βλέπουμε», την ώρα που ο υπερπληθυσμός, οι υγειονομικοί κίνδυνοι και η δραματική υποστελέχωση, δημιουργούν ένα εκρηκτικό περιβάλλον μέσα στις φυλακές.

 

Υπάρχουν κυβερνητικές υποσχέσεις που καθυστερούν. Υπάρχουν όμως και υποσχέσεις που, όταν παραμένουν στα χαρτιά επί χρόνια, παύουν να αποτελούν απλώς πολιτική ασυνέπεια και μετατρέπονται σε πραγματικό πρόβλημα ασφάλειας.

Μία από αυτές είναι η μεταφορά των φυλακών Κορυδαλλού.

Το 2019, αμέσως μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από τη Νέα Δημοκρατία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεσμευόταν από το βήμα της Βουλής ότι οι φυλακές θα φύγουν από τον Κορυδαλλό, οι εγκαταστάσεις θα κατεδαφιστούν και στη θέση τους θα δημιουργηθεί ένα μεγάλο πάρκο.

 

Το 2023 ο Πρωθυπουργός επανήλθε, δηλώνοντας «απολύτως βέβαιος» ότι η δέσμευσή του θα υλοποιηθεί κατά τη δεύτερη κυβερνητική τετραετία.

Φτάσαμε στον Αύγουστο του 2026.

Οι φυλακές είναι ακόμη εκεί.

Και πλέον ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης μιλά για λειτουργία των νέων φυλακών στον Ασπρόπυργο σε τέσσερα χρόνια.

Δηλαδή το 2030.

Έντεκα ολόκληρα χρόνια μετά την πρώτη κυβερνητική εξαγγελία.

Στο μεταξύ, οι φυλακές ασφυκτιούν

Το ζήτημα δεν είναι πλέον μόνο η ανακολουθία μεταξύ εξαγγελιών και έργων.

Το πραγματικό ζήτημα είναι τι συμβαίνει σήμερα μέσα στις ελληνικές φυλακές.

Τα στοιχεία του Συμβουλίου της Ευρώπης αποτυπώνουν μια ιδιαίτερα ανησυχητική πραγματικότητα. Στις αρχές του 2025 βρίσκονταν στις ελληνικές φυλακές περισσότεροι από 11.500 κρατούμενοι, ενώ η συνολική επίσημη χωρητικότητα ήταν περίπου 10.760 θέσεις.

Ακόμη και αυτός ο αριθμός δεν περιγράφει πλήρως την κατάσταση, καθώς πολλά σωφρονιστικά καταστήματα λειτουργούν πολύ πάνω από τη χωρητικότητά τους.

Στον Κορυδαλλό η εικόνα είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική.

Οι ανδρικές φυλακές Κορυδαλλού Ι είχαν φτάσει σε πληρότητα περίπου 149%.

Δεν πρόκειται λοιπόν για μια θεωρητική συζήτηση περί σωφρονιστικής πολιτικής.

Πρόκειται για ανθρώπους που στοιβάζονται σε εγκαταστάσεις οι οποίες σχεδιάστηκαν για πολύ μικρότερο αριθμό κρατουμένων.

Και όσο αυξάνεται ο υπερπληθυσμός, τόσο δυσκολότερη γίνεται η διατήρηση στοιχειωδών συνθηκών υγιεινής, η επαρκής ιατρική παρακολούθηση και η αντιμετώπιση μεταδοτικών ασθενειών.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, μία έξαρση ασθένειας μπορεί πολύ ευκολότερα να μετατραπεί σε σοβαρό υγειονομικό πρόβλημα.

Και ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο τους κρατουμένους.

Αφορά και τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους που καθημερινά βρίσκονται μέσα σε αυτές τις εγκαταστάσεις.

Ποιος φυλάει τελικά τις φυλακές;

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση.

Από τη μία έχουμε περισσότερους κρατουμένους από όσους μπορούν να φιλοξενήσουν οι φυλακές.

Από την άλλη έχουμε λιγότερους σωφρονιστικούς υπαλλήλους από όσους απαιτούνται για να τους επιτηρούν με ασφάλεια.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει επισημάνει σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, ενώ ειδικά για τον Κορυδαλλό έχει περιγράψει τα επίπεδα στελέχωσης ως επικίνδυνα χαμηλά.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Σημαίνει ότι ένας σωφρονιστικός υπάλληλος καλείται να διαχειριστεί πολύ μεγαλύτερο αριθμό κρατουμένων από αυτόν που θα έπρεπε, μέσα σε ένα ήδη υπερφορτωμένο και δύσκολο περιβάλλον.

