Κυβέρνηση στο εδώλιο

Οι παραπομπές πολιτικών προσώπων που άσκησαν υπουργικά καθήκοντα στο Ειδικό Δικαστήριο είναι πολύ λίγες στην ελληνική ιστορία. Και πάντα τυχόν καταδικαστική απόφαση σε αυτό το δικαστήριο αντιμετωπίζεται ως βαρύ στίγμα για μια κυβέρνηση. Σκεφτείτε πόσο συχνά η Νέα Δημοκρατία αναφέρεται στις καταδίκες του Νίκου Παππά και του Δημήτρη Παπαγγελόπουλου. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε υποστηρίξει μιλώντας στη Βουλή και αναφερόμενος στον Νίκο Παππά «δεν αναγνωρίζω ως εκπρόσωπο της αξιωματικής αντιπολίτευσης έναν πολιτικό καταδικασμένο με 13-0 στο Ειδικό Δικαστήριο».

Τώρα ο κύριος Μητσοτάκης είναι πολύ πιθανό να βρεθεί στη δύσκολη θέση να πει κάτι ανάλογο για ένα στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας, τον Χρήστο Τριαντόπουλο, πρώην υφυπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που παραπέμπεται να δικαστεί στο Ειδικό Δικαστήριο για το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος σε σχέση με το «μπάζωμα» του χώρου της τραγωδίας των Τεμπών, ενέργεια που είχε ως επίπτωση να γίνει πολύ δυσχερέστερη η διερεύνηση του δυστυχήματος άρα και της απόδοσης ευθυνών για αυτό.

Πλέον η κυβέρνηση έχει τον δικό της υπόδικο. Τον δικό της υπόδικο για αδίκημα που σχετίζεται με την άσκηση των υπουργικών καθηκόντων του. Και στην πολιτική το «τεκμήριο αθωότητας» λειτουργεί διαφορετικά. Το να φτάσει μια κυβέρνηση να έχει υπουργό στο εδώλιο του κατηγορουμένου στο Ειδικό Δικαστήριο, είναι ούτως ή άλλως στίγμα πολιτικό.

Την ίδια στιγμή η παραπομπή Τριαντόπουλου καθιστά θεσμικά απαράδεκτη την παραμονή του Γιώργου Φλωρίδη στη θέση του υπουργού Δικαιοσύνης. Γιατί ο πολιτικός που είπε ότι είναι «για τα μπάζα» όσοι μιλούν για μπάζωμα, παρότι και επισήμως το Δικαστικό Συμβούλιο αποφάνθηκε ότι έγινε μπάζωμα που δεν έπρεπε να γίνει, δεν μπορεί να προΐσταται του υπουργείου Δικαιοσύνης.

Και βέβαια η εξέλιξη αυτή έχει και τον βαθύ συμβολισμό ότι γύρω από την τραγωδία στα Τέμπη υπάρχουν κυβερνητικές ευθύνες.

Κυβερνητικές ευθύνες που δεν αφορούν μόνο την εγκληματική καθυστέρηση να γίνουν τα απαραίτητα έργα που θα εξασφάλιζαν ότι δύο τρένα δεν θα κινούνταν στα τυφλά στην ίδια γραμμή και σε αντίθετη κατεύθυνση, αλλά και την προσπάθεια να συγκαλυφθούν αυτές οι ευθύνες και όλα τα ερωτήματα για την τραγωδία να απαντηθούν με την αποκλειστική απόδοση όλων των ευθυνών στο «ανθρώπινο λάθος».

Και όλα αυτά την ώρα που αναμένουμε τι θα πει το Δικαστικό Συμβούλιο και για την περίπτωση του Κώστα Καραμανλή που επίσης έχει παραπεμφθεί.

Την ίδια στιγμή η επιμονή της κυβέρνησης να λέει, επί της ουσίας, ότι στα μάτια της είναι αθώοι, απλώς δείχνει την πραγματική και προκλητική απροθυμία της να αναλάβει την ευθύνη που της αναλογεί. Δεν είναι τυχαίο ότι ενώ για τα Τέμπη δέχτηκε, υπό το βάρος μιας πρωτοφανούς λαϊκής κατακραυγής, να συναινέσει στην παραπομπή δύο υπουργών, σε όλες τις άλλες περιπτώσεις που τέθηκε θέμα ποινικής ευθύνης υπουργών, όπως στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, επέλεξε να μετατρέψει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία σε ασπίδα ασυλίας για τους εμπλεκόμενους υπουργούς. Για να μην αναφερθούμε στην προκλητική άρνησή της να αναγνωρίσει ότι υπάρχει άμεση εμπλοκή της κυβέρνησης και του Μεγάρου Μαξίμου στο σκάνδαλο των υποκλοπών.

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι πλέον κυβέρνηση υποδίκων και στο επίπεδο του Ειδικού Δικαστηρίου. Αποδεικνύοντας ότι η «κανονικότητα» που κάποτε υποσχέθηκε, γρήγορα μετατράπηκε σε μια διαρκή θεσμική παραβατικότητα, και ότι το «επιτελικό κράτος» είχε να κάνει λιγότερο με την αναβάθμιση της ικανότητας του κράτους να προσφέρει στους πολίτες και περισσότερο με τον συντονισμό της διασπάθισης δημόσιων και ιδιωτικών πόρων για κομματικούς σκοπούς.

Αυτό δεν είναι θέμα «εικόνας». Το πρόβλημα δεν είναι ότι η κυβέρνηση δεν κατορθώνει να έχει σωστή «επικοινωνία». Το πρόβλημα είναι ότι αυτή  η κυβέρνηση όντως λειτούργησε με ένα τρόπο που υπονομεύει τους θεσμούς και αυτό πια το έχει καταλάβει και η κοινωνία.

Ούτε πρέπει να πιστέψει κανείς ότι δεν έγινε τελικά και τίποτα και λίγο επικοινωνιακό damage control θα λύσει το πρόβλημα, αφού η κοινωνία κυρίως ασχολείται με την κρίση κόστους ζωής με την οποία είναι αντιμέτωπη η χώρα και οι πολίτες αντιμετωπίζουν, καιρό τώρα, την πολιτική και τους πολιτικούς με κυνισμό. Γιατί τα ζητήματα των θεσμών και της θεσμικής λειτουργίας μιας κυβέρνησης δεν αποτελούν ούτε κάποιου είδους «πολυτέλεια», ούτε το «παντεσπάνι» σε αντιδιαστολή με το απαραίτητο ψωμί.

Γιατί πολύ απλά όταν μια κυβέρνηση συμπεριφέρεται με τρόπο παραβατικό ως προς τη θεσμική διάσταση δεν θα ολοκληρώσει έγκαιρα τα έργα που πρέπει και θα έχουμε δυστυχήματα και θα θρηνούμε ζωές, δεν θα προασπίσει την πρόσβαση των αγροτών και των κτηνοτρόφων σε επιδοτήσεις και αποζημιώσεις, αλλά αντίθετα θα βάλει τη χώρα στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας διακυβεύοντας αυτές τις επιδοτήσεις και αποζημιώσεις, και θα ασχοληθεί περισσότερο με το να βρει τρόπο να φέρει και να αξιοποιήσει ένα παράνομο κατασκοπευτικό λογισμικό, γιατί αυτό θα βοηθήσει στον έλεγχο των «αρμών του κράτους», παρά με την αναζήτηση μέτρων για την ακρίβεια.

Ειδικά μάλιστα για τα Τέμπη δεν έχουμε να κάνουμε απλώς με προβλήματα στη θεσμική λειτουργία μιας κυβέρνησης. Είχαμε να κάνουμε με ότι μία κυβέρνηση επέδειξε εγκληματική αμέλεια στο να προσφέρει στους πολίτες την εγγύηση ότι εάν το παιδί τους ανέβει σε ένα τρένο, στο τέλος της διαδρομής θα κατέβει ζωντανό. Και σαν μην έφτανε αυτό προσπάθησε να συγκαλύψει τις ευθύνες της. Οι πολίτες αυτό δεν το ξέχασαν και δεν το συγχώρησαν ποτέ. Και γι’ αυτό εξακολουθούν να αναζητούν απεγνωσμένα το οξυγόνο της πραγματικής δικαιοσύνης. Για τις ζωές που χάθηκαν τότε, μα και για τις ζωές που δεν πρέπει να χαθούν ποτέ ξανά έτσι στο μέλλον.