«Καυτά» ψυγεία, ψεύτικος πυρηνικός συναγερμός και ληστεία δισεκατομμυρίων – Έρχεται επιδημία κυβερνοεπιθέσεων;

Ο Άλεξ Πιρς έκανε την πρωινή του περιπολία στην επιχείρηση χονδρικής πώλησης φρούτων και λαχανικών που διατηρεί στο Λονδίνο την Δευτέρα, όταν παρατήρησε κάτι περίεργο στα ψυγεία. Η ενδεικτική λυχνία απόψυξης της ψυκτικής μονάδας 2 ήταν αναμμένη και η ένδειξη στον πίνακα ήταν 150C. Το ίδιο ίσχυε και για τη μονάδα 4. Καθώς πλησίαζε τη μεγαλύτερη μονάδα του, η ενδεικτική λυχνία απόψυξης άρχισε και αυτή να αναβοσβήνει. Ήταν εκείνη τη στιγμή που σκέφτηκε: μήπως πρόκειται για κυβερνοεπίθεση; Πλησίασε το κουτί που συνέδεε τις μονάδες με το διαδίκτυο και έβγαλε απότομα το καλώδιο. Είχε δίκιο.

Την ίδια μέρα, έμποροι λιανικής στο Βέλγιο, την Εσθονία, την Ιρλανδία, τη Φινλανδία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία και την Σουηδία ανέφεραν παρόμοια προβλήματα, με τη θερμοκρασία στα ψυγεία και τους καταψύκτες ορισμένων καταστημάτων να εκτοξεύεται έως και τους 50 βαθμούς Κελσίου.

Ωστόσο, δεν είναι μόνο ο Πιρς στο Λονδίνο και μια ετερόκλητη ομάδα λιανοπωλητών, καθώς και οι γαλλικές τράπεζες αίματος, που έχουν πληγεί.

Η επίθεση από χάκερ ήταν μία από τις τρεις που σημειώθηκαν σε διάστημα λίγων ημερών. Στις 30 Οκτωβρίου, το μεγαλύτερο χρηματιστήριο κρυπτονομισμάτων στον κόσμο, το Binance, υπέστη κλοπή ύψους 6,3 δισ. δολαρίων σε μια ληστεία-ρεκόρ, ενώ την 1η Νοεμβρίου οι χάκερ έβαλαν στο στόχαστρο την εφαρμογή έκτακτης ανάγκης της Ουκρανίας, στέλνοντας στους κατοίκους του Κιέβου μια ψεύτικη ειδοποίηση για πυρηνική επίθεση.

Κυβερνοεπιθέσεις που παίρνουν μορφή επιδημίας

Το επίσημο μήνυμα μετά τις επιθέσεις στα ψυγεία είναι: να περιμένετε περισσότερες διαταραχές. Βρισκόμαστε στα «πρώτα στάδια» ενός νέου τοπίου στον τομέα της πειρατείας, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Κυβερνοασφάλειας (NCSC) του Ηνωμένου Βασιλείου.

Αναφερόμενος στα κενά ασφαλείας στα συστήματα πληροφορικής που αποκαλύπτονται από την τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης, ο επικεφαλής του NCSC, Ρίτσαρντ Χορν, δήλωσε πως «υπάρχουν τόσα πολλά κενά ασφαλείας εκεί έξω που θα μπορούσε κανείς να πει ότι περιμένουν να αξιοποιηθούν».

«Ο πιο σοβαρός κίνδυνος που αντιμετωπίζουμε βραχυπρόθεσμα είναι απλώς η τεράστια αύξηση του αριθμού των περιστατικών», προσέθεσε.

Ιστοσελίδες σε όλο τον κόσμο τέθηκαν προσωρινά εκτός λειτουργίας ως προληπτικό μέτρο τον περασμένο μήνα, όταν η τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI, της εταιρείας που ανέπτυξε το ChatGPT, συνέβαλε στην ανακάλυψη ενός ελαττώματος στη PHP, μια γλώσσα προγραμματισμού που χρησιμοποιείται για τη δημιουργία μεγάλου μέρους του παγκόσμιου ιστού.

