Η γύμνια του κράτους στον ασύρματο

Όταν οι αστυνομικοί αναγκάζονται να επικοινωνούν με προσωπικά κινητά, η δημόσια ασφάλεια παύει να στηρίζεται σε θεσμούς και αρχίζει να εξαρτάται από αυτοσχεδιασμούς.

Υπάρχουν στιγμές που μια τεχνική δυσλειτουργία παύει να είναι τεχνική λεπτομέρεια και μετατρέπεται σε πολιτικό και επιχειρησιακό σύμπτωμα. Η πρόσφατη διακοπή επικοινωνίας στον ασύρματο της ΕΛ.ΑΣ., που αναδείχθηκε δημόσια μέσα από το σχετικό ρεπορτάζ της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ και τις αντιδράσεις των εκπροσώπων των αστυνομικών, δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Είναι η πιο καθαρή απόδειξη ότι ένα διαχρονικό πρόβλημα παραμένει άλυτο, μέχρι τη στιγμή που εκτίθεται μπροστά σε όλους.

Όταν οι αστυνομικοί επικοινωνούν με το κέντρο μέσω των προσωπικών τους κινητών τηλεφώνων, δεν υπάρχει περιθώριο για ωραιοποιήσεις. Αυτό δεν είναι εναλλακτική λύση. Δεν είναι «λειτουργική προσαρμογή». Είναι επιχειρησιακή γύμνια. Είναι η εικόνα ενός κράτους που, σε έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς της αποστολής του, εξακολουθεί να λειτουργεί με λογική πρόχειρης επιβίωσης και όχι με όρους σοβαρής θεσμικής ετοιμότητας.

Οι επικοινωνίες για τα σώματα ασφαλείας και την πολιτική προστασία δεν είναι ένα βοηθητικό εργαλείο που απλώς διευκολύνει το έργο τους. Είναι ο βασικός μηχανισμός διοίκησης και ελέγχου. Είναι αυτό που επιτρέπει στο κέντρο να γνωρίζει τι συμβαίνει, ποια δύναμη επιχειρεί, ποιος ζητά ενισχύσεις, ποιος κινδυνεύει, ποια εντολή δόθηκε και πού πρέπει να κινηθεί η επόμενη μονάδα. Χωρίς ασφαλείς, αδιάλειπτες και αξιόπιστες επικοινωνίες, δεν υπάρχει πραγματικός συντονισμός. Υπάρχει μόνο αποσπασματική αντίδραση.

Σε κάθε σοβαρό περιστατικό, από μια ένοπλη επίθεση, μια καταδίωξη ή ένα τρομοκρατικό συμβάν, μέχρι μια μεγάλη πυρκαγιά, μια πλημμύρα ή μια οργανωμένη εκκένωση περιοχής, η επικοινωνία είναι ο νευρικός ιστός του επιχειρησιακού μηχανισμού. Αν αυτός ο ιστός κοπεί ή υποκατασταθεί από λύσεις ανάγκης, τότε το σύστημα δεν λειτουργεί κανονικά. Απλώς αυτοσχεδιάζει υπό πίεση.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι δεν πρόκειται για κάτι ξαφνικό. Η γύμνια αυτή δεν γεννήθηκε σήμερα. Υπήρχε εδώ και χρόνια. Απλώς έγινε ορατή μετά τη λήξη της σύμβασης του TETRA. Κατά καιρούς επιχειρήθηκαν ευκαιριακές, επιμέρους λύσεις για συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως για παράδειγμα η Αντιτρομοκρατική, χωρίς όμως να υπάρξει ποτέ μια συνολική, ενιαία, διαλειτουργική και σταθερά υποστηριζόμενη αρχιτεκτονική επικοινωνιών για το σύνολο των σωμάτων ασφαλείας και της πολιτικής προστασίας. Αυτό δεν είναι ατυχία. Είναι στρατηγική αποτυχία.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, υπάρχει και μια εξαιρετικά σοβαρή πτυχή που δεν πρέπει να υποτιμηθεί: οι συνομιλίες μέσω προσωπικών κινητών δεν συνιστούν ούτε θεσμικά ασφαλές επιχειρησιακό κανάλι ούτε σύστημα επικοινωνίας που να διασφαλίζει την απαιτούμενη καταγραφή, λογοδοσία και προστασία πληροφοριών. Σε ένα σύγχρονο κράτος, οι κρίσιμες επιχειρησιακές επικοινωνίες δεν μπορεί να γίνονται με τρόπο που να αφήνει σκιές ως προς την ασφάλεια, τη συνέχεια και την τεκμηρίωσή τους.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο οργανωτικό. Είναι βαθιά θεσμικό. Όταν ένα κράτος δεν μπορεί να εγγυηθεί ασφαλή και κρυπτογραφημένη επικοινωνία σε εκείνους που καλούνται να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο, τότε δεν αφήνει εκτεθειμένους μόνο τους αστυνομικούς. Αφήνει εκτεθειμένη την ίδια την κοινωνία. Γιατί χωρίς προστατευμένες επικοινωνίες δεν κινδυνεύει μόνο ο συντονισμός. Κινδυνεύει το επιχειρησιακό απόρρητο. Κινδυνεύει η ασφάλεια των δυνάμεων στο πεδίο. Κινδυνεύει η αποτελεσματικότητα της κρατικής αντίδρασης.

Η χώρα δεν έχει ανάγκη από άλλες προσωρινές διευθετήσεις, άλλες πρόχειρες γέφυρες και άλλες λύσεις μπαλώματος. Έχει ανάγκη από καθαρή πολιτική απόφαση και άμεση εφαρμογή. Οι επικοινωνίες της Αστυνομίας, της Πυροσβεστικής, του Λιμενικού και των μηχανισμών Πολιτικής Προστασίας είναι κρίσιμη εθνική υποδομή. Και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπίζονται.

Γι’ αυτό η μόνη σοβαρή απάντηση σήμερα είναι μία: άμεση εγκατάσταση ψηφιακού κρυπτογραφικού συστήματος επικοινωνίας για τα σώματα ασφαλείας και την πολιτική προστασία, με πλήρη επιχειρησιακή κάλυψη, διαλειτουργικότητα, ασφαλή καταγραφή και μόνιμη τεχνική υποστήριξη.

• Όχι ως μελλοντική υπόσχεση.
• Όχι ως εξαγγελία για κάποιον επόμενο διαγωνισμό.

Αλλά ως επείγουσα κρατική προτεραιότητα.

Γιατί τελικά το ζήτημα δεν είναι απλώς να ακούγονται μεταξύ τους οι υπηρεσίες. Το ζήτημα είναι να μπορούν να επιχειρούν με ασφάλεια, πειθαρχία και αποτελεσματικότητα. Και κυρίως, να ισχύει το αυτονόητο σε κάθε σοβαρό κράτος: να μη τους ακούν οι κακοποιοί.

Άγγελος Αγραφιώτης
Σύμβουλος Διαχείρισης Κρίσεων

Πολιτευτής ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ Μαγνησίας