Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» στα νύχια του Predator

Στις αµυντικές συµφωνίες όσα γράφονται έχουν σηµασία. Οσα µένουν στο σκοτάδι έχουν συχνά µεγαλύτερη… Στις 31 Αυγούστου 2026 µία υπογραφή άνοιξε την πόρτα της ελληνικής αεράµυνας στην κρατική Israel Aerospace Industries. Η IAI αναλαµβάνει κεντρικό έργο στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», το πρόγραµµα των 3,035 δισ. ευρώ που θα προστατεύει τον ελληνικό εναέριο χώρο. Κι όµως, δεν έχει δηµοσιοποιηθεί πόσο θα πληρωθεί, ποια πρόσβαση θα έχει στα δεδοµένα ή µε ποιους όρους θα υποστηρίζει τα συστήµατα.

Εκεί όπου σταµατά η επίσηµη ενηµέρωση αρχίζει η έρευνα του Documento, ενώνοντας τα διάσπαρτα κοµµάτια για να φωτίσει ποιος ακριβώς µπαίνει στον πυρήνα της ελληνικής άµυνας. Η διαδροµή της IAI περνά από τη Cytrox, την εταιρεία που δηµιούργησε το Predator και βρέθηκε στο κέντρο του ελληνικού σκανδάλου υποκλοπών. Η IAI κατείχε το 31% της εταιρείας αυτής και είχε εκπρόσωπο στη διοίκησή της. Το παζλ συµπληρώνουν ακόµη δύο υποθέσεις που αφορούσαν άµεσα την IAI: η έρευνα που οδήγησε στη σύλληψη στελεχών, εργαζοµένων και συνεργατών της για υποψίες διαφθοράς στο Ισραήλ και η επταετής έρευνα στην Ινδία για πιθανές µίζες στην προµήθεια πυραύλων Barak από την ίδια και τη Rafael. Καµία από τις δύο υποθέσεις δεν οδήγησε σε καταδίκη της IAI.

Τα κοµµάτια αυτά δεν αποδεικνύουν µια ενιαία παράνοµη αλυσίδα. Όταν όµως µπουν δίπλα δίπλα, συνθέτουν την πορεία ενός οµίλου όπλων, πληροφοριών και κυβερνοτεχνολογίας. Και όταν ο όµιλος αυτός αποκτά θέση στην άµυνα µιας χώρας, το παρελθόν του δεν είναι υποσηµείωση. Είναι µέρος της εθνικής ασφάλειας.

Η συµφωνία 

H Ελλάδα υπέγραψε µε το Ισραήλ τη συµφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» αγοράζοντας ένα πολυεπίπεδο δίκτυο αεράµυνας αντί 3,035 δισ. ευρώ. Πίσω από την «Ασπίδα» βρίσκονται ισραηλινές πολεµικές βιοµηχανίες. Ανάµεσά τους η κρατική IAI η οποία αναλαµβάνει το Barak MX: ένα σύστηµα που εκτοξεύει πυραύλους διαφορετικών ειδών για να αναχαιτίζει αεροσκάφη, drones και εισερχόµενους πυραύλους. Τα «µάτια» του συστήµατος είναι τα ραντάρ MMR της ELTA, του ηλεκτρονικού βραχίονα της IAI. Μάλιστα, προβλέπεται ξεχωριστή συµφωνία ύψους 26 εκατ. ευρώ για την προµήθεια αντι-drone συστηµάτων Drone Dome της Rafael.

Το σχέδιο προβλέπεται να ολοκληρωθεί σε 35 µήνες, µε υποσχέσεις συµµετοχής ελληνικών εταιρειών. Παραµένουν όµως άγνωστα το ποσό που θα λάβει η IAI, οι όροι τεχνικής υποστήριξης και ο έλεγχος των δεδοµένων, κρίσιµα ζητήµατα για έναν ξένο προµηθευτή που εισέρχεται στον πυρήνα της εθνικής άµυνας.

Η κυβέρνηση αγόρασε µια «ασπίδα». Το ερώτηµα είναι ποιος θα ελέγχει το χέρι που την κρατά.