Ψυγεία γαλλικών σούπερ μάρκετ δέχθηκαν επίσης επίθεση τον περασμένο μήνα, σε μια ενέργεια που θα μπορούσε να αποτελεί δοκιμαστική εκστρατεία για την πιο εκτεταμένη επίθεση αυτής της εβδομάδας.

Για τον Azeem Azhar, επιχειρηματία στον τομέα της τεχνολογίας, ο τρόπος με τον οποίο τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης ανακάλυπταν κενά ασφαλείας που θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν οι επιτιθέμενοι θύμιζε το σημείο εκκίνησης της πανδημίας του Covid στην Κίνα. Αυτό, όπως είπε, ήταν μια «στιγμή τύπου Γουχάν».

Ο ισχυρισμός του Azhar αποτέλεσε τίτλο μιας ανάρτησης στο Substack, η οποία ανέφερε επίσης τον υπεύθυνο κυβερνοασφάλειας Matthew Prince, που δήλωσε τον περασμένο μήνα: «Θα περάσουμε μερικά χρόνια κατά τα οποία κάθε εβδομάδα θα νιώθουμε σαν να πέφτει ο ουρανός».

Γεωοπολιτική και τεχνητή νοημοσύνη

Υπάρχουν δύο παράγοντες που στηρίζουν τις προειδοποιήσεις του NCSC: η γεωπολιτική και η τεχνητή νοημοσύνη. Τουλάχιστον ένας εμπειρογνώμονας έχει δηλώσει ότι οι επιθέσεις στα ψυγεία φέρουν τα χαρακτηριστικά της Ρωσίας, ενώ η παραβίαση της Binance έχει αποδοθεί στο κράτος της Βόρειας Κορέας, η οποία το αρνείται, και η Μόσχα αποτελεί φυσικά ύποπτο για το περιστατικό στην Ουκρανία.

Το NCSC δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι είναι «πολύ πιθανό» να χρησιμοποιηθεί κακόβουλο λογισμικό που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) σε επιθέσεις χάκινγκ εναντίον σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αεροδρομίων και νοσοκομείων του Ηνωμένου Βασιλείου έως το 2028. Η τεχνητή νοημοσύνη θα βοηθούσε τους επιτιθέμενους σε εργασίες όπως η ανίχνευση στόχων, ο εντοπισμός αδυναμιών στα δίκτυα πληροφορικής και η συγγραφή κακόβουλου κώδικα, ανέφερε ο οργανισμός.

Υπάρχουν όμως και επιφυλάξεις. Ο διευθυντής επιχειρήσεων του NCSC, Paul Chichester, δήλωσε ότι οι χάκερ των ψυκτικών αποθηκών «πραγματικά δεν χρειάστηκε» να χρησιμοποιήσουν τεχνητή νοημοσύνη για να ανακαλύψουν τα ελαττώματα των ψυγείων, καθώς αυτά ήταν ήδη γνωστά, συμπεριλαμβανομένων των προεπιλεγμένων κωδικών πρόσβασης που είχαν δημοσιευτεί στα εγχειρίδια μιας εταιρείας εκμετάλλευσης ψυγείων.

Η Sophos, μια κορυφαία εταιρεία στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, δήλωσε ότι δεν είχε παρατηρήσει κανένα σοβαρό περιστατικό στους πελάτες της που να σχετίζεται με το σφάλμα στο PHP, αν και – όπως και άλλες εταιρείες του κλάδου – είχε εντοπίσει σημαντικό αριθμό προσπαθειών εκμετάλλευσης αυτής της ευπάθειας.

