Κρίση στη Θέουτα: MAGA και Τελ Αβίβ εκδικούνται Σάντσεθ μέσω Μαρόκου;

Είκοσι δύο ηγέτες της ΕΕ -συμπεριλαμβανομένου και του Έλληνα πρωθυπουργού- σε επιστολή τους προς την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, υποστήριξαν ότι το περιστατικό στη Θέουτα συνδέεται με τη μεταναστευτική πολιτική της Ισπανίας. Αυτή η αμφιλεγόμενη, όμως, πολιτική της Μαδρίτης δεν είναι η μοναδική αιτία, καθώς υπάρχουν γεωπολιτικές σκοπιμότητες: Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ ίσως να περίμεναν, προ πολλού, τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ στη «γωνία».

Τον Ιανουάριο, η κυβέρνηση Σάντσεθ χορήγησε γενική αμνηστία σχεδόν σε όλους τους παράνομους μετανάστες που ζούσαν στην Ισπανία, παραχωρώντας εργασιακά δικαιώματα σε εκατομμύρια εργαζόμενους. Ωστόσο, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με περίπου το 60% των Ισπανών να εκφράζει τη διαφωνία του.

Έτσι, πολλοί στην Ευρώπη υποστηρίζουν ότι οι περίπου 60.000 μετανάστες που επιχείρησαν να περάσουν δια της βίας στην ισπανική πόλη Θέουτα, έναν παράκτιο θύλακα στη μαροκινή πλευρά του Στενού του Γιβραλτάρ, ενθαρρύνθηκαν από τις πολιτικές του Σάντσεθ.

Ωστόσο, η Θέουτα και ο αδελφός της θύλακας, η Μελίγια, αποτελούν εδώ και καιρό πηγή έντασης μεταξύ Μαδρίτης και Ραμπάτ, με το Μαρόκο να διεκδικεί τα εδάφη ως δικά του. Το Ραμπάτ έχει χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν τον έλεγχό του στις μεταναστευτικές ροές προς τη Θέουτα για να αποσπάσει παραχωρήσεις από την Ισπανία και την ΕΕ, αλλά αυτή τη φορά ξεπέρασε κάθε προηγούμενο.

Σύμφωνα με τον ειδικό στον πορτογαλοϊσπανικό κόσμο Χουάν Νταβίντ Ρόχας, «ένας ακόμη πιο ύπουλος λόγος για την τελευταία παραβίαση είναι ότι το Ραμπάτ αξιοποιεί τη διαρκώς στενότερη σχέση του με την κυβέρνηση Τραμπ και του Μπενιαμίν Νετανιάχου», όπως αναφέρει σε ανάλυσή του στο Unherd.

Οργή ΗΠΑ

Υπενθυμίζεται ότι ο Πέδρο Σάντσεθ αρνήθηκε να επιτρέψει στην Ουάσιγκτον πρόσβαση στις στρατιωτικές βάσεις της στη Ρότα και το Μορόν, ενώ δεν έχει καταφέρει να πιάσει τους στόχους του NATO στις αμυντικές δαπάνες. Το MAGA έχει χαρακτηρίσει την Ισπανία Δημόσιο Εχθρό Νο. 1 εξαιτίας της έντονα επικριτικής στάσης της κυβέρνησής της απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν. Ο ίδιος ο Τραμπ είχε ήδη χαρακτηρίσει την Ισπανία «απαίσια» τον Μάρτιο και είχε δώσει εντολή στον υπουργό Οικονομικών του να περιορίσει τις οικονομικές συναλλαγές με τη Μαδρίτη.

Ήδη από τον Μάρτιο, ο Μάικλ Ρούμπιν του American Enterprise Institute, κάλεσε την κυβέρνηση Τραμπ μέσω του Middle East Forum, να αναγνωρίσει επισήμως τη Θέουτα και τη Μελίγια ως κατεχόμενο μαροκινό έδαφος, χαρακτηρίζοντας την Ισπανία «μια αποικιακή δύναμη που διοικεί αποικίες στην άλλη πλευρά του Στενού του Γιβραλτάρ».

Στην ίδια γραμμή ο νεοσυντηρητικός βουλευτής Μάριο Ντίας-Μπαλάρτ, πρόεδρος της Υποεπιτροπής Εθνικής Ασφάλειας της Βουλής των Αντιπροσώπων, δήλωσε δημόσια ότι οι θύλακες «δεν βρίσκονται στη γεωγραφική επικράτεια της Ισπανίας», αλλά σε μαροκινό έδαφος, και ότι η τύχη τους θα πρέπει «να καθοριστεί, να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης και να συζητηθεί μεταξύ φίλων και συμμάχων».

Όπως αναφέρει ο Μαροκινός αναλυτής στο Middle East Forum, Αμίν Αγιούμπ «Δεν επρόκειτο για περιθωριακές φωνές. Επρόκειτο για την αρχιτεκτονική μιας συντονισμένης στρατηγικής αναδιάταξης».

Το Reuters ανέφερε τον Απρίλιο ότι το Αμερικανικό Πεντάγωνο είχε συμπεριλάβει στις επιλογές έναντι της Ισπανίας την αναστολή της συμμετοχής της στο ΝΑΤΟ, καθώς το Άρθρο 6 της Συνθήκης ορίζει ρητώς ότι τα εδάφη στην ηπειρωτική Αφρική εξαιρούνται από τις υποχρεώσεις συλλογικής άμυνας.