Κρατικός κολοσσός

Η IAI που περνά τώρα το κατώφλι της ελληνικής αεράµυνας είναι ένας κρατικός κολοσσός του Ισραήλ, που κινείται εκεί όπου η πολεµική ισχύς συναντά την πληροφορία: στα ραντάρ, στους δορυφόρους, στα drones, στον ηλεκτρονικό πόλεµο και στην κυβερνοασφάλεια.

Στις 27 Ιουνίου 2017 η IAI ανακοίνωσε ότι µέσω του κυβερνοβραχίονά της επένδυε εκατοµµύρια δολάρια στην Inpedio, µε έδρα την Ολλανδία, και στη Cytrox, που δραστηριοποιούνταν στην Ουγγαρία. Η Cytrox ήταν τότε νεοσύστατη εταιρεία κυβερνοτεχνολογίας. Σύµφωνα µε τον καναδικό οργανισµό µελέτης κυβερνοαπειλών Citizen Lab, ξεκίνησε ως startup στη Βόρεια Μακεδονία και απέκτησε εταιρική παρουσία στην Ουγγαρία. Αργότερα θα γινόταν διεθνώς γνωστή ως η εταιρεία που ανέπτυξε και πούλησε το Predator, το κακόβουλο κατασκοπευτικό λογισµικό που βρέθηκε στο κέντρο του ελληνικού σκανδάλου των υποκλοπών.

Η Inpedio παρουσιαζόταν ως εταιρεία προστασίας συσκευών και δικτύων από προηγµένες επιθέσεις. Για τη Cytrox η ίδια η IAI έγραφε ότι παρείχε σε κυβερνήσεις τεχνολογία κυβερνοπληροφοριών και εργαλεία συλλογής δεδοµένων από ηλεκτρονικές συσκευές και υπηρεσίες cloud. ∆εν επένδυε µόνο στην άµυνα απέναντι στους χάκερ, αλλά και στην άντληση πληροφοριών από τις ίδιες τις συσκευές. Η IAI χαρακτήριζε τον κυβερνοχώρο στρατηγικό πεδίο ανάπτυξης και συνέδεε την κίνηση µε την επέκτασή της στην Ευρώπη. Μια κρατική πολεµική βιοµηχανία επένδυε χρήµατα και θεσµικό βάρος σε µια εταιρεία που είχε στον πυρήνα της την ψηφιακή συλλογή πληροφοριών. Χρόνια λοιπόν προτού ξεσπάσει το σκάνδαλο Predator, η εταιρεία που το κατασκεύασε είχε ήδη χρηµατοδοτηθεί από την κρατική πολεµική βιοµηχανία του Ισραήλ.

Στη διοίκηση της Cytrox

Η ανακοίνωση της ΙΑΙ το 2017 αποκάλυπτε τα εκατοµµύρια, άφηνε όµως έξω το κρισιµότερο: πόσο βαθιά είχε µπει η IAI στη Cytrox. Εταιρικά έγγραφα από πέντε χώρες, τα οποία εξέτασε η ισραηλινή εφηµερίδα «Haaretz», έδειξαν ότι η κρατική ισραηλινή βιοµηχανία είχε αποκτήσει όχι κάποιο συµβολικό µερίδιο αλλά το 31% της Cytrox και είχε τοποθετήσει δικό της εκπρόσωπο στο διοικητικό της συµβούλιο. ∆εν παρακολουθούσε την επένδυση από απόσταση, είχε θέση στο τραπέζι όπου λαµβάνονταν οι αποφάσεις. Οι πληροφορίες που λάµβανε ο εκπρόσωπός της και ο ρόλος του στις αποφάσεις της Cytrox δεν έχουν δηµοσιοποιηθεί µέχρι σήµερα. Σύµφωνα µε την ισραηλινή εφηµερίδα, η επένδυση πραγµατοποιήθηκε µέσω της Custodio PTE, θυγατρικής της IAI στη Σιγκαπούρη.