Και ένας εμπειρογνώμονας ανέφερε ότι έχουμε ξαναβρεθεί σε αυτή τη θέση. Ο Ciaran Martin, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του NCSC, υποβάθμισε τη σύγκριση με τη «στιγμή της Γουχάν». Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο κόσμος αντιμετώπιζε μια συντονισμένη απειλή, είπε, αναφερόμενος στις κυβερνοεπιθέσεις NotPetya και WannaCry το 2017, για τις οποίες κατηγορήθηκαν αντίστοιχα η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα, καθώς και στην έξαρση των επιθέσεων με λογισμικό εκβιασμού (ransomware) το 2021. Η Βόρεια Κορέα, που έχει πληγεί από τις κυρώσεις και στερείται ρευστότητας, έχει καθιερωμένη φήμη ως χάκερ κρυπτονομισμάτων.

Παρ’ όλα αυτά, η τεχνητή νοημοσύνη αποκαλύπτει ευπάθειες. Αυτός είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για ένα ελάττωμα σε ένα σύστημα πληροφορικής που μπορεί να εκμεταλλευτεί ένας χάκερ, μια πόρτα που είναι μισάνοιχτη και περνά απαρατήρητη ή αγνοείται από τον ιδιοκτήτη της. Από τον Απρίλιο, όταν η νεοφυής εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης Anthropic κυκλοφόρησε το μοντέλο Mythos, το οποίο διαθέτει μια εκπληκτική ικανότητα να εντοπίζει ελαττώματα στα συστήματα πληροφορικής, ο αριθμός των ευπαθειών που εντοπίστηκαν από κορυφαίες εταιρείες τεχνολογίας έχει οκταπλασιαστεί.

Ωστόσο, οι επιθέσεις δεν έχουν αυξηθεί στον ίδιο βαθμό. Ο ειδικός στον τομέα της κυβερνοασφάλειας Tal Beery έχει εκφράσει την άποψη ότι οι εγκληματίες χάκερ δυσκολεύονται να αποκομίσουν κέρδη από αυτά τα ελαττώματα, όπως αποδεικνύεται από την πρόσφατη μείωση των εσόδων από επιθέσεις με λογισμικό εκβιασμού.

Το NCSC, που αποτελεί μέρος της υπηρεσίας κατασκοπείας GCHQ, ανέφερε ότι οι επιθέσεις αυτές υπενθύμισαν την ευπάθεια των αντικειμένων καθημερινής χρήσης που διαθέτουν πρόσβαση στο διαδίκτυο, από τα έξυπνα ηχεία έως τους δρομολογητές ευρυζωνικής σύνδεσης. Ο Ollie Whitehouse, διευθυντής τεχνολογίας του NCSC, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι ήταν «απολύτως σαφές» πως τέτοιες συσκευές θα μπορούσαν να είναι «ευάλωτες» στους χάκερ. Οι κατασκευαστές πρέπει να επενδύσουν περισσότερο στην ασφάλεια των προϊόντων τους και οι καταναλωτές πρέπει να είναι πρόθυμοι να πληρώσουν περισσότερα για τα πιο αξιόπιστα προϊόντα – και να συνεχίζουν να τα ενημερώνουν.

Τι στοχεύουν οι χάκερ στα ψυγεία;

Ένα βασικό κενό ασφαλείας που στοχεύουν οι χάκερ, μεταξύ άλλων και στις επιθέσεις κατά ψυγείων, είναι οι εκδόσεις προϊόντων που έχουν «ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής τους» και δεν παράγονται πλέον από τις εταιρείες ούτε λαμβάνουν ενημερώσεις λογισμικού για την εξάλειψη σφαλμάτων.