Οι επεκτατικές βλέψεις του Μαρόκου

Το Μαρόκο έχει μετατραπεί σε ζωτικής σημασίας εταίρο της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ, που μεσολάβησε ο Τραμπ και οι οποίες ομαλοποίησαν τις σχέσεις του Ισραήλ με αρκετά αραβικά κράτη, συμπεριλαμβανομένου του Μαρόκου, το 2020. «Το Ραμπάτ αξιοποίησε στη συνέχεια αυτή την εξέλιξη για να προωθήσει τους δικούς του επεκτατικούς στόχους, με την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ να αναγνωρίζει τη μαροκινή κυριαρχία στη Δυτική Σαχάρα» σημειώνει ο Ρόχας.

Υπενθυμίζεται ότι το Ραμπάτ έχει σημειώσει σημαντική διπλωματική πρόοδο ωστε να προωθήσει την παράνομη κατοχή του στη Δυτική Σαχάρα, όπου βρίσκεται σε πόλεμο με τους ντόπιους Σαχράουι.

Το 2021 το Μαρόκο υπέγραψε συμφωνία ασφαλείας με το Ισραήλ, η οποία αποδείχθηκε ζωτικής σημασίας για τη σύγκρουση στη Δυτική Σαχάρα, ενώ τον Ιανουάριο του 2026, οι δύο χώρες υπέγραψαν επιπλέον κοινό σχέδιο στρατιωτικής συνεργασίας. Τον Φεβρουάριο μυστικές συνομιλίες υπό την αιγίδα των ΗΠΑ έφεραν στο ίδιο τραπέζι, για πρώτη φορά από το 2019, αντιπροσωπείες του Μαρόκου, της Αλγερίας, της Μαυριτανίας και των Σαχράουι.

Η ευκαιρία για Ισραήλ

Όλα αυτά λοιπόν ανοίγουν ένα απρόσμενο παράθυρο ευκαιρίας για το Ισραήλ, όπως αναφέρει στο ισραηλινό Ynet ο Αγιούμπ.

«Η άρνηση της Ισπανίας να επιτρέψει στις ΗΠΑ πρόσβαση στις στρατιωτικές βάσεις της στη Ρότα και το Μορόν κατά τη διάρκεια της εκστρατείας εναντίον του Ιράν, η διαρκής αποτυχία της να επιτύχει τους στόχους του ΝΑΤΟ για τις αμυντικές δαπάνες και η συγκρουσιακή στάση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ δημιούργησαν συλλογικά κάτι σπάνιο στις υποθέσεις της Βόρειας Αφρικής: ένα πραγματικό ρήγμα στη στρατηγική θωράκιση της Ισπανίας γύρω από τη Θέουτα και τη Μελίγια. Μέσα σε αυτό το ρήγμα, ο σημαντικότερος νέος εταίρος του Μαρόκου, το Ισραήλ, βρίσκεται σε μοναδική θέση να ασκήσει πίεση».

Στην ανάλυση του προτείνει τρόπους για να προωθήσει το Ισραήλ τη μαροκινή υπόθεση. Πρώτον, μέσω των διαύλων επιρροής στην Ουάσιγκτον, όπου η επιρροή του Ισραήλ είναι σημαντική, Ισραηλινοί αξιωματούχοι μπορούν να ενισχύσουν το επιχείρημα ότι η στρατηγική συμβολή του Μαρόκου -ως πυλώνα της δυτικής Μεσογείου, ελεγκτή της νότιας πρόσβασης στο Στενό του Γιβραλτάρ και μακροβιότερου συμβατικού συμμάχου των ΗΠΑ- δικαιολογεί συγκεκριμένη αμερικανική στήριξη στο πλέον επίμονο εδαφικό του αίτημα.

Δεύτερον, προτείνει στο Ισραήλ να υπογραμμίσει την ισπανική υποκρισία που ενώ αναγνώρισε το παλαιστινιακό κράτος το 2024 ταυτόχρονα διατηρεί ευρωπαϊκούς θύλακες σε αφρικανικό έδαφος που προϋπήρχαν του σύγχρονου κράτους του Ισραήλ κατά τέσσερις αιώνες. «Αυτή η αντίφαση είναι ισχυρή και αξίζει να προβάλλεται διαρκώς στα διεθνή φόρα» λέει με έμφαση.

«Η βοήθεια προς το Μαρόκο για την ανάκτηση της Θέουτα και της Μελίγια θα υπηρετούσε αυτό το πλαίσιο και θα τιμωρούσε ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ που επέλεξε επανειλημμένα την παρεμπόδιση αντί της συνεργασίας στην πιο κρίσιμη στιγμή για τη Συμμαχία. Για το Ισραήλ, η ενίσχυση της μαροκινής διεκδίκησης δεν αποτελεί πράξη φιλανθρωπίας. Αποτελεί στρατηγική επένδυση» καταλήγει ο Αγιούμπ.

Συνεπώς, οι εξελίξεις στη Θέουτα, αν και δεν είναι αποδεδειγμένο ότι είναι έργο της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ, σίγουρα θα τους έφερε χαμόγελα.

in.gr