Επίσης, Inpedio και Cytrox, που παρουσιάζονταν δηµοσίως ως δύο ξεχωριστές επιχειρήσεις, είχαν κοινούς ιδρυτές, τους Ισραηλινούς Ρότεµ Φάρκας και Αβραάµ Ρούµπινσταϊν. Ο πρώτος θα εξελισσόταν αργότερα σε ανώτερο στέλεχος και εταίρο της Intellexa. Πρώην εργαζόµενοι ανέφεραν ότι οι δύο εταιρείες µοιράζονταν γραφεία και προσωπικό, ενώ άνθρωποι της Inpedio συµµετείχαν στα πρώτα στάδια ανάπτυξης του Predator. Το υποτιθέµενο τείχος ανάµεσα στην «αµυντική» κυβερνοασφάλεια και την επιθετική παρακολούθηση αποδεικνυόταν πολύ πιο λεπτό.

To ίχνος του Pegasus

Πηγές της «Haaretz» περιέγραψαν τη διπλή επένδυση ως εφαρµογή του µοντέλου NSO – Kaymera. Επεξηγηµατικά µία εταιρεία διαθέτει σε κυβερνήσεις εργαλεία ψηφιακής διείσδυσης και µία δεύτερη πουλά προστασία απέναντι στην ίδια κατηγορία επιθέσεων. Το ίδιο δίκτυο καλύπτει έτσι τόσο την επίθεση όσο και την άµυνα. Οι ίδιες πηγές εκτίµησαν ότι η εγκατάσταση των εταιρειών εκτός Ισραήλ θα µπορούσε να διευκολύνει την παράκαµψη της αυστηρότερης ισραηλινής εποπτείας στις εξαγωγές. Πρόκειται για εκτίµηση των πηγών και όχι για αποδεδειγµένο κίνητρο της IAI.

Περίπου ενάµιση χρόνο µετά την επένδυση, η IAI πούλησε το ποσοστό που διέθετε στη Cytrox σε εταιρεία εγγεγραµµένη στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους, που σύµφωνα µε τη «Haaretz», έλεγχε την Intellexa. ∆ύο χρόνια αργότερα η Intellexa ολοκλήρωσε την εξαγορά της Cytrox και ενέταξε το Predator στο οπλοστάσιό της. Η IAI παρέµεινε στην Inpedio µε ποσοστό µικρότερο του 10% και µέσω αυτής διατηρούσε συµµετοχή στη CyberLab στη Βόρεια Μακεδονία.

Την περίοδο της έρευνας η Inpedio βρισκόταν ήδη σε διαδικασία εκκαθάρισης. Κατά τη «Haaretz», είχε ουσιαστικά σταµατήσει να λειτουργεί, χωρίς να πετύχει σηµαντικές πωλήσεις, ενώ τα χρήµατα που είχαν επενδυθεί σε αυτή είχαν χαθεί. Η IAI απάντησε ότι δρα αποκλειστικά στον αµυντικό κυβερνοχώρο και αρνήθηκε οποιαδήποτε σχέση µε όσα περιέγραφε η έρευνα. Η διαδροµή των εταιρικών εγγράφων δεν αποδεικνύει ότι ανέπτυξε ή χρησιµοποίησε το Predator. Αποδεικνύει όµως κάτι καθόλου αµελητέο: υπήρξε βασικός µέτοχος, µε παρουσία στη διοίκηση της εταιρείας που το δηµιούργησε. Η NSO Group δεν υπήρξε µέτοχος της Intellexa ούτε προκύπτει άµεση εταιρική σχέση µεταξύ τους. Ηταν ανταγωνιστές στην ίδια αγορά, µε την NSO να αποτελεί το κυρίαρχο πρότυπο που η Intellexa επιχειρούσε να αµφισβητήσει. Ο ιδρυτής της Intellexa Ταλ Ντίλιαν προερχόταν από τις στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών του Ισραήλ και έχτισε το δίκτυό του αντλώντας στελέχη από τον ίδιο χώρο.