Η ανάγκη για επαγρύπνηση εντείνεται από την απειλή που προέρχεται από τα κράτη. Εγκληματικές συμμορίες πραγματοποιούν επιθέσεις με λογισμικό εκβιασμού, όπου τα αρχεία του υπολογιστή του θύματος κρυπτογραφούνται και οι επιτιθέμενοι απαιτούν «λύτρα» σε κρυπτονόμισμα για να τα ξεκλειδώσουν. Ωστόσο, υπάρχει και ένα ψηφιακό μέτωπο όπου δραστηριοποιούνται και τα κράτη. Η γεωπολιτική, όπως αποτυπώνεται στην εκστρατεία υβριδικού πολέμου της Ρωσίας εναντίον της Ευρώπης, έχει μετατρέψει αυτή τη «γκρίζα ζώνη» της σύγκρουσης σε ιδιαίτερη πηγή ανησυχίας.

Ήταν ρωσικές οι κυβερνοεπιθέσεις στα ψυγεία;

Ένας εμπειρογνώμονας δήλωσε ότι, κατά τη γνώμη του, οι επιθέσεις στα ψυγεία, παρά την απλότητα των αδυναμιών που εκμεταλλεύτηκαν, παρουσίαζαν ρωσικά χαρακτηριστικά. Ο Xavier Bellekens, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας κυβερνοασφάλειας Lupovis, ανέφερε ότι η νεοφυής επιχείρησή του έστησε παγίδες «honeypot» που αφορούσαν στους ίδιους ελεγκτές ψυγείων που είχαν στοχεύσει οι επιτιθέμενοι στην Ευρώπη. Οι τεχνικές που χρησιμοποίησαν οι χάκερ που παρασύρθηκαν περιλάμβαναν τη χρήση παρόχων υπηρεσιών διαδικτύου, που ήταν ιδιαίτερα ανεκτικοί σε κακόβουλες δραστηριότητες – μια τακτική που συνδέεται με προηγούμενες κακόβουλες δραστηριότητες που είχαν πραγματοποιήσει Ρώσοι.

«Είμαστε σίγουροι ότι πρόκειται για ρωσικές ομάδες; Όχι. Ωστόσο, ορισμένα στοιχεία δείχνουν προς αυτή την κατεύθυνση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στην πρώτη γραμμή του «γκρίζου πολέμου», τα πρόσφατα γεγονότα δεν προκαλούν έκπληξη. Εμπειρογνώμονες και αξιωματούχοι στη Φινλανδία δήλωσαν ότι οι επιθέσεις μέσω ψυγείων αποτέλεσαν μέρος ενός μοτίβου που παρατηρούσαν να εντείνεται εδώ και χρόνια.

Πέρυσι, το εθνικό κέντρο κυβερνοασφάλειας της χώρας κατέγραψε σχεδόν 21.000 περιστατικά – με στόχο έναν πληθυσμό λιγότερο από 6 εκατομμύρια ανθρώπους. Το 2022, τα περιστατικά ήταν περίπου 13.000. Φέτος, οι χάκερ κατάφεραν να παραβιάσουν έως και 50.000 κινητά τηλέφωνα της φινλανδικής κυβέρνησης· πέρυσι, κατέστρεψαν τον ιστότοπο του υπουργείου Άμυνας της χώρας.

Πρόκειται για μια τάση που παρατηρείται σε όλη την Ευρώπη και στις χώρες του ΝΑΤΟ, αλλά είναι ιδιαίτερα έντονη στις χώρες που συνορεύουν με την Ρωσία.

Η Ρωσία δεν είναι «η μόνη ένοχη»

Ωστόσο, η Ρωσία δεν ήταν ο μόνος λόγος για τον οποίο αυξάνονταν οι απειλές στον κυβερνοχώρο, ανέφερε στον βρετανικό Guardian ο Σαμούλι Μπέργκστρομ, αντιπρόεδρος της WithSecure, μιας εταιρείας κυβερνοασφάλειας με έδρα το Ελσίνκι. Η τεχνητή νοημοσύνη ενίσχυε επίσης τις επιθέσεις, ενώ ο ίδιος επανέλαβε τις προειδοποιήσεις σχετικά με τις συσκευές που συνδέονται στο διαδίκτυο.