Και τότε το ερώτημα γίνεται αμείλικτο:

Ποιος προστατεύει αυτούς που καθημερινά καλούνται να προστατεύσουν και να φυλάξουν τις φυλακές;

Τι θα συμβεί σε μια σοβαρή εξέγερση;

Τι θα συμβεί σε ένα εκτεταμένο επεισόδιο;

Τι θα συμβεί σε μια υγειονομική κρίση;

Πόσο γρήγορα μπορεί μια κατάσταση να ξεφύγει από τον έλεγχο όταν μια φυλακή λειτουργεί με υπερπληθυσμό και ταυτόχρονα με ανεπαρκές προσωπικό;

Από το 2019 στο… «2030 και βλέπουμε»

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η πολιτική ευθύνη.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας γνώριζε το πρόβλημα.

Το γνώριζε ο Πρωθυπουργός όταν ανακοίνωνε τη μεταφορά των φυλακών το 2019.

Το γνώριζε όταν επαναλάμβανε τη δέσμευσή του το 2023.

Το γνωρίζει και σήμερα ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, αφού μιλώντας στον ΣΚΑΪ, απαντώντας σε ερώτηση για το αν θα κλείσουν οι φυλακές Κορυδαλλού απάντησε ότι «θα φύγουν». «Θα φύγουν. Δεν φεύγουν ακόμα. Πρέπει να ολοκληρωθεί η διαδικασία.

Στην Ευρώπη δυστυχώς οι διαδικασίες κινούνται πολύ αργά. Αυτή η υπόθεση έχει τώρα τέσσερα χρόνια περίπου, τρία.

Τώρα είναι να αξιολογηθούν οι προσφορές και να ξεκινήσει η σύμβαση και το έργο. Ελπίζω ότι σε τέσσερα χρόνια το αργότερο από σήμερα οι φυλακές οι καινούργιες στον Ασπρόπυργο θα λειτουργούν», δήλωσε ο υπουργός.

Και όμως, έπειτα από περισσότερα από επτά χρόνια διακυβέρνησης, αντί να συζητάμε για τη λειτουργία του νέου σωφρονιστικού καταστήματος, συζητάμε για μία ακόμη ημερομηνία στο μέλλον.

Το 2030.

Οι κυβερνητικές εξαγγελίες όμως δεν δημιουργούν νέες θέσεις κράτησης.

Οι συνεντεύξεις δεν αποσυμφορούν τα κελιά.

Και οι υποσχέσεις δεν προσλαμβάνουν σωφρονιστικούς υπαλλήλους.

Κυρίως, δεν προστατεύουν ανθρώπινες ζωές.

Πόσα χρόνια ακόμη πρέπει να περιμένουν;

Κρατούμενοι και σωφρονιστικοί υπάλληλοι βιώνουν σήμερα τις συνέπειες μιας κατάστασης που η κυβέρνηση γνωρίζει εδώ και χρόνια.

Και όσο η λύση μετατίθεται στο μέλλον, οι κίνδυνοι συσσωρεύονται.

Δεν μπορεί κάθε κυβερνητική αποτυχία να αντιμετωπίζεται με μια καινούργια ημερομηνία.

Δεν μπορεί το 2019 να υπόσχεσαι μεταφορά των φυλακών, το 2023 να δηλώνεις βέβαιος ότι θα την ολοκληρώσεις και το 2026 να ζητάς ουσιαστικά υπομονή μέχρι το 2030.

Κάπου υπάρχει και η πολιτική ευθύνη.

Γιατί εδώ δεν συζητάμε για ένα έργο βιτρίνας που απλώς καθυστέρησε.

Συζητάμε για την ασφάλεια κρατουμένων.

Για την υγεία ανθρώπων.

Για εργαζόμενους που μπαίνουν καθημερινά σε ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον χωρίς την απαιτούμενη στελέχωση.

Και τελικά για την ίδια την ασφάλεια και λειτουργία του σωφρονιστικού συστήματος.

Επτά χρόνια υποσχέσεων είναι αρκετά.

Οι κρατούμενοι δεν μπορούν να περιμένουν μέχρι το 2030.

Οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι ακόμη περισσότερο.

 

Άγγελος Αγραφιώτης

Σύμβουλος Διαχείρισης Κρίσεων

 

Πηγές: Συμβούλιο της Ευρώπης – CPT, στοιχεία για τις ελληνικές φυλακές και τον υπερπληθυσμό· HappenedNow, δημοσίευμα για τη μεταφορά των φυλακών Κορυδαλλού.