Το Pegasus της NSO απέκτησε ωστόσο άµεσο ελληνικό ίχνος. Ερευνα του Citizen Lab επιβεβαίωσε ότι το κινητό του τότε ευρωβουλευτή Στέλιου Κούλογλου µολύνθηκε τουλάχιστον τρεις φορές. Το 2023 οι αµερικανικές αρχές έβαλαν τις Cytrox και Intellexa σε εµπορική µαύρη λίστα. Τον Μάρτιο του 2024 ακολούθησαν οικονοµικές κυρώσεις κατά της Intellexa, των εταιρειών Cytrox στην Ουγγαρία και τη Βόρεια Μακεδονία και του Ταλ Ντίλιαν για τη συµµετοχή τους στην ανάπτυξη και διάθεση του Predator. Οι κυρώσεις δεν στράφηκαν κατά της IAI. Καταγράφουν όµως πού κατέληξε η εταιρική διαδροµή της Cytrox µετά την αποχώρηση της ισραηλινής πολεµικής βιοµηχανίας.

Υποψίες για διαφθορά 

Το 2017 η ισραηλινή αστυνοµία εισέβαλε στα γραφεία της και συνέλαβε 13 πρόσωπα: στελέχη, εργαζοµένους, προµηθευτές και έναν απόστρατο ταξίαρχο που συµµετείχε στο διοικητικό συµβούλιο. Στην «Υπόθεση 630» οι αρχές ερευνούσαν εάν προµηθευτές αγόραζαν πρόσβαση στους διαγωνισµούς της εταιρείας µε χρήµατα και χάρες. Οι υποψίες περιλάµβαναν δωροδοκία, απάτη, ξέπλυµα χρήµατος, κλοπή από δηµόσιο λειτουργό και κατάχρηση εµπιστοσύνης. Η IAI δήλωσε ότι συνεργάζεται πλήρως µε τις αρχές έχοντας παραδώσει τα ευρήµατα δικού της εσωτερικού ελέγχου.

Οι συλλήψεις δεν ισοδυναµούν µε καταδίκες. Μεταγενέστερη έκθεση του κρατικού ελεγκτή κατέγραψε νέα περιστατικά απάτης και υπεξαίρεσης στην IAI την περίοδο 2019-2023, στοιχείο που αποτελεί κρίσιµο υλικό ελέγχου για µια ελληνική αµυντική σύµβαση δισεκατοµµυρίων.

Η έρευνα για µίζες στην Ινδία

Οι υποθέσεις που έφεραν την IAI στο µικροσκόπιο των αρχών πηγαίνουν πολύ πιο πίσω από τη Cytrox και τις συλλήψεις του 2017. Το 2000 η Ινδία αγόρασε από τις IAI και Rafael επτά ναυτικά συστήµατα Barak-1 και 200 πυραύλους δίνοντας συνολικά περίπου 269 εκατ. δολάρια. Το 2001 δηµοσιογραφική έρευνα έθεσε τη συµφωνία υπό αµφισβήτηση και το 2006 η ινδική κρατική υπηρεσία ερευνών CBI άνοιξε ποινικό φάκελο για πιθανές µίζες και πολιτικές παρεµβάσεις. Στους ελεγχόµενους βρέθηκαν πρώην υπουργός Αµυνας, πρώην αρχηγός του Ναυτικού και µεσάζοντες.

Το 2013 η CBI ζήτησε το κλείσιµο της υπόθεσης, καθώς δεν συγκέντρωσε επαρκείς αποδείξεις για δωροδοκίες. Αν και η ισραηλινή πλευρά, σύµφωνα µε ινδικά δηµοσιεύµατα, δεν ανταποκρίθηκε στο αίτηµα δικαστικής συνδροµής· αυτό δεν αποτελεί απόδειξη ενοχής. ∆εν υπήρξε καταδίκη της IAI. Υπήρξε ωστόσο µια αµυντική προµήθεια που έµεινε επί χρόνια κάτω από το µικροσκόπιο των αρχών, κάτι που η Ελλάδα οφείλει τουλάχιστον να γνωρίζει.

Μικαέλα Σάβα

Πηγή