«Αυτοί οι επιτιθέμενοι είναι κυρίως ευκαιριακοί», εξήγησε ο Μπέργκστρομ. «Όταν βλέπουν κάτι που είναι εκτεθειμένο στο Διαδίκτυο, πιθανότατα θα το επιτεθούν. Αν έχετε μια συσκευή συνδεδεμένη στο Διαδίκτυο, πρέπει να υποθέσετε ότι θα δεχτεί επίθεση, αργά ή γρήγορα».

Ο Μπέργκστρομ και άλλοι τόνισαν επίσης ότι οι ρωσικοί κρατικοί παράγοντες δεν ήταν οι μόνοι ένοχοι – ούτε καν, απαραίτητα, οι πιο εξελιγμένοι.

Υπάρχει μια τεράστια, αόρατη οικονομία χάκερ στον κόσμο. Μερικοί είναι ακτιβιστές. Μερικοί είναι μισθοφόροι, που το κάνουν για τα χρήματα. Ένας σημαντικός αριθμός έχει δεσμούς με κράτη, όπως η Ρωσία και το Ιράν. Ωστόσο, αυτή η σύνδεση μπορεί να είναι αόριστη, γεγονός που δυσκολεύει τις Αρχές να αποδώσουν συγκεκριμένα ένα κίνητρο σε μια συγκεκριμένη επίθεση.

Τι θα κάνει η Ευρώπη;

Τι σημαίνει αυτό για την Ευρώπη; Οι φορείς των κυβερνοαπειλών σε παγκόσμιο επίπεδο γίνονται όλο και πιο εξελιγμένοι και διαθέτουν όλο και περισσότερους πόρους – είναι πιο ικανοί να εντοπίζουν τρωτά σημεία και πιο ικανοί να τα εκμεταλλεύονται. Αυτές οι εξελίξεις προκαλούν καταστροφικές εικασίες: θα μπορούσε το ηλεκτρικό δίκτυο ενός ολόκληρου έθνους να σβήσει εν μέσω χειμώνα, ή θα μπορούσε το εμπόριο να παραλύσει;

Η Φινλανδία – και τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη – διαθέτουν σχέδια για την περίπτωση διακοπής των συστημάτων πληρωμών ή επίθεσης στο ηλεκτρικό δίκτυο. Ωστόσο, οι κυβερνοαπειλές δεν είναι το ίδιο με τον παραδοσιακό πόλεμο.

Η βομβιστική επίθεση σε έναν σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να θέσει εκτός λειτουργίας ένα δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας για μήνες, ή ακόμα και περισσότερο, δεδομένης της πολυετούς αναμονής για την αγορά μετασχηματιστών. Οι κυβερνοεπιθέσεις δεν θα έχουν απαραίτητα το ίδιο αποτέλεσμα. Το λογισμικό επιδιορθώνεται πιο γρήγορα· συνήθως είναι δυνατό να αποσυνδεθεί μια συσκευή από το διαδίκτυο.

Ο στόχος – τουλάχιστον για τους κρατικούς φορείς – πίσω από την πραγματοποίηση αυτών των κυβερνοεπιθέσεων θα μπορούσε να είναι περισσότερο ψυχολογικός παρά οτιδήποτε άλλο, ανέφεραν ορισμένοι αξιωματούχοι. Το να μετατρέπονται τα ψυγεία σε φούρνους ή να παραβιάζεται μια τράπεζα αίματος είναι δραματικό· μένει χαραγμένο στη μνήμη. Ωστόσο, αυτές οι ευπάθειες πιθανότατα έχουν πλέον επιδιορθωθεί. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι μια εγκληματική ομάδα θα μπορέσει να πραγματοποιήσει ξανά ακριβώς την ίδια επίθεση.

Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν πολλά τρωτά σημεία και παλαιά συστήματα που μπορούν να εκμεταλλευτούν κακόβουλοι δράστες. Αυτές οι επιθέσεις «είναι πιο συχνές και συνεχίζουν να συμβαίνουν», προειδοποίησε ο Μπέργκστρομ.

in.gr