Η Κύπρος ανοίγει μέτωπο με το Λονδίνο

Η Κύπρος, όπως έγινε γνωστό τη Δευτέρα (1/6), επιδιώκει να μπλοκάρει τη χρησιμοποίηση των κυριαρχικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων της Μεγάλης Βρετανίας στο έδαφός της από τον Αμερικανό Πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, για επιθετικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή, ζητώντας επίσημες διασφαλίσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο για την περίπτωση ανόδου του Νάιτζελ Φάρατζ στην πρωθυπουργία.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με αποκαλύψεις του Politico, η κυπριακή διπλωματία εκφράζει έντονη ανησυχία για τη στάση που θα τηρήσει μια μελλοντική βρετανική κυβέρνηση υπό το δεξιό κόμμα Reform UK, το οποίο προηγείται στις δημοσκοπήσεις. Η Λευκωσία σχεδιάζει να ανοίξει και επίσημα το ζήτημα αμέσως μόλις τερματιστεί ο πόλεμος στο Ιράν, όπως επιβεβαίωσε ανώτατος διπλωμάτης της χώρας. Ακόμα, η Κύπρος επιθυμεί νομικά δεσμευτικές δικλείδες ασφαλείας, ώστε μελλοντικοί ένοικοι της Ντάουνινγκ Στριτ να μην μπορούν να παραχωρήσουν μονομερώς το δικαίωμα διεξαγωγής αεροπορικών επιδρομών από το νησί.

Πώς το Ιράν επηρεάζει τη στάση που κρατά η Κύπρος

Η τρέχουσα κρίση πυροδοτήθηκε από τις ισορροπίες που διαμορφώθηκαν τους προηγούμενους μήνες στη Μέση Ανατολή. Υπενθυμίζεται ότι, τον Μάρτιο, ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, αρνήθηκε να επιτρέψει στις ΗΠΑ τη χρήση των αεροπορικών βάσεων για επιθετικά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων, εγκρίνοντας τη δραστηριοποίησή τους αποκλειστικά για τον «συγκεκριμένο και περιορισμένο αμυντικό σκοπό» της αναχαίτισης επιθέσεων.

Ωστόσο, η Λευκωσία ανησυχεί ότι μια κυβέρνηση υπό τον Νάιτζελ Φάρατζ, ο οποίος είναι στενός σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ και αρχικά είχε ταχθεί υπέρ των επιθετικών πληγμάτων προτού εκφράσει επιφυλάξεις για έναν νέο πόλεμο, θα μπορούσε να ανατρέψει αυτή την πολιτική.

Παρόλο που οι βρετανικές βουλευτικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2029, μετά την ολοκλήρωση της θητείας του Ντόναλντ Τραμπ το 2028, το Reform UK προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο πρόωρης κάλπης λόγω της φθοράς των Εργατικών. Το κόμμα διαμηνύει ότι η Μεγάλη Βρετανία πρέπει να διατηρήσει τον απόλυτο έλεγχο των στρατιωτικών της υποδομών.

Μάλιστα, εκπρόσωπος του Reform UK δήλωσε: «Το Reform UK υποστηρίζει τη συνεχιζόμενη στρατηγική σημασία των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο και το κυριαρχικό δικαίωμα της Βρετανίας να αποφασίζει για τη χρήση τους. Ο Νάιτζελ Φάρατζ έχει καταστήσει απολύτως σαφές ότι η Βρετανία δεν πρέπει να παρασυρθεί σε περιττούς ξένους πολέμους, αλλά ούτε πρέπει να προσποιούμαστε ότι μπορούμε να προβάλλουμε ισχύ στο εξωτερικό μετά από χρόνια περικοπών των Εργατικών και των Συντηρητικών στις ένοπλες δυνάμεις μας».

Η επίθεση στο Ακρωτήρι και οι αντιδράσεις

Επισημαίνεται ότι η Κύπρος απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1960, όμως το Λονδίνο επέβαλε τη διατήρηση της κυριαρχίας του επί των εδαφών στο Ακρωτήρι και στη Δεκέλεια. Το καθεστώς αυτό αποτελεί μόνιμο σημείο τριβής, με την κατάσταση να οξύνεται δραματικά στις 2 Μαρτίου, όταν ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος έπληξε τη βάση της RAF στο Ακρωτήρι, στον απόηχο της αμερικανοϊσραηλινής εκστρατείας. Η Λευκωσία άσκησε δριμεία κριτική στο Λονδίνο για την παντελή έλλειψη έγκαιρης προειδοποίησης προς τους κατοίκους και για την προβληματική ανταλλαγή πληροφοριών.

Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, αντέδρασε άμεσα ζητώντας συνομιλίες για το μέλλον των «αποικιακών» βάσεων, ενώ έλαβε και την υποστήριξη των Ευρωπαίων εταίρων. Στη σύνοδο του Μαρτίου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογράμμισε ότι «αναγνωρίζει την πρόθεση της Κύπρου να αρχίσει μια συζήτηση με το Ηνωμένο Βασίλειο για τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο και είναι έτοιμο να παράσχει βοήθεια όπως απαιτείται». Ο διευθυντής του προγράμματος διεθνούς δικαίου στο Chatham House, Μαρκ Γουέλερ, εξήγησε ότι η κυπριακή πλευρά ερμηνεύει τη συνθήκη ως παραχώρηση περιορισμένης αμυντικής δικαιοδοσίας και όχι πλήρους κυριαρχίας, τονίζοντας ότι η εμπλοκή με το Ιράν δίνει την κατάλληλη αφορμή για να ανοίξει ξανά η συγκεκριμένη συζήτηση.

Από την πλευρά της, η βρετανική κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι το νομικό καθεστώς των βάσεων είναι αδιαπραγμάτευτο και προστατεύεται από διεθνείς συνθήκες. «Πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα να χρησιμοποιούμε τις βάσεις μας ανεμπόδιστα», ανέφερε κυβερνητική πηγή, αν και παραδέχθηκε ότι είναι απόλυτα δικαιολογημένος ο προβληματισμός των συμμάχων για τη σταθερότητα του Λονδίνου σε περίπτωση επικράτησης του Νάιτζελ Φάρατζ. Στο πλαίσιο αυτό, το βρετανικό Υπουργείο Άμυνας ενισχύει τις δυνάμεις του στο νησί με συστήματα ραντάρ, αντίμετρα για drones, μαχητικά αεροσκάφη Typhoon, το πολεμικό πλοίο «HMS Dragon» και ελικόπτερα Wildcat και Merlin, προκειμένου να θωρακίσει τα συμφέροντά του στην περιοχή.

ieidiseis.gr

AP | Petros Karadjias