Οι φυλές της Δεξιάς κρίνουν τον χρόνο της κάλπης

Ένας μήνας έμεινε περίπου για να διαπιστώσουμε – πιθανότατα στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης – εάν ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα επιλέξει την προσφυγή στις κάλπες μέσα στο φθινόπωρο ή θα τηρήσει την πολλάκις ανειλημμένη δέσμευσή του για εκλογές (περίπου) «στην ώρα τους». Είναι αλήθεια ότι τα κριτήρια με τα οποία ο πρωθυπουργός θα λάβει τις τελικές αποφάσεις του χαρακτηρίζονται από αρκετή αβεβαιότητα, καθώς το πολιτικό σύστημα φαίνεται ακίνητο και εγκλωβισμένο στη στασιμότητα, αλλά η κοινωνία δεν είναι κατ’ ανάγκην στην ίδια κατάσταση.

Κοινωνική αναταραχή δεν υπάρχει, παρότι σημαντικά στρώματα ζουν πολύ δυσκολότερα απ’ όσο πριν από μια επταετία. Οι συνεχείς κρίσεις – πανδημία, πόλεμοι στην ευρύτερη περιοχή μας, αύξηση τιμών στην ενέργεια – και άλλες παράμετροι με σημαντική επίδραση στον πληθωρισμό έχουν εκτινάξει το κόστος ζωής, έχουν ταλαιπωρήσει άσχημα τις αδύναμες ομάδες της κοινωνίας και έχουν δοκιμάσει τις οριακές αντοχές άλλων.

Προς το παρόν, πάντως, η δυσαρέσκεια εκτονώνεται κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Όλα τα ίδια μένουν

Στο επίπεδο του κομματικού ανταγωνισμού ισχύει ο στίχος από το πασίγνωστο τραγούδι της Χάρις Αλεξίου «Η ζωή μου κύκλους κάνει»:

1. Ο Αλέξης Τσίπρας, που το 2023 εγκατέλειψε την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ ύστερα από το απογοητευτικό 17,83%, τώρα – έπειτα από πολλές περιπέτειες, που οδήγησαν τον ΣΥΡΙΖΑ στη διάλυση και τη δημοσκοπική εξαφάνιση και το ΠΑΣΟΚ στη θέση της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης –, με ένα νέο κόμμα, την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.), βρίσκεται ξανά στα επίπεδα του 2023 με πρόθεση ψήφου 15% (Pulse RC Ιουλίου) και εκτίμηση ψήφου στο 17% μετά την κατανομή των αναποφάσιστων.

2. Το ΠΑΣΟΚ, που το 2023 βρέθηκε στο 11,84% (μετά το 8,1% που έλαβε το 2019 ως Κίνημα Αλλαγής), φαίνεται ότι βρίσκεται ακριβώς στο ίδιο επίπεδο (11,5%) μετά την κατανομή των αναποφάσιστων από την Pulse, η οποία το βρίσκει στο 10% στην πρόθεση ψήφου.

3. Όσο για την κυβερνώσα Νέα Δημοκρατία, η Pulse τη βρίσκει στο 26% τον Ιούλιο και το ποσοστό της φτάνει στο 30% μετά την κατανομή των αναποφάσιστων, οι οποίοι βρίσκονται στο 11% στην εν λόγω δημοσκόπηση – και σε άλλες. Πρόκειται για επίδοση που κυμαίνεται πολύ μακριά από το 40,56% του Ιουνίου 2023, αλλά πολύ κοντά στο 28,31% των ευρωεκλογών του 2024.

Εάν λοιπόν προσπαθήσουμε να προσδιορίσουμε τα στοιχήματα της περιόδου, αυτά σχετίζονται με:

● Την ικανότητα της Ν.Δ. και του ίδιου του Μητσοτάκη να θέσουν διλήμματα ικανά να πείσουν απογοητευμένους και αποστασιοποιημένους τέως ψηφοφόρους της να επιστρέψουν στο – κατά Ευάγγελο Αβέρωφ – εκλογικό «μαντρί», ώστε να μην τους φάει ο λύκος της αβεβαιότητας και της Αριστεράς.

● Τη δυνατότητα του Τσίπρα να υπερβεί το προσωπικό του ταβάνι, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί από τις εκλογές του 2023 και τις πρόσφατες δημοσκοπήσεις, ώστε να δημιουργήσει ένα ρεύμα εξουσίας δίνοντας εκλογική διέξοδο στη δυσαρέσκεια για τα κυβερνητικά πεπραγμένα και την αλματώδη αύξηση του κόστους ζωής.

● Την αντοχή του ΠΑΣΟΚ και τη δυνατότητά του να περιφρουρήσει το εκλογικό του οικόπεδο, μετά την απώλεια των πρόσφατων ευκαιριών να το επεκτείνει, και να αποτελέσει την εναλλακτική επιλογή έναντι της Νέας Δημοκρατίας.

Είναι δυνατόν αυτά να φανούν στις δημοσκοπήσεις που θα τρέξουν από τις 25 Αυγούστου μέχρι τις 5 και 6 Σεπτεμβρίου, οπότε αναμένεται η επίσκεψη του Μητσοτάκη στη ΔΕΘ; Δύσκολο, αφού, για να υπάρξει μεταβολή δεδομένων και να διαφανούν νέες τάσεις, θα πρέπει οι πολίτες να βρεθούν στην τελική ευθεία για τις εκλογές. Και πάλι, ωστόσο, θα πρέπει να κρατήσουμε επιφυλάξεις, αφού σε κάποιες περιπτώσεις υπόγεια πολιτικά ρεύματα έχουν γίνει αντιληπτά είτε τις τελευταίες προεκλογικές ημέρες είτε ακόμα και πίσω από το… παραβάν.

Ο στόχος της Ν.Δ.

Εάν δεχτούμε ότι οι δημοσκοπήσεις περιγράφουν με ακρίβεια το πολιτικό και προεκλογικό κλίμα, τότε τα πράγματα για τη Ν.Δ. είναι κάπως μπερδεμένα, διότι μπορεί να αντέχουν ακόμη τα «κουμπιά της Αλέξαινας», αλλά ουδείς μπορεί να προδικάσει την εκλογική προοπτική του κυβερνώντος κόμματος. Εάν όντως η πρόθεση ψήφου κινείται λίγο πάνω ή λίγο κάτω από το 25% και είναι ρεαλιστική η εκτίμηση για τελικό ποσοστό πέριξ του 30%, τότε η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται στο μεταίχμιο:

● είναι πολύ μακριά από την αυτοδυναμία,

● γλιτώνει ένα μεγάλο κάζο, το οποίο θα κατέστρεφε τις πιθανότητές της να κυβερνήσει,

● αλλά θα χρειαστεί μια πολύ γενναία συνδρομή σε βουλευτές ώστε να σχηματίσει πλειοψηφία 151.

Κι αν δεν τα καταφέρει; Θα πρέπει να πάει σε δεύτερες εκλογές. Σε αυτή την περίπτωση πώς θα εκληφθεί το 30% από τους κρίσιμους ψηφοφόρους; Ως ποσοστό μη αναστρέψιμης ήττας της Ν.Δ., στην οποία δεν αξίζει μια ακόμη ευκαιρία; Ή ως ποσοστό αξιοσημείωτης αντοχής, η οποία θα πρέπει να επιβραβευτεί ελλείψει άλλης λύσης στον ορίζοντα; Αυτό ομολογουμένως θα κριθεί και σε συνάρτηση με το ποσοστό του δεύτερου, ο οποίος, σύμφωνα με τις έως τώρα ενδείξεις, θα είναι ο Τσίπρας με την ΕΛ.Α.Σ. του.

Συνεπώς ο – άγνωστο πόσο εφικτός – στόχος της Ν.Δ. θα είναι ένα ποσοστό άνω του 30%, το οποίο είτε θα τη διευκολύνει να βρει κυβερνητικό εταίρο είτε θα λειτουργήσει ως εφαλτήριο για μια ακόμη μεγαλύτερη επίδοση σε τυχόν δεύτερες εκλογές, η οποία θα διευκολύνει σημαντικά τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Το πολύ κακό σενάριο

Κάποιοι ωστόσο δεν διαβάζουν τις δημοσκοπήσεις με τον ίδιο τρόπο. Και δεν αναφερόμαστε στους εξ αριστερών αντιπάλους της Νέας Δημοκρατίας, αλλά σε δύο κατηγορίες πολιτικών και αναλυτών που αποτελούν οργανικά συστατικά της «δεξιάς πολυκατοικίας».

● Κάποιοι εξ αυτών βρίσκονται στις τάξεις του κυβερνώντος κόμματος και επιδεικνύουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ενδεχόμενο να προκύψουν πιεστικές πολιτικές εξελίξεις και… ανάγκες στο εσωτερικό του.

● Κάποιοι άλλοι κινούνται εκτός αυτού και απεργάζονται τα χειρότερα δυνατά σενάρια για τη Ν.Δ. και προσωπικά για τον Μητσοτάκη.

Έχει λοιπόν ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ότι οι δύο αυτές πλευρές – που σε καμιά περίπτωση δεν συνεργάζονται – έχουν κοινή εκτίμηση για το τι ακριβώς περιγράφουν οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων μηνών. Θεωρούν πως το πραγματικό ταβάνι του κυβερνώντος κόμματος δεν είναι αυτό που δίνουν οι εκτιμήσεις ψήφου και οι διανομές αναποφάσιστων, αλλά αυτό της πρόθεσης ψήφου.

Θεωρούν, με άλλα λόγια, πως το 25%-26% είναι η μόνη βεβαιότητα της Ν.Δ., η οποία έχει διαρρήξει πλήρως και οριστικά τις σχέσεις της με το υπόλοιπο 15%-16% που τη χωρίζει από το σχεδόν 41% του 2023. Εάν αυτοί οι υπολογισμοί αποδειχτεί ότι έχουν ένα σοβαρό ποσοστό ρεαλισμού και δεν αποτελούν αποκυήματα πολιτικής φαντασίας που εξυπηρετούν προσωπικές πολιτικές επιδιώξεις, τότε η κατάσταση θα γίνει πολύ σοβαρή για τη Ν.Δ.:

● Δεν θα έχει καμιά πιθανότητα σχηματισμού κυβέρνησης, ακόμη και αν το… όλον ΠΑΣΟΚ αφήσει κατά μέρος τις αντιρρήσεις του και δεχτεί να συγκυβερνήσει μαζί της.

● Δεν θα έχει την προοπτική ενός καλύτερου ποσοστού σε δεύτερες εκλογές, αφού άπαντες θα θεωρήσουν ότι αυτό το διάβημα θα οδηγήσει σε συντριβή.

● Θα δημιουργηθεί δυναμική για τον δεύτερο, εάν φυσικά έχει ήδη καταγράψει ένα ισχυρό για τα μέτρα του ποσοστό και δεν κινείται στο 15%.

● Θα τεθούν ζητήματα ηγεσίας.

Η συναίνεση που κάηκε

Για να ενεργοποιηθεί όμως ένα σενάριο αυτού του είδους, θα πρέπει το ρήγμα που έχει ενεργοποιηθεί στο εσωτερικό της Κεντροδεξιάς / Δεξιάς να δώσει πολύ ισχυρό σεισμό. Με απλά λόγια, θα πρέπει να διαλυθεί πλήρως η συναίνεση που είχε δημιουργηθεί μεταξύ 2016 και 2023 στο πρόσωπο του Μητσοτάκη και κλονίστηκε στις ευρωεκλογές του 2024, όταν η Ν.Δ. κατρακύλησε από το 40,56% στο 28,31%.

Παρότι είναι λάθος να συγκρίνουμε αποτελέσματα, αλλά και πολιτικές συμπεριφορές που έχουν προκύψει σε διαφορετικά είδη εκλογών, οι ευρωεκλογές του 2024 είναι μια σοβαρή υπόθεση καθώς έκτοτε οι εκτιμήσεις ψήφου κυμαίνονται γύρω από εκείνο το εκλογικό αποτέλεσμα.

Αυτό που έχει σημασία, ωστόσο, είναι να δούμε ποια συναίνεση είχε δημιουργηθεί με άξονα τη Ν.Δ. και τον Μητσοτάκη και κινδυνεύει τώρα με διάλυση. Ας τα πάρουμε με τη σειρά:

1. Στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015, ύστερα από την ψήφιση του τρίτου μνημονίου ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛΛ., το σύνολο των κομμάτων της Κεντροδεξιάς / Δεξιάς, αλλά και όσων άλλων, παρά τις πολλές και μεγάλες ιδεολογικές διαφορές τους, θα μπορούσαν να αποτελέσουν εκλογική δεξαμενή της Ν.Δ., ανέρχεται στο 46,29% (28,09% η Ν.Δ. και 18,20% Χρυσή Αυγή, Ποτάμι, Ανεξάρτητοι Έλληνες, Ένωση Κεντρώων).

2. Στις εκλογές του Ιουλίου 2019 το σύνολο αυτών των κομμάτων ανέρχεται στο 47,72%. Απ’ αυτό το σύνολο η Ν.Δ. παίρνει το 39,85% και το υπόλοιπο μόλις 7,87% μοιράζονται η Ελληνική Λύση (3,7%), η υπόδικη Χρυσή Αυγή (2,93%) και η λεηλατημένη Ένωση Κεντρώων (1,24%), ενώ Ανεξάρτητοι Έλληνες και Ποτάμι έχουν διαλυθεί.

3. Στις εκλογές του Ιουνίου 2023 η ηγεμονία Μητσοτάκη συνεχίζεται και από το συνολικό 53,38% των κοινοβουλευτικών δυνάμεων της Κεντροδεξιάς / Δεξιάς η Ν.Δ. λαμβάνει το 40,56% αφήνοντας σε Σπαρτιάτες (4,68%), Ελληνική Λύση (4,44%) και Νίκη (3,70%) το υπόλοιπο 12,82%, το οποίο δεν φαίνεται απειλητικό.

4. Η αλλαγή κλίματος έρχεται στις ευρωεκλογές του 2024, όταν το σύνολο των κομμάτων της Κεντροδεξιάς / Δεξιάς φτάνει το 47,88%, από το οποίο η Ν.Δ. λαμβάνει 28,31% και το υπόλοιπο 19,57% μοιράζονται Ελληνική Λύση (9,30%), Νίκη (4,37%), Φωνή Λογικής (3,04%), Ανδρέας Λοβέρδος (1,45%) και Πρόδρομος Εμφιετζόγλου (1,41%). Η συναίνεση έχει σπάσει.

5. Για να καταλάβουμε τι άλλαξε στις ευρωεκλογές του 2024, ας δούμε τι δείχνει η τελευταία δημοσκόπηση της Pulse RC τον Ιούλιο γι’ αυτό το τόξο του πολιτικού συστήματος: Σύνολο πρόθεσης ψήφου 44,5%, από το οποίο μόλις 26% λαμβάνει η Ν.Δ. και το υπόλοιπο 18,5% μοιράζονται η Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Καρυστιανού (7,5%), η Ελληνική Λύση (7%) και η Φωνή Λογικής (3%). Είναι άγνωστο τι διεκδικεί ο εν λόγω άξονας από το 11% των αναποφάσιστων.

(Να σημειωθεί ότι σε όλους τους παραπάνω υπολογισμούς έχουν ληφθεί υπ’ όψιν μόνο κόμματα που έχουν συγκεντρώσει τουλάχιστον 1% σε εκλογές ή δημοσκόπηση.)

Η μεγάλη εκκρεμότητα

Είναι λοιπόν προφανές ότι η αποσυσπείρωση της Ν.Δ. τόσο στις ευρωεκλογές του 2024 όσο και στις δημοσκοπήσεις δεν προκαλείται από μετακινήσεις προς τον άξονα Κεντροαριστεράς / Αριστεράς, αλλά από αναδιανομή ψηφοφόρων στο εσωτερικό του άξονα Κεντροδεξιάς / Δεξιάς. Όσο λοιπόν και αν ο Μητσοτάκης πιστεύει ότι οι εκλογές κερδίζονται μόνο στο Κέντρο, μάλλον θα πρέπει να αναθεωρήσει, τουλάχιστον εν μέρει.

Άλλωστε στον χώρο αυτόν υπάρχει μια μεγάλη εκκρεμότητα: Αν π.χ. τα αποτελέσματα της πρόθεσης ψήφου στη δημοσκόπηση της Pulse είναι ρεαλιστικά, τότε τίθεται το ερώτημα τι θα συμβεί όταν αρθεί η πιο μεγάλη εκκρεμότητα αυτού του χώρου: η εμφάνιση του κόμματος του Αντώνη Σαμαρά. Από ποιους θα πάρει και πόσο:

● Από τους αναποφάσιστους που προέρχονται από τη Ν.Δ. και εξακολουθεί να τους διεκδικεί;

● Από όσους σήμερα δηλώνουν ψήφο στη Ν.Δ.;

● Από τα άλλα κόμματα του εν λόγω άξονα, τα οποία έχουν ενισχυθεί ως αποτέλεσμα της μεγάλης στροφής του Μητσοτάκη προς το Κέντρο και της αγνόησης των αντιρρήσεών τους σε θέματα όπως ο γάμος ομοφύλων;

● Από όσους κεντρο-δεξιούς, υπό άλλες συνθήκες, θα παρέμεναν στον καναπέ, στον οποίο οδηγήθηκαν στις ευρωεκλογές του 2024 διαμαρτυρόμενοι για την οικονομική τους κατάσταση;

● Από όλους κάτι λίγο;

Αυτή η ασάφεια αποτελεί, εκτός των άλλων, σοβαρό παράγοντα προβληματισμού για το Μέγαρο Μαξίμου. Θα είναι π.χ. ευχερέστερη η απόφαση για τον χρόνο των εκλογών εάν οι έρευνες και τα focus group φωτίσουν τα δεδομένα και την προοπτική στον άξονα Κεντροδεξιάς / Δεξιάς. Κυρίως όμως αυτά τα συμπεράσματα θα βοηθήσουν στη διαμόρφωση της προεκλογικής στρατηγικής. Το ρήγμα υπάρχει. Το ερώτημα είναι αν θα ενεργοποιηθεί δίνοντας σεισμό ή αν υπάρχει τρόπος να καλυφθεί. Η απάντηση θα δοθεί μόνο στην κάλπη, της οποίας το αποτέλεσμα θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό οι… φυλές της Δεξιάς.

topontiki